Welkom op de site van Vondo

U kunt ons supporten door een bedrag over te maken op

Rabobank-rekeningnummer: 3139.86.444
IBAN NL 75 RABO 0313 9864 44 t.n.v. Vondo te Varsseveld.

 Uitzending gemist? mail dan naar info@vondo.nl

Klik op "ON AIR" om de uitzending te beluisteren.

Aflevering 628 uitzending 6 september 2010
Oude munten uit Nederlands Indië met Londoh

Het recept van de week is Es Lunak dit recept is van Lonny.

BENODIGDHEDEN

5 eetlepels tamarindepulp

50 gram palmsuiker

Zout

½ liter water

Ijsblokjes

BEREIDING

Kook de tamarindepulp met de suiker en een snufje zout en het water ongeveer 15 minuten.

Zeef de vloeistof en laat deze afkoelen.

Serveer in een longdrinkglas met wat ijsblokjes.

Het is een heerlijke frisse dorstlesser

SELAMAT MINUM

In de rubriek Macam Macam een paar wetenswaardigheden van het eiland Tanimbar. De Tanimbar-archipel bestaat uit 66 eilanden, waarvan Yamdena het grootste is.
De eilanden Molu, Fordata, Larat, Yamdena, Selaru en Sera zijn de enige bewoonde eilanden.
Ze bestaan hoofdzakelijk uit laagland. Op de eilanden van Tanimbar beoefenen bijna alle vrouwen de weefkunst en deze is alom bekend.

Het houtsnijwerk van de Tanimbar-eilanden is ook heel erg bekend.

Eén van de dorpen waar de mannen zich bezighouden met het vervaardigen van "patungs" (=beeldjes), is Tumbur op Yamdena.

Het houtsnijwerk wordt door mannen in de familie overgedragen.
Voor het snijden wordt eenvoudig gereedschap gebruikt. Het maken van een beeldje duurt doorgaans een dag.
De houtsnijder maakt eerst een schets op het hout, waarna met een beitel de grove vorm van het beeldje wordt uitgehakt. Vervolgens wordt met een klein mesje de fijnere vormen uitgesneden.
Bij de afwerking, zoals het gladschuren, helpen vrouwen en soms kinderen mee.

De beeldjes worden veelal van ebbenhout ofetewel kayu hitam, gemaakt.
Hiervan zijn er drie verschillende soorten: gitzwart, roodachtig-zwart en streperig zwart.

Men maakt beeldjes gebaseerd op

•de traditionele voorouderbeelden 

•de adat-tradities 

•Het dagelijks leven van de Tanimbarees  zoals b.v. jagend of vissend.

•de patung perahu tari, een boot met daarop danseressen. Het is een traditionele Tanimbarese welkomstdans, vroeger op het dorpsplein uitgevoerd, dat de vorm van een boot had.

tegenwoordig wordt het assortiment uitgebreid met het vervaardigen van briefopeners en verschillende soorten hangers.

Aflevering 627 uitzending 30 augustus 2010
De droom van Londoh

Recept van de week is:

BABI KEJAP

BENODIGDHEDEN

1 pond varkensvlees in blokjes gesneden

ketjap

knoflookpoeder

zout en peper

azijn en suiker

zonnebloemolie

BEREIDING

Snijd het vlees in blokjes. Doe er zout, peper, knoflook, ketjap (VEEL), azijn en suiker bij. Laat deze marinade ca. een half uurtje intrekken.

Doe olie in de pan en braad het vlees wat bruin.

Afblussen met water en laten sudderen tot het vlees lekker zacht is. Eventueel met zout, suiker en azijn het gerecht op smaak afmaken.

SELAMAT MAKAN

In de rubriek Macam Macam iets over vuurvliegjes.

Vuurvliegjes zijn nachtelijk, lichtgevende insecten van de familie der Lampyridae, die bestaat uit 1900 soorten en in warme en tropische regionen wonen. De "gewone" gloeiworm is familie van deze vuurvlieg. 

Vuurvliegjes hebben zachte lichaampjes en variëren in lengte van 5 tot 25 millimeter. Aan de onderzijde van de buik heeft het speciale lichtgevende organen, die lichtgevende flitsen geven. Het De vuurvliegjes worden ook "lichtgevende kevers" genoemd. Ze behoren tot de afgeplatte, donkerbruine tot zwarte lichaam wordt gekenmerkt met gele of oranje strepen. De meeste vuurvliegjes leven van pollen en nectar.

De vrouwelijke vuurvliegjes produceert korte ritmische lichtsignalen, dat de mannelijke vuurvliegjes aantrekt. De vrouwtjes zitten op de grond tussen het hoge gras en geven slechts signalen af naar een door hen uitgezocht mannetje.

Anderen beweren dat deze vrouwtje deze ritmische lichtsignalen afgeven als waarschuwingssignaal naar "jagers" b.v. kikkers die dol zijn op vuurvliegjes, om die te laten weten, dat vuurvliegjes bitter smaken.

Een opmerkelijke eigenschap is het vermogen om licht te produceren. Het licht wordt zelfstandig en op biochemische wijze 'gemaakt' in aparte organen aan het achterlijf. Het licht wordt geproduceerd door de oxidatie van het pigment luciferine door het enzym luciferase, een biochemische reactie waarbij licht ontstaat. Onder de laag lichtproducerende cellen zit dikwijls een laag cellen waarin kleine kristallen zitten die het licht naar buiten reflecteren.

Vuurvliegjes bijten of prikken niet. Ze hebben geen angels en dragen geen ziektes over. Ze zijn eigenlijk onschadelijk. Ze kunnen ook niet snel vliegen en ze leven ongeveer twee maanden.

Naar vuurvliegjes kijken, is een betoverend schouwspel. Er is niets mooier dan in de zwoele avondwarmte in een boot te stappen en langs de oevers van de rivier te dobberen om dit wonderlijke toneel te aanschouwen.

Maar ook vroeger toen we nog in Palembang woonden, en we ’s-Avonds op het platje zaten konden we genieten van het schouwspel van de vuurvliegjes.

Helaas komen deze diertjes heel weinig meer voor.

Aflevering 626 uitzending 23 augustus 2010
De nieuwe boemboelijn van Lonny Gerungan.

Recept van de week is kelepon.

BENODIGDHEDEN VOOR ONGEVEER 24 STUKS

100 gram geraspte kokos,
zout,
250 gr. ketanmeel,
enkele druppels groene levensmiddelenkleurstof,
90 gram gula djawa die in kleine stukjes wordt gehakt

¼ theelepel pandan essence

Water

BEREIDING

Stoom de geraspte kokos circa 15 min. boven kokend water. Meng er wat zout door en spreid de  gestoomde kokos uit op een vlakke ondergrond. Vermeng in een kom het ketanmeel met wat zout, en enkele druppels groene kleurstof, de pandan-essence en een scheutje water. Kneed van het deeg een soepel en glad deeg.    

Vorm van het deeg kleine balletjes en druk er een holletje in. Vul de holletjes met wat gula djawa stukjes en maak de bolletjes weer dicht. Kook de balletjes in een grote pan met zachtjes kokend water tot ze komen boven drijven. Schep ze met een schuimspaan uit het water, laat ze uitlekken en rol ze door de gestoomde kokos.

Tip: Niet alle balletjes eerst klaarmaken en dan pas alles tegelijk in het hete water doen, want door het vochtige deeg gaat de gula djawa lekken, dus één voor één de balletjes rollen en in het hete water doen.

Pas op laat deze balletjes eerst voldoende afkoelen, want de gula djawa die in de balletjes zit is gloeiend heet.

SELAMAT MAKAN
 

In de rubriek macam macam iets over de pajong. Een pajong is een paraplu, dat wordt gebruikt als zon- of regenscherm. Op Java gebruikt men bij het hof van de kraton, bij officiële gelegenheden de pajong om de sultan te beschermen tegen de zon. Op Bali heeft men zelfs pajongs die uit drie schermen bestaan, de bovenste is de kleinste het gaat van groot tot klein. Bij ceremonies en processies worden deze pajongs altijd meegenomen. Ze zijn vervaardigd in de originele Balinese stoffen, in wit, geel, of rood allen verwerkt met goudmotieven. Vroeger werden de pajongs gemaakt van papier, die zijn nog steeds verkrijgbaar. Deze pajongs werden uiteraard gebruikt om je te beschermen tegen de zon. Deze papieren pajongs worden met de schitterendste motieven beschilderd. Tegenwoordig kan men overal de regenpajongs van kunststof kopen. Er is echter één echte pajong bijzonder authentiek. Als je wordt overvallen door een tropische regenbui. Je kunt nergens schuilen en hebt geen paraplu bij de hand, nou dat is geen probleem, overal groeien bananenbomen. Je pakt maar een groot bananenblad, zet hem op je hoofd en je hebt een prima pajong.

Aflevering 625 uitzending 16 augustus 2010
Open Dag Toko Neba met Dorine en Jan van den Berg
en ambassadeur St. Anak Asuh Lonny Gerungan.

Recept van de week is Sajoer assam

Benodigdheden

2 liter water

1 pond runderpoulet
2 bouillonblokjes
3 uien

3 teentjes knoflook
2 rode en 2 groene lomboks
1 klein spits kooltje
500 gram sperziebonen
1 blik maïskolfjes van 425 gram
100 gram katjang tanah
¼  pak assem

1 theelepel kemiri

2 halfrijpe tomaten

2 schijfjes laos

3 blaadjes salam

Zout naar smaak

BEREIDING
Zet het water op met de poulet en bouillonblokjes samen met de schijfjes laos, de fijngesneden uien en knoflook, kemiri en de salamblaadjes. Laat dit trekken tot het vlees gaar is.

Doe de assam in een kommetje met warm water en pers het sap van de assam uit en gooi de pitten en de uitgeperste assam weg. Voeg dan dit assam-water aan de bouillon toe.

Snijd de lomboks schuin. Was de kool en snijd hem grof. Was de sperziebonen en breek ze doormidden. Snijd de tomaten aan plakjes. Voeg dit alles toe aan de bouillon. Laat de bouillon goed heet worden. Laat de maïskolfjes uitlekken en voeg ze eveneens toe. Kook intussen de katjang tanah ongeveer een half uur apart in een pan met water. Giet daarna het water af en doe de katjang bij de bouillon. Maak het geheel af met assem en laat alles ongeveer 15 minuten sudderen. De groenten moeten dan iets knapperig zijn, dus niet al te gaar. Verwijder voor het opdienen de blaadjes salam en schijfjes laos

SELAMAT MAKAN

In de rubriek Macam Macam iets over de pandanplant.

Pandanus amaryllifolius of kortweg pandan is een tropische plant, een schroefpalm. De plant is in het wild zeldzaam, maar wordt veel gecultiveerd als smaakmaker voor Zuidoost-Aziatische gerechten. Omdat ze zelden bloeit wordt ze doorgaans door stekken vermenigvuldigd.

De bladeren worden, vers of gedroogd, vooral veel gebruikt bij de bereiding van Thaise en Indonesische rijst- en curryschotels en geven een wat nootachtige smaak. Om de smaak over te brengen worden de bladeren soms meegekookt (gebundeld, zodat ze makkelijk weer verwijderd kunnen worden) of bijvoorbeeld eerst geweekt in kokosmelk die dan later aan het gerecht wordt toegevoegd. Ook kunnen de bladeren tot een mandje verwerkt worden waarin de rijst vervolgens gekookt of gestoomd wordt. In een Thais kipgerecht wordt de kip in de bladeren gewikkeld en dan gegaard.

Een ander bekend gerecht met pandansmaak is pandancake - een zeer luchtige sponscake die origineel zijn lichtgroene kleur ontleent aan het chlorofyl uit het sap van de gebruikte verse pandanbladeren, maar tegenwoordig met kleurstof meestal extra groen wordt gemaakt - mede omdat in plaats van verse bladeren vaak kleurloos pandanextract gebruikt wordt.

Er worden allerlei positieve eigenschappen aan de plant toegeschreven, zoals een helende werking tegen allerlei tropische ongerieven, anti-virale werking, anti-allergeen, ontstekingsremmend enzovoorts, waardoor de plant ook toepassing vindt als grondstof voor medicinale middelen en soms ook een religieuze betekenis heeft.

Pandan wordt ook wel eens in de linnenkast gelegd, om het linnengoed een extra frisse geur te geven.

Aflevering 624 uitzending 9 augustus 2010
Herdenkingsuitzending met Eugène Briët en Hans Freiboth

De onderdelen “recept en macam macam”  komen te vervallen.

Aflevering 623 uitzending 2 augustus 2010

Help de Indischen in Indonesia met Leida en Ruud Sellier.

Recept van de week heet sponge-cake.

SPONGE-CAKE

BENODIGDHEDEN

160 gram zelfrijzend bakmeel

160 gram suiker

8 grote eieren

5 zakjes vanillesuiker

1 theelepel zout

1 theelepel klopfix

¼ flesje pandan

½ klas cocosmelk (uit blik)

5 eetlepels gecondenseerde melk (dikke gesuikerde melk) Friesche Vlag

75 cl slaolie

sponge-cake vorm

Verwarm de oven voor op de heetste stand.

1) Meng een half glas kokosmelk met ¼ flesje pandan in een glas.

    Doe vijf ei-gelen, vanillesuiker,slaolie,zout, klopfix en dikke melk  

    in een kom. Goed mixen.

   Schep heel luchtig lepel voor lepel het meel erbij.

2) Doe de acht eiwitten in een vet vrije kom, goed mixen en suiker toevoegen. Dit geheel goed stijf mixen.

Schep het eiwit voorzichtig door het andere mengsel (1).  Het is heel belangrijk om dit niet te kloppen of te mixen, maar rustig om te scheppen.

3) Doe alles in de sponge-cake vorm. Deze hoeft niet ingevet te worden. Plaats de vorm in het midden van de oven op 180 graden gaar laten worden in 55 minuten.

Als het klaar is de vorm op zijn “kop”laten afkoelen. (Cake er nog niet uit halen).

Pas eruit halen als de cake is afgekoeld. Eventueel eerst met een mes aan de zijkanten loshalen.

Dit recept is echt geweldig wel een beetje bewerkelijk maar enak sekali erg lekker.

Tegenwoordig kun je kant en klare pakken kopen.

Succes ermee en natuurlijk wens ik u

Selamat Makan toe.

In de rubriek Macam Macam iets over de pandanplant.

Pandanus amaryllifolius of kortweg pandan is een tropische plant, een schroefpalm. De plant is in het wild zeldzaam, maar wordt veel gecultiveerd als smaakmaker voor Zuidoost-Aziatische gerechten. Omdat ze zelden bloeit wordt ze doorgaans door stekken vermenigvuldigd.

De bladeren worden, vers of gedroogd, vooral veel gebruikt bij de bereiding van Thaise en Indonesische rijst- en curryschotels en geven een wat nootachtige smaak. Om de smaak over te brengen worden de bladeren soms meegekookt (gebundeld, zodat ze makkelijk weer verwijderd kunnen worden) of bijvoorbeeld eerst geweekt in kokosmelk die dan later aan het gerecht wordt toegevoegd. Ook kunnen de bladeren tot een mandje verwerkt worden waarin de rijst vervolgens gekookt of gestoomd wordt. In een Thais kipgerecht wordt de kip in de bladeren gewikkeld en dan gegaard.

Een ander bekend gerecht met pandansmaak is pandancake - een zeer luchtige sponscake die origineel zijn lichtgroene kleur ontleent aan het chlorofyl uit het sap van de gebruikte verse pandanbladeren, maar tegenwoordig met kleurstof meestal extra groen wordt gemaakt - mede omdat in plaats van verse bladeren vaak kleurloos pandanextract gebruikt wordt.

Er worden allerlei positieve eigenschappen aan de plant toegeschreven, zoals een helende werking tegen allerlei tropische ongerieven, anti-virale werking, anti-allergeen, ontstekingsremmend enzovoorts, waardoor de plant ook toepassing vindt als grondstof voor medicinale middelen en soms ook een religieuze betekenis heeft.

Pandan wordt ook wel eens in de linnenkast gelegd, om het linnengoed een extra frisse geur te geven.

Aflevering 622 uitzending 26 juli 2010
Spelen met de taal met Dane Beerling, Wieteke van Dort en Roy Piette

Recept van de week heet:

BUBUR KETAN HITAM

BENODIGDHEDEN VOOR DE BUBUR (PAP)

500 gram ketan hitam

mespuntje zout

gula Jawa

3 pandan-blaadjes

BEREIDING VAN DE KETAN

Was de ketan, week het 1nacht in water en kook de ketan in het weekwater met zout, gula Jawa en pandan tot pap.

BENODIGDHEDEN VOOR DE SAUS

3 kopjes dikke santen

3 pandan-blaadjes

mespuntje zout

1 ½ theelepel maizena

BEREIDING SAUS

Roer de dikke santen, pandan en zout op een lage vlam goed door elkaar om schiften te voorkomen. Als dit mengsel kookt, binden met de maizena.

De bubur ketan item wordt opgediend door wat pap op een bord te doen en de saus eroverheen te gieten.

SELAMAT MAKAN

Aflevering 621 uitzending 19 juli 2010
Een scala van ondererpen volgen de letters O tot en met Z.

Recept van de week heet:

BUBUR KETAN HITAM

BENODIGDHEDEN VOOR DE BUBUR (PAP)

500 gram ketan hitam

mespuntje zout

gula Jawa

3 pandan-blaadjes

BEREIDING VAN DE KETAN

Was de ketan, week het 1nacht in water en kook de ketan in het weekwater met zout, gula Jawa en pandan tot pap.

BENODIGDHEDEN VOOR DE SAUS

3 kopjes dikke santen

3 pandan-blaadjes

mespuntje zout

1 ½ theelepel maizena

BEREIDING SAUS

Roer de dikke santen, pandan en zout op een lage vlam goed door elkaar om schiften te voorkomen. Als dit mengsel kookt, binden met de maizena.

De bubur ketan item wordt opgediend door wat pap op een bord te doen en de saus eroverheen te gieten.

SELAMAT MAKAN

Aflevering  620  uitzending 12 juli 2010

Onderwerpen met de letters M t/m/ N

De N staat voor nasi.

De naam Nasi goreng komt uit het Indonesische en Maleisische taalgebied: "nasi", dat gekookte rijst betekent, en "goreng", dat gebakken betekent. Het refereert specifiek naar de Maleisische/Indonesische varianten maar deze benaming is in Nederland gaan gelden voor alle vormen van gebakken rijst. In het Nederlandse taalgebied wordt vaak kortweg het woord "nasi" gebruikt ter aanduiding van "nasi goreng".

Er bestaan vele vormen van gebakken rijst maar het meest voorkomende is waar men de etensrestjes van de vorige dag, onder andere vlees, opbakt met koud geworden gekookte rijst. Bij gebrek aan vlees of als aanvulling erop, wordt vaak ei toegevoegd. Het wordt  als ontbijt gegeten. In Nederlands-Indië werd het vaak als een hoofdgerecht gegeten door de daar woonachtige Nederlanders. Nadat Nederlandse soldaten er tijdens de politionele acties op Java kennis mee hadden gemaakt, is het in Nederland populair geworden via de Chinees-Indische restaurants waar een eigenlijk meer Chinese variant van gebakken rijst wordt geserveerd met een gebakken ei, een plakje ham en een stuk kroepoek.

Behalve nasi goreng, heb je ook nasi kuning, dat is gele rijst ook wel feestrijst genoemd. Nasi putih, is gewone witte rijst, nasi merah is een rode rijst waar heel veel vitaminen zit.

Dat brengt me bij het recept van nasi kuning.

Benodigdheden

500 gram witte rijst

zout

2 theelepels kunyit-poeder

3 salamblaadjes

1/4 blok (125 gr.) santen

Bereiding
Nasi Kuning wordt op dezelfde manier gekookt als Nasi Putih. Voor Nasi Kuning voegt u aan 500 gram witte rijst naast zout naar behoefte twee theelepels kunyit-poeder toe, 3 salamblaadjes en 1/4 blok (125 gr.) santen.

Nasi Kuning kan opgediend worden met reepjes omelet, fijngesneden lomboks, wat selderijblaadjes en stukjes komkommer.

Extra feestelijk kunt u bij de nasi kuning wat kleine frekadelletjes bij doen, gebakken en kleine stukjes kip en serundeng of gebakken uitjes.

SELAMAT MAKAN.

Aflevering 619 uitzending 5 juli 2010
Onderwerpen met de letters H t/m L

De L staat voor lalap. Wat is lalap. Lalap is groente, veelal rauwe groente en wordt bij de rijst gegeten. Ik herinner mij nog dat mijn vader b.v. graag lalap djengkol at. Maar ook radijsjes, komkommer, andijvie die je rauw bij de rijst kunt eten heet lalap. Dat brengt me bij het recept van de week en dat is.

Lalap Indonesia

Benodigdheden:
1/2 krop sla
1/2 komkommer
4 aardappelen, gekookt
2 eieren, hardgekookt
5 kemiri noten
2 theel.sambel brandal
4 eetl.azijn
1 eetl.gula jawa.

Bereiding:
Snijd de aardappelen in blokjes en de eieren in plakjes. Snijd de komkommer in dunne schijfjes. Wrijf of maal de kemirinoten, samen met de sambal en de palmsuiker tot een boemboe. Verhit in een wadjan wat olie en fruit hierin de boemboe ongeveer 3 minuten en voeg dan de azijn toe en laat dit nog 1 minuut sudderen. Meng de aardappelen en de komkommer door elkaar en serveer dit mengsel op de slabladeren en giet daarover de saus. Garneer met plakjes ei.

SELAMAT MAKAN

Aflevering 618 uitzending 28 juni 2010
een scala aan onderwerpen volgens de letters van het alfabet.
Met Chérie Kelderman.

Pisang goreng:

Benodigdheden:

1 grote bakbanaan,
* ca. 100gr. bakmeel,
* beetje zout,
* 1 ei,
* ca 75 cl. melk en olie

Bereiding

Een dik beslag maken van het meel, ei, melk en zout (evt. bakmeel toevoegen). De banaan in de lengte overdwars doorsnijden. Maak er daarna grote stukken van. Wentel de banaan door het beslag en frituur ze lichtbruin in de olie.

Het tweede recept heet kolak pisang:

Kolak pisang oftewel gestoofde bananen met Javaanse suiker en santen.

Benodigdheden:

2 pisang tandoek ook wel bakbanaan genoemd of 6 bananen

150 gr goela djawa

1 ½ tl zout

pandan

½ blok santen

Bereidingswijze

•Snijd de pisang tandoek of de bananen in stukken, overdwars in schuine plakjes, niet te dik, maar ook niet te dun.

•Zet de goela djawa op met 2 dl water, laat ze oplossen onder voortdurend roeren en sla ze door een zeef.

•Stoof het goela djawasausje met de banaan, het zout en de pandan op een lage warmtebron.

•De bananen moeten ca 1 vingerkootje onder de saus liggen.

•Smelt, zodra het kookt, de santen erin onder voortdurend roeren.

•Laat alles nog 3-4 minuten doorkoken met het deksel schuin op de pan.

•Laat, als u pisang tandoek hebt gebruikt, alles nog 2 minuten langer stoven.

Er zijn ook nog andere varianten van kolak, je kunt er ketella rambat in doen, maar dan moet je die als eerste koken, en er kan kolang kaleng worden toegevoegd of nangka.

SELAMAT MAKAN

Aflevering 617 uitzending 21 juni 2010

Chinezen in de Indonesische revolutie met Remco Raben.

Sambal Goreng Kippenlevertjes

BENODIGDHEDEN

500 gram kippenlevertjes

zout en suiker naar smaak

zonnebloemolie

1 bolletje assam oftewel tamarinde

2 rode lomboks

trassi

2 tenen knoflook

1 stengel sereh

1 grote ui

BEREIDING

Maak een papje van de assam en de zout en wat warm water. Haal de pitten van de assam eruit. Was de kippelevertjes en dep ze droog. Daarna in stukjes snijden.

Doe de kippelevertjes dan in de assam-marinade en laat het even staan.

Snipper de ui en de knoflook. Snijd de lombok in schuine stukjes.

Verhit de olie in een wadjan (wok) en braad de kippelevertjes hierin. Haal ze na ca. 3 minuten uit de pan.

Fruit dan in dezelfde olie ui, knoflook, lombok, trassi en sereh op matig vuur ongeveer 2 tot 3 minuten. Blus dit dan af met de tamarindesaus en voeg er wat suiker aan toe.

Doe nu de kippenlevertjes er bij en laat het geheel nog een paar minuten meebakken tot de kippenlevertjes goed gaar zijn.

Maak het op smaak af met assamwater, zout en suiker.

  

SELAMAT MAKAN

In de rubriek Macam Macam een paar wetenswaardigheden van het eiland Tanimbar.

De Tanimbar-archipel bestaat uit 66 eilanden, waarvan Yamdena het grootste is.
De eilanden Molu, Fordata, Larat, Yamdena, Selaru en Sera zijn de enige bewoonde eilanden.
Ze bestaan hoofdzakelijk uit laagland. Op de eilanden van Tanimbar beoefenen bijna alle vrouwen de weefkunst en deze is alom bekend.

Het houtsnijwerk van de Tanimbar-eilanden is ook heel erg bekend.

Eén van de dorpen waar de mannen zich bezighouden met het vervaardigen van "patungs" (=beeldjes), is Tumbur op Yamdena.

Het houtsnijwerk wordt door mannen in de familie overgedragen.
Voor het snijden wordt eenvoudig gereedschap gebruikt. Het maken van een beeldje duurt doorgaans een dag.
De houtsnijder maakt eerst een schets op het hout, waarna met een beitel de grove vorm van het beeldje wordt uitgehakt. Vervolgens wordt met een klein mesje de fijnere vormen uitgesneden.
Bij de afwerking, zoals het gladschuren, helpen vrouwen en soms kinderen mee.

De beeldjes worden veelal van ebbenhout oftwel kayu hitam, gemaakt.
Hiervan zijn er drie verschillende soorten: gitzwart, roodachtig-zwart en streperig zwart.

Men maakt beeldjes gebaseerd op

•de traditionele voorouderbeelden bijv. 

•de adat-tradities 

•Het dagelijks leven van de Tanimbarees zoals o.a. het jagen of vissen.

•de patung perahu tari, een boot met daarop danseressen. Het is een traditionele Tanimbarese welkomstdans, vroeger op het dorpsplein uitgevoerd, dat de vorm van een boot had.

•tegenwoordig wordt het assortiment uitgebreid met het vervaardigen van briefopeners en verschillende soorten hangers.

Aflevering 616 uitzending 14 juni 2010
Bersiap met Dr. ir. Herman Bussemaker.

AJAM DAN TELOR

BENODIGDHEDEN

5 eieren

zout naar smaak

2 eetlepels plantaardige olie

250 gram gekookte kipfilet

2 daun djeroek

2 tenen knoflook

5 rode lomboks

1 theelepel trassi

100 gram geraspte cocos

sap van een djeroek limo

1 theelepel zwarte peper

9 sjalotjes

BEREIDING

Kluts de eieren, voeg wat zout toe en bak hiervan in een beetje olie een omelet. Laat deze koud worden en snijd hem dan in flinterdunne reepjes.

Snijd de kipfilet en daun djeroek in smalle reepjes.

Pel de sjalotjes en knoflook en snijd ze fijn.

Verwijder de steeltjes en zaadlijsten van de lomboks en snijd deze eveneens fijn en meng de trassi erdoor.

Verhit de olie in een wadjan en fruit de knoflook en de sjalotjes goudbruin. Schep ze eruit en laat ze op keukenpapier uitlekken.

Bak in dezelfde olie de lomboks en de trassi.

Meng tenslotte in een schaal de reepjes omelet, de daun djeroek, de sjalotjes en de knoflook, de lomboks, de cocos en de limosap en de zwarte peper en voeg daarna de reepjes kipfilet toe.

SELAMAT MAKAN

Aflevering 615 uitzending 7 juni 2010

Dodentocht in de bergen met Hans Vervoort

Recept van de week heet: Oblok Oblok

BENODIGDHEDEN:

2 tenen knoflook

1 ui

klein stukje trassi

2 theelepels sambal oelek

4 kemiri noten

2 salambladeren

een stukje verse laos

3 lombok hidjau oftewel groene Spaanse pepers

halve tahu

halve tempe

50 gram peteh bonen

¼ blok santen

vleesbouillon

suiker naar smaak
BEREIDING

Tahu en tempe in blokjes snijden en in olie bakken. Alle ingrediënten in olie goudbruin fruiten. Dan santenblok en ¼ liter water toevoegen. Daarna de blokjes tahu en tempe eveneens hieraan toevoegen en vijf minuten laten sudderen.

SELAMAT MAKAN

In de rubriek Macam Macam wil ik even bij wat diersoorten stil blijven staan.Zo heeft het varken traditioneel een belangrijke betekenis voor de Papoea. De van oorsprong wilde varkens lijken op de wilde zwijnen in onze natuurparken, maar dan magerder. Een van de vrouwentaken is het fokken van tamme varkens. Ze worden niet alleen voor het vlees gehouden, maar ook als statussymbool gefokt. Hoe meer varkens een man of een dorp heeft, hoe meer er kunnen worden weggegeven en hoe grotere feesten men kan geven. Bij ons krijg je vaak status door je bezit; bij de Papoea door wat je kunt weggeven aan anderen.
Vroeger, voordat de Papoea’s met geld in aanraking kwamen, was het varken het betaalmiddel. De bruidsschat die een jongen aan de familie van de bruid moest betalen bestond ook uit varkens.
De varkens hebben wel een tweeslachtige rol. Behalve status zijn ze ook bedreiging, namelijk voor de tuin en akker van de Papoea. Heggen om het land tegen varkens te beschermen zijn dan ook heel belangrijk.

In Papoea komen ook hele bijzonder vogels voor.Zoals b.v. het jaarvogeltje. Het jaarvogeltjes is een klein zwart vogeltje met een grote gele bek.

Bovenop zijn snavel zie je een soort ringen. Men dacht vroeger dat de vogel elk jaar een nieuwe ring kreeg, net als een boom. Je ziet de jaarvogel vaak afgebeeld in de voorsteven van een prauw.

De casuaris daarentegen is een grote loopvogel. Dat wil zeggen dat hij net als de struisvogel wel vleugels heeft en eieren legt, maar niet kan vliegen. Daar is hij te groot en te zwaar voor. Hij heeft een zwart verenkleed, een lange nek en een scherpe kop met een grote kam en priemende oogjes. De vogel wordt op dansschilden afgebeeld en van zijn tanden worden armbanden gemaakt.

Er zijn twee soorten kaketoes: witte en zwarte. Als de zwarte, de koningskaketoe, kwaad wordt zet hij zijn kopveren omhoog en kijkt je doordringend aan met rode ogen. De bek van de kaketoe wordt vaak als versieringsmotief gebruikt. Van de witte kaketoe gebruikt men de veren als versiering.
De kalong is een vleermuis, maar wel een stuk groter dan die bij ons. Hij wordt ook wel vliegende hond genoemd. Sommige bomen hangen er vol van. De klauwtjes van de kalong vind je als motief op allerlei voorwerpen terug.

Aflevering 614 uitzending 31 mei 2010

Tukar Menukar met Ton Eijkelenkamp

Recept van de week is:
OEDANG PEDIS

BENODIGDHEDEN

3 eetlepels olie

500 gram gepelde grote garnalen (gamba’s)

100 cc water

½ theelepel peper

1 theelepel suiker

een glad papje van 1 eetlepel maïzena

1 geklutst ei

2 tenen knoflook

12 rode pepers

1 theelepel zout

BEREIDING

Oelek de knoflook, pepers en de zout.

Verhit de olie in een pan en fruit het geoelekte mengsel zachtjes in de olie.

Doe daarna de garnalen in de pan, tot ze van kleur veranderen.

Giet dan het water erbij, de peper en de suiker.

Als het geheel gaar is, dan het maïzena papje erbij en verder koken tot alles gebonden en gestold is.

Tenslotte het geklutste ei erbij doen en alles flink door elkaar roeren.

SELAMAT MAKAN

In de rubriek Macam Macam wil ik het over de Gobang hebben die in Museum Tukar Menukar te zien en te koop is, maar wat is die Gobang nu eigenlijk. De Gobang is een munstuk uit Nederlands Indië van twee en een halve cent die ook wel benggol wordt genoemd.
Deze Gobang is bij veel Indische mensen in herinnering gebleven. Nou waarom is dat dat zal ik u zo vertellen.

Als de wind een slachtoffer heeft gevonden zal deze persoon zich als een zwaar zieke gedragen en moeten er door de omgeving onmiddellijk maatregelen genomen worden. Opgewonden klinkt het "Masuk angin, masuk angin", alsof de stille kracht heeft toegeslagen. Masuk angin is net zoiets als kouvatten. De rug en de borst van het slachtoffer worden met obat matjan, dat is heetmakende balsem, ingewreven en gemasseerd. Daarna worden er met een grote munt, u snapt het al “De Gobang” dus, strepen getrokken van de ruggengraat en het borstbeen naar de buitenkant van het lichaam, dit noemde men kerok. Tegenwoordig gebruikt men een munt van honderd rupiyah. Zodra er lange rode strepen op het lichaam verschijnen zegt men opgewonden: "Kijk de wind komt er al uit, angin keluar", pas als de strepen felrood gekleurd zijn is de behandeling voltooid en wordt aangenomen dat de wind het lichaam verlaten heeft. De patiënt ziet er inmiddels uit alsof die zojuist een zware geseling heeft ondergaan, als een roodwitte zebra. Bij mijn weten wordt er alleen in Indonesië in het fenomeen, dat de wind zich in het lichaam gaat vastzetten, geloofd.

Omdat pidjet of te wel masseren in de Indische cultuur niet is weg te denken, denk ik dat ook deze Gobang in de herinnering blijft.

Aflevering 613 uitzending 24 mei 2010

Hans Vervoort vertelt.....

Recept van de week is een lekkere groentesoep met rundvlees.

BENODIGDHEDEN

750 gram runderborst met been

2 liter water

2 laurierbladen

1 stengel sereh oftewel citroengras

1 eetlepel olie

1 ui in dunne ringen snijden

2 geperste tenen knoflook

2 geraspte verse gemberwortel

10 grof gehakte kemirinoten

½ theelepel kunjit

1 eetlepel ketjap

200 gram Chinese kool in reepjes gesneden

1 flinke handvol taugé

1 rode paprika in reepjes gesneden

BEREIDING

Braad het vlees aan. Doe dit met de vetlaag naar beneden. Voeg dan water toe samen met de sereh. Breng het water aan de kook en laat het gedurende twee uur met het deksel op de pan gaar koken. Haal het gaargekookte vlees eruit, verwijder het vet en het bot. En snijd het vlees in dobbelsteentjes. Zeeg de bouillon. Doe dit bouillon weer terug in de pan samen met het vlees.

Verhit de olie en fruit de uien, knoflook, gember, kemirinoten en koenjit. Roer het goed om met een houten spatel.

Voeg dit mengsel bij de bouillon en voeg de ketjap toe. Laat dit geheel nog 20 minuten sudderen.

Kool, taugé en paprika mengen en in een kom met heet water volledig onderdompelen. Laat dit 2 minuten staan, giet dan het water af en laat de groenten uitlekken.

Schenk dan de soep over het koolmengsel.

SELAMAT MAKAN

In de rubriek Macam Macam wil ik u een mythe van het vroegere eiland Celebes vertellen. Heel lang geleden woonde er op het eiland Celebes een hardwerkende boer. Maar hoe hard hij ook werkte alles wat hij op zijn akkers verbouwde werd opgegeten door de zwijnen. Hij kreeg daar zo genoeg van dat hij bedacht om deze zwijnen te doden en zo vroeg hij de speer van zijn neef te leen en hij verstopte zich achter een grote struik, dat bij een veldje was gelegen waar hij voer op gestrooid had. Na een tijdje kwamen de zwijnen er aan. Hij gooide de speer, het was raak, maar helaas de speer brak af en het zwijn ging er vandoor.

Verdrietig vertelde hij het verhaal aan de neef en vroeg wat hij hem voor de speer moest vergoeden. Maar de neef wilde geen geld. Hij moest toch maar proberen het zwijn te vangen en de speer uit diens lijf halen. Dat was natuurlijk geen gemakkelijke opgave. De boer besloot het bos in te gaan en na een poosje vond hij zwijnesporen en een diep gat. Van de lianen van de bomen maakte hij een touw en daalde in het gat. Daar zag hij opeens een oude vrouw zitten die zeer bedroefd was, toen hij vroeg wat er aan scheelde zei ze: Onze koning heeft maar één zoon, die is heel ernstig gewond geraakt, heeft veel pijn en niemand kan hem helpen. Breng mij naar de koning zei de boer misschien kan ik hem helpen. Toen de boer de gewonde prins zag liggen, ontdekte hij de afgebroken speerpunt, hij haalde die eruit waarna de prins genas. De koning van deze onderwereld, want daar was de boer terecht gekomen, gaf hem uit dankbaarheid een gouden halsketting, een kris met een gouden handvat en een zilveren zwaard, afgezet met allerlei edelstenen. De boer klom via het lianentouw weer naar boven, gaf het stuk speer aan zijn neef. Aan iedereen die het maar horen wilde vertelde hij zijn avontuur. Ook de koning hoorde het verhaal en om zijn dapperheid te belonen, mocht hij met de prinses trouwen. Toen de koning stierf werd de arme boer koning. De halsketting en de kris werden aan het volk getoond. En tot op de dag van vandaag is deze kris pusaka op het eiland Celebes bewaard gebleven.

Aflevering 612 uitzending 17 mei 2010

Sulawesi met Roderick Wahr

Recept van de week is Indische Foe Young Hai.

BENODIGDHEDEN

1 teen knoflook

1 lente ui

fijn gesneden bamboeshoots vers of uit blik

peper en zout naar smaak

1 speklap

2 eieren

olie

BEREIDING

Knoflook en lente ui heel fijn snijden. Speklap voorkoken en daarna eveneens heel fijn snijden. Meng knoflook, lente ui, bambushoots en de fijngesneden speklap doorelkaar en bestooi dit met zout en peper naar smaak. Voeg de rauwe eieren toe aan dit mengsel. Doe olie in een pan en bak van dit mengsel de eierkoeken.

DE SAUS BENODIGDHEDEN:
bloem, tomatenpuree, suiker, zout, azijn, een vleugje ketjap.

BEREIDING:

Bak wat bloem in de olie, voeg de tomatenpuree erbij en blus het af met een beetje water. Op smaak afmaken met zout, peper, azijn en suiker en een vleugje ketjap.

SELAMAT MAKAN

In de rubriek Macam Macam iets over de kalongs oftewel vliegende honden. Een kalong is een vleermuissoort dat doorgaans 30 tot 40 cm lang kan worden, hij heeft geen staart en hij heeft een roodbruine vacht en zijn zwarte vleugels hebben een spanwijdt van wel 1 meter 50. De grootste soort is de pteropus vampyrus.

Kalongs worden vliegende honden genoemd, omdat ze ook echt een hondekop hebben. Het zijn nachtdieren die zich in de nacht voeden met rijpe vruchten en bloemen. Vooral mimosa zijn ze gek op. Bij het aanbreken van de dag zoeken zij hun boom op om hangend in die boom te gaan rusten. Dit gaat met veel geschreeuw gepaard. Ze slapen meestal in dezelfde boom. Door hun uitwerpselen worden deze bomen zo ontbladert, dat de bovenste takken veelal kaal zijn.

Hun slaaphouding is zich aan 1 of beide voeten aan een boom hangen, ze laten de kop op de borst zakken, vouwen de vleugels om zich heen en slapen.

De voortplantingstijd is veelal van februari tot maart en ongeveer 6 maanden later worden de jongen geboren. Tijdens de zwangerschap hebben de wijfjes een aparte verblijfplaats. Meestal wordt er 1 jong geboren. De moeder draagt het jong 1 maand mee, vastgeklemd aan haar vacht met zijn vingers en tenen en aan haar tepels met de bek. Na 18 maanden is het jong volwassen.

De natuurlijke vijanden van de kalongs zijn de grote uilen, grote hagedissen, arenden en slangen.

Kalongs worden sinds mensenheugenis ook door mensen gegeten. In de Minahassa op het eiland Sulawesi staat kalong op de menulijst.

Aflevering 611 uitzending 10 mei 2010

Reis door Java deel 3

Sayur pakis

Ingrediënten:
400 gr spinazie
4 cm kencur, geschild en fijngehakt
5 rode rawits
3 tenen knoflook
1/2 theelepel zout
1/4 theelepel zwarte peperkorrels, gekneusd
2 eetlepels olie

Bereiding:
Blancheer de spinazie heel kort en schrik de spinazie af onder stromend koud water. Laat de spinazie uitlekken en dep eventueel de blaadjes droog.
Wrijf of maal de overige ingrediënten fijn en schep de gemaakte boemboe en de spinazie goed door elkaar. Serveer op kamertemperatuur.

SELAMAT MAKAN

Aflevering 610 uitzending 3 mei 2010

Reis door Java deel 2

Rudjak Manis is een fruitsalade gemaakt van jong fruit met gula jawa en sambal.

Benodigdheden

2 appels b.v. een Granny Smith

2 harde peren

1 kleine ananas of ananas uit blik

1 bankuang

1 komkommer

1 harde mango

1 stukje goela djawa,

2 eetl. ketjap manis,

1 theel. sambal oelek,

1 eetl. citroensap

BEREIDING

Schil de appels, de peren en de komkommer en snijd ze in stukjes. Schil de ananas, zo, dat de harde kroonstukjes eruit zijn, snijd hem dan in plakken en vervolgens ook in stukjes, maar het hart van de ananas niet gebruiken.

Smelt de goela djawa in een pannetje met een beetje water op het vuur en voeg de ketjap, de sambal en het citroensap toe. I.p.v. sambal mag u ook een paar rawits gebruiken die u in kleine ringetjes snijd.

Laat de saus een beetje inkoken totdat ze dikker wordt. Voor het opdienen kunnen de stukjes fruit worden gemengd en kan de saus eroverheen worden gegoten. We aten vroeger de rudjak ook apart. Dus met z’n allen om de saus zitten, een stukje fruit pakken en lekker indopen in de saus.

SELAMAT MAKAN

tahu Ketoprak Bandung (groentenschotel met gebakken tahu)

BENODIGDHEDEN

1 blok tahu,

1 eetlepel sambal

1/4 komkommer, in fijne plakjes gesneden

2 eetlepels ketjap

1/2 pond taugé

1/2 kopje azijn

wat selderie, fijngesneden

zout

eventueel wat gebakken uitjes

BEREIDING:

Snijd de tahu in kleine blokjes en bak ze in wat olie knappend bruin. Laat de tahu uitlekken in een vergiet. Was de taugé, verwijder eventueel de groene schilletjes en overgiet het met kokend water. Laat de taugé ook uitlekken. Vermeng de sambal met azijn, ketjap en wat zout (dit is de saus). Leg dan een laagje tahu en een laagje taugé in een schaal. Strooi er wat selderie over en daarna weer een laagje met komkommer. Giet als laatste de saus erover en roer dit alles goed door elkaar. Als garnering kunt u wat gebakken uitjes er overheen strooien. Dien dit gerecht koud op.

SELAMAT MAKAN

Aflevering 609 uitzending 26 april 2010

Reis door Java deel 1

Smoor Jakarta.

Ingredienten

4 el slaolie
600 gram stoofvlees, in blokjes van 2 cm
2 uien, geschild
4 teentjes knoflook, geschild
3 cm verse laos of 1 tl poeder
2 rode lomboks
1 tl trassie
2 el gula djawa of 1 el bruine suiker

2 blaadjes djeroek poeroet
2 blaadjes daun salam of laurier
1 tl nootmuskaat
2 kruidnagels
1/4 blok santen of 1 blikje kokosmelk
4 tomaten, ontveld en in vieren
2 grote aardappels, geschild en in plakken
2 el ketjap
zout en peper

Bereiding

Verhit de olie op middelhoog vuur in een grote braadpan. Dep de plakken aardappel droog en bak ze in twee porties tot ze beginnen te bruinen, ca. 5 minuten. Haal uit de pan maar laat de olie achter.
Doe de uien, de knoflook, de laos, de lomboks (verwijder eventueel de zaadjes), de trassie en de gula djawa in een blender of snijd alles ragfijn. Kruid het vlees met zout en peper.
Verhit opnieuw de olie in de braadpan op middelhoog vuur en doe het mengsel uit de blender erin. Fruit al roerend 1 minuut en doe dan het vlees erbij. Roerbak het 5 minuten en voeg de djeroek poeroet, daun salam, nootmuskaat en kruidnagels toe. Doe er zoveel water bij dat het vlees net onder staat. Sluit de pan en laat 1 1/2 tot 2 uur stoven of tot het vlees gaar is.

Doe nu de santen, de tomaten, de aardappels en de ketjap erbij en laat nog 10 minuten stoven. Voeg zout en peper naar smaak toe en serveer.
Lekker met rijst en een komkommersalade.

SELAMAT MAKAN

Aflevering 608 uitzending 19 april 2010

Kennismaking en nieuws m.b.t. Indische Herinnerings Centrum Bronbeek

met Yvonne van Genugten, directeur

Het recept van de week is TEMPE GORENG

Ik weet niet precies van wie dit recept is, maar het is heerlijk.
 
 BENODIGDHEDEN

400 gram tempé
1.5 deciliter tamarindesap
2 gehakte sjalotjes
2 gepelde tenen knoflook
zout en peper
olie om te frituren
 
BEREIDING

Snijd de tempé in plakjes van twee centimeter. Wrijf de sjalotjes en de knoflooktenen in een vijzel fijn. Vermeng dit met het tamarindesap. Breng dit mengsel op smaak met zout en peper. Marineer de plakjes tempé een uur in het mengsel. Draai de plakjes van tijd tot tijd. Neem de tempé uit de marinade en dep ze goed droog. Verhit de olie tot 180 graden en frituur de tempé goudbruin.

SELAMAT MAKAN

In de rubriek Macam Macam een waar gebeurd verhaaltje. Toen de Indische Nederlanders na de onafhankelijkheid van Indonesië massaal naar Nederland vertrokken, werden ze hier in de zogeheten contractpensions opgevangen. In het pension kreeg je geregeld een maatschappelijk werker op bezoek, die dan eventuele klachten of meldingen noteerde. Zo kwam de contractambtenaar ook bij een familie op bezoek, die een verzoek deed om positiekleding voor zijn vrouw te mogen kopen, omdat zij zwanger was en uit de kleren groeide. De man noteerde alles keurig en met de woorden: “ik zal de aanvraag indienen”, ging hij weer weg. Er ging een lange tijd voorbij, maar de familie hoorde nog steeds niets over het ingediende verzoek.

Totdat een familielid, die reeds geruime tijd in Nederland woonde, een keertje op bezoek kwam en zag dat de hoogzwangere vrouw toch inderdaad uit alle kleding was gegroeid. Zij nam de vrouw mee en samen kochten ze de nodige positiekleding.

De baby werd geboren en twee maanden later kwam de ambtenaar weer op bezoek met de mededeling dat hij goed nieuws had. De aanvraag voor de positiekleding was ingewilligd.

Maar zei de vader het kindje is al geboren.

Oh, maar misschien wilt u de bon toch wel hebben? Maar denk er om het is niet gratis, het moet allemaal worden terug betaald.

En zo werd de bon meteen verscheurd. Tja, deze dingen zijn echt gebeurd.

Aflevering 607 uitzending 12 april 2010
60 jaar herdenking immigranten en repatrianten

met Maureen ten Hoorn

Recept van de week heet Ajam ketjap met ananas. Dit recept kan zoowel met witte rijst of bami worden gegeten.

Aantal personen: 4.
Bereidingstijd: 20 minuten.

Reken per persoon 75 à 100 gram bami.

Ingrediënten:

300 à 400 gram bami,
2 groene paprika's die half rood verkleurt zijn,
2 gele paprika's,
3 eetlepels zonnebloemolie,
2 kipfilets (ca. 350 gram),
400 gram ananasstukjes,
0,3 liter ketjapsaus.

Bereiding:

Bami of witte rijst koken volgens gebruiksaanwijzing op de verpakking.

Paprika's wassen, schoonmaken en in stukjes snijden.

Kipfilet in blokjes snijden.

In wok zonnebloemolie verhitten.

kipblokjes rondom in circa 5 minuten bruin bakken.

Paprika's toevoegen en nog circa 2 minuten roerbakken.

Intussen ananas laten uitlekken.
Ketjapsaus en ananas toevoegen en goed mee verwarmen.

Bami toevoegen en alles goed opwarmen.

Serveer het op voorverwarmde borden.

Lekker met atjar en kroepoek.

SELAMAT MAKAN

In de rubriek Macam Macam een gedicht over Indië.

Dit gedicht is van Jules Anderson en ingestuurd door Peter Logman.

Indië

Land van immer geurende jasmijn

Waar de tropenzon weldadig schijnt

En de palmen als een groen gordijn

De kust als een smaragd omlijnd

Sawahs strekken zich eindeloos uit

Machtige rivieren doorklieven het land

Ik voel nog steeds als ik mijn ogen sluit

Een onblusbare heimwee, die in mijn lichaam brandt

Land van goden en godinnen

Het deed mij pijn jouw te moeten verlaten

Ik zal je echter altijd blijven koesteren en beminnen

Mijn wortels in jouw zullen mij nimmer los kunnen laten

Ik draag in mij mee jouw stille kracht

Een kracht die mijn innerlijk leven enorm heeft verrijkt

Een kracht ook, die mij vervult met diep ontzag

Voor het ongeziene en mij doet streven naar onbaatzuchtigheid

Thans vertoef ik hier in diep gepeins verloren

Aanschouw ik het groen van de wei en het gele Gelderse zand

En wordt diep in mijn hart een intens verlangen geboren

Om terug te keren naar mijn wonderschone geboorteland

Aflevering 606 uitzending 5 april 2010
"Wist u dat" ...... wetenswaardigheden met Chérie Kelderman

Recept van de week is:

FRIKADEL VAN VIS

BENODIGDHEDEN

1 pond kabeljauw

1 theelepel sambal ulek

3 eetlepels peterselie

zout naar smaak

1 eiwit

3 eetlepels boter

4 sjalotten

1 sneetje brood

1 theelepel peper

1 eidooier

bloem

sap van 1 citroen

BEREIDING

Kok de vis gaar in water met wat zout. Ontvel en ontgraat de vis en maak het visvlees fijn.

Vermeng het visvlees met de kleingesneden sjalotten, sambal, fijngesneden peterselie, peper, zout, eidooier en ontkorst en geweekt brood.

Vorm van de massa balletjes, rol deze door het losgeklopte eiwit en vervolgens door de bloem. Bak ze in de boter bruin en gaar. Sprenkel citroensap over de gebraden frikadellen.

SELAMAT  MAKAN

Aflevering 605 uitzending 29 maart 2010
Java Suiker Industrie met Margaret Leidelmeijer

Recept van de week is Bami Taotjo. Taotjo is gemaakt van sojabonen en kant en klaar verkrijgbaar bij de toko.

BENODIGDHEDEN:

1 pak bami

350 gram magere speklappen

2 dunne preitjes

1 klein bosje selderie

2 lombok hidjau (groene Spaanse pepers)

1 gesnipperde ui

2 gesnipperde knoflook tenen

1 of 2 theelepels taotjo

olie

BEREIDING

Snijd de magere speklappen in kleine stukjes en bak ze in wat olie gaar. Voeg dan de gesnipperde ui en knoflook toe.

Ontpit de groene Spaanse pepers en snijd ze in smalle rondjes.

Prei en selderie fijnsnijden.

Voeg nu ook de Spaanse pepers, prei en selderie aan het vlees toe en roerbak dit even. Dan pas de taotjo toevoegen. Roer het geheel goed om.

Breng water met zout aan de kook. Als het water goed doorgekookt heeft, het vuur uitdoen en de bami zo’n 4 minuten in het kokende water leggen. Trek met een vork de mie uiteen. Na vier minuten, even proeven of de mie gaar is, zo ja, dan in een vergiet uit laten lekken.

Voeg een beetje olie aan de mie toe om plakken te voorkomen, doe dit eveneens met behulp van een vork.

Als laatste de mie bij het vlees en de groenten toevoegen en schep dit geheel goed om. Naar smaak taotjo of zout toevoegen.

SELAMAT MAKAN

In de rubriek macam macam een vertaling van het woord Buwaja oftewel krokodil. Als je buwaja in figuurlijke zin gebruikt betekent dat boef, schurk of smeerlap.

-Buwaja krontjong zijn de echte krontjong spelers, die al slenterend op straat hun liedjes zingen en spelen.

-Buwaja layangan: zijn kinderen die zonder op of om te zien achter neerdwarrelende vliegers aanrennen;

-En een lidah buwaja betekent vrij vertaald, de tong van een krokodil. Maar als je het hebt over lidah buwaja, dan heb je het eigenlijk over een stengelloos kruid met fraaie grijs-groene bladeren. In het latijn heet deze krokodillen-tong Sanseveria trifasciata. Dit kruid kan ongeveer anderhalve meter hoog worden. Het bladsap gebruikt men als haargroeimiddel. Als u last hebt van haaruitval of dun haar, dan is het aan te raden om lidah-buwaja-shampoo te gebruiken.

Aflevering 604 uitzending 22 maart 2010

Multatuli met Tom Böhm

Recept van de week heet: Oblok Oblok

BENODIGDHEDEN:

2 tenen knoflook

1 ui

klein stukje trassi

2 theelepels sambal oelek

4 kemiri noten

2 salambladeren

een stukje verse laos

3 lombok hidjau oftewel groene Spaanse pepers

halve tahu

halve tempe

50 gram peteh bonen

¼ blok santen

vleesbouillon

suiker naar smaak

BEREIDING

Tahu en tempe in blokjes snijden en in olie bakken. Alle ingrediënten in olie goudbruin fruiten. Dan santenblok en ¼ liter water toevoegen. Daarna de blokjes tahu en tempe eveneens hieraan toevoegen en vijf minuten laten sudderen.

SELAMAT MAKAN

In de rubriek Macam macam wil ik u iets vertellen over de Balinese crematies. Deze crematies zijn niet bepaald een treurige aangelegenheid, integendeel, men viert hier de overgang van dit leven naar het volgende. Door de crematie van het lichaam wordt de geest bevrijd, zodat hij zich kan verenigen met de oppergod.

Een crematie is echter heel duur en veel Balinezen begraven hun familieleden tijdelijk, om na een tijdje een massa-crematie te houden. Zo’n massa-crematie drukt de kosten.

Na een feestmaal leggen de mannen het lichaam op een toren van bamboe, die de kosmos symboliseert. Vervolgens draagt men de toren, vergezeld door een gamelan-orkest en vrouwen met offergaven, in hoog tempo naar de crematie-plaats. Hier wordt het lichaam in een doodskist geplaatst en steekt men de hele toren in brand.

Na de crematie verzamelt men de as en strooit deze in zee of in een rivier uit.

Aflevering 603 uitzending 15 maart 2010

Het Cultuurstelsel met Cees Faseur

Recept van de week is een recept van Cisca Cress en het heet:

Tempé Batjam

BENODIGDHEDEN

1 tempé

3 tenen knoflook

1 stukje kunjit van 5 cm

zout naar smaak

½ liter gekookt water

3 dl slaolie om te frituren

BEREIDING

Snijd de tempé in plakken, niet te dik of te dun en doe dit in een schaal.

Pel de knoflook en haal het velletje van de kunjit, wrijf de knoflook en kunjit samen met wat zout in een cobek fijn.

Giet hierover gekookt water en vermeng dit goed dooreen.

Giet dit over de plakjes tempé en laat de tempé hierin ongeveer 1 uur marineren.

Verhit in een wadjan de slaolie en frituur hierin de gemarineerde tempé licht bruin. Laat de tempé hierna uitlekken.

SELAMAT MAKAN

In de rubriek macam macam aandacht voor een van de vele vruchten van Indonesië. Dit maal is het de papaya of kates. Als je naar Indonesie op vacantie gaat dan ontbreekt de papaya echt niet, drie keer per dag wordt deze smakelijke vrucht aangeboden.

Behalve dat papaya erg lekker is, bevat het ook de vitaminen A en C en veel calcium. Papaya schijnt ook goed te zijn voor de ogen. De zwarte pitten die in deze papaya zitten, zijn niet eetbaar. Er zijn verschillende soorten papaya. De getah oftewel melksap, de wortel als het blad van de papaya worden voor diverse obats oftewel medicijnen gebruikt tegen wratten en zweren, maar het helpt ook bij malaria en difterie. Het melksap moet je niet in je ogen krijgen want dat kan weer blindheid veroorzaken. Uit de bast en de vruchten wint men papaine dat in de handel gebruikt wordt voor de fabricage van kauwgom en in de textielindustrie gebruikt men het om het krimpen van wol en zijde tegen te gaan. De jonge bladeren worden gestoomd en beschouwd als lekkernij. De beroemde bubur-Menado b.v. daar horen ook jonge papayabladeren in. Het smaakt een beetje bitter. De volwassen bladeren gebruikt men om vlees en kip in te wikkelen. Dit maakt het vlees mals. Op het Dieng plateau op Midden-Java groeit een hele bijzondere papaya-soort. Dit soort is zo groot als een vuist terwijl de andere soorten papaya zo groot zijn, dat ze wel 1 tot 3 kg. wegen. De papaya van het Dieng plateau, ook wel de Candamarcensis geheten, is weliswaar heel geurig maar is niet rauw te eten maar ze wordt geconfijt en is de specialiteit van het Dieng Plateau. Deze geconfijte papaya heet Carica. Het heeft echt een hele bijzondere smaak.

Aflevering 602 uitzending 8 maart 2010
André Wijnkamp over zijn nieuwe CD Welcome to my world.

Recept van de week heet: TERONG LODEH (soep met aubergines en garnalen)

200 gram Noorse garnalen2 eetlepels olie

1 gesnipperde ui2 tenen knoflook fijngehakt

2 theelepels sambal oelek2 grote tomaten

5 dl kippenbouillon1 middelgrote aubergine

2½ dl dunne santen1 theelepel Javaanse suiker

De tomaten worden ontveld en in stukjes gesneden. Hak of snij de garnalen in stukjes. Verhit de olie in een wadjan of braadpan en fruit hierin onder voortdurend omscheppen de ui totdat hij wat kleur begint te krijgen. Voeg de knoflook toe. Alles goed omscheppen en dan de sambal en stukjes tomaat

toevoegen. Schep alles voortdurend om en druk de tomaat tegen de bodem of wand fijn. Voeg vervolgens de bouillon toe en breng alles onder voortdurend roeren aan de kook. Temper het vuur en laat alles gedurende 10 min. heel zachtjes koken. Schil de aubergine heel dun en snij het vruchtvlees in blokjes van 1 cm in het vierkant. Voeg deze bij de inhoud van de wadjan en laat alles nog eens 10 min. zachtjes doorkoken. Voeg hierna de santen toe en breng de soep op smaak door de suiker en wat zout er aan toe te voegen. Schep vlak voor het opdienen de stukjes garnaal door de soep.

SELAMAT MAKAN

In de rubriek Macam Macam iets over het eiland Lombok.

Vanaf het begin van de 18de eeuw heeft Lombok lange periodes onder Balinese overheersing gestaan. Veel Balinezen hebben zich eeuwenlang vooral aan de westkust van lombok gevestigd en er een blijvend stempel gedrukt in cultuur, architectuur en godsdienst. Ook nu nog is er een Balinese gemeenschap in dit gebied, die vast houdt aan haar eigen geloof en tradities.

De oorspronkelijke bevolking van Lombok, de Sasak, is islamitisch en heeft mede daarom een volstrekt andere culturele identiteit. Kunst en cultuur van de Sasak zijn onderhevig aan zeer sterke beïnvloeden door de islam. Er zijn ook nog veel preïslamitische invloeden te vinden. De typische Sasak-huizen met hun overhangende daken van palmvezel vindt u in de kleine, vaak primitieve dorpjes in het binnenland.

Lombok is, toeristische gezien, in ontwikkeling. De noordwestkust rond Senggigi is een populaire bestemming, evenals de kleine eilandjes voor de kust. Gili Trawangan, Gili Meno en Gili Air. De rest van Lombok is nog erg rustig, met prachtige verlaten zandstranden in het zuiden en langs het zuidwestelijke schiereiland. Drogere landbouwgronden in het binnenland en een indrukwekkend hooggebergte in het noorden dat gedomineerd wordt door de machtige vulkaan Rinjani. Met ruim 3700 meter is dit de hoogste vulkaan van Indonesië.

Aflevering 601 uitzending 1 maart 2010
Maureen Mac Gillavry over haar nieuwe CD Country Flavoured Songs

Recept van de week is een recept van Lonny en het heet Tahu Pong.

Het is een gerecht van gebakken tahu en eieren in sambalsaus

BENODIGDHEDEN

5 eieren

1 blok tahu

zout

plantaardige olie

3 tenen knoflook

7 rawits

1 eetlepel geraspte gula Jawa

1 theelepel petis udang

5 eetlepels kecap manis

BEREIDING

Kook de eieren in ca. 8 minuten hard en spoel ze koud. Pel ze, kerf ze in de lengte enkele malen in en smeer ze in met wat zout.

Snijd de tahu in blokjes van ca. 3x3 cm.

Wrijf voor de sambal de gepelde tenen knoflook en de van de steeltjes ontdane rawits met de gula Jawa en de petis in een cobek fijn.

Roer de kecap erdoor en voeg zout naar smaak toe.

Laat de olie in een wajan goed heet worden en frituur de blokjes tahu hierin goudbruin. Doe dat ook met de gekookte eieren. Serveer de tahu en de eieren met de sambalsaus.

SELAMAT MAKAN

In de rubriek Macam Macam iets over de salakvrucht ook wel slangenvrucht genoemd oftewel de Salacca edulcis. De salak is de meest gekweekte palm. De salakpalm is geveerd en hebben dorens en kunnen jeuk aan de handen veroorzaken. De salak palmboom is niet zo hoog als de andere palmbomen. Hij wordt ongeveer maar drie tot zes meter hoog, voor een palm is dat uiteraard niet hoog. De deelblaadjes zijn ook voorzien van dorens. Aan de bovenkant zijn ze glanzend groen, aan de onderkant wittig. Er zijn aparte mannelijke en vrouwelijke palmen. De bloemen groeien dicht bij de grond. De mannelijke bloemen groeien in meer dan 1 m lange, kolfvormige, door schutbladen omgeven bloeiwijzen en hebben een buisvormige, rode bloemkroon. De vrouwelijke bloemen groeien in tot 30 cm lange bloeiwijzen en hebben een geelgroene bloemkroon.

De salak is een palm afkomstig uit o.a. Maleisië, Sumatra, Java en Bali. De salak groeit in trossen onderaan de boom. De geschubde bruine schil is heel hard. Daardoor is de vrucht heel goed tegen transport bestand.

De salak, noemt men ook wel de slangenvrucht, omdat de leerachtige, donkerbruine en roodglimmende schil, op de huid van een slang lijkt. Het is een schubben gelijkende schil. De vrucht is rond tot ovaal uitlopend op een puntje aan de bovenkant, en kan tot 8 cm. groot worden. Het is de vrucht van de salak palmboom.

De schil is taai, maar verrassend dun en makkelijk te openen.Binnenin vind je een crème  kleurige vrucht, die verdeeld is in 3 partjes, meestal met een enkele pit in de grootste twee ervan. Salaks zijn niet sappig, hetgeen ze speciaal makkelijk te schillen en te eten maakt. De vrucht heeft de stevigheid van een wortel en heeft een lekkere zoet-zure smaak. Hij smaakt zoals geen andere vrucht. Salak smaakt naar salak.

Je hebt verschillende soorten salak. Onder aan de vulcaan Merapi op Java b.v. heeft de salak een lekkere zoet-zure smaak.

Je hebt ook salak die erg wrang van smaak zijn ook wel sepet genoemd.

Op Bali heb je de kleine zoete salak gula die is echt heerlijk van smaak en de salak pondok. Het seizoen voor de salak is verschillend op Bali is het seizoen rond februari. Je ziet dan ik weet niet hoeveel vrachtwagens afgeladen vol beladen naar de pasar rijden met duizenden en duizenden slalaks.

Aflevering 600 uitzending 22 februari 2010
Indische literatuur met Peter Geitenbeek

Recept van de week heet:

SAMBAL TJOEKA is een sambal gerecht van Raden

Benodigdheden:
Wat jonge slablaadjes,
1 komkommer, in schijfjes gesneden,
2 hardgekookte eieren, in plakjes gesneden,
3 aardappels, in de schil gaar gekookt. Later worden de schilletjes eraf getrokken en worden ze in plakken gesneden.

De volgende ingrediënten:
50 gram ebbie, fijngestampt,
1 à 2 lomboks, fijngestampt,
een paar lepels aangelengde azijn,
zout en suiker.

Bereiding:
De fijngestampte ebbie met de aangelengde azijn, lombok, suiker en zout vermengen. Op een groot diep bord leggen we nu de slablaadjes. Daarop leggen we de schijfjes komkommer, de hardgekookte eieren en de aardappels. Het ebbiesausje gieten we er nu bovenop.

SELAMAT MAKAN

Aflevering 599 uitzending 15 februari 2010
Vorst Mangkoenegoro VII met Madelon Djajadiningrat

Recept van de week heet:

Seroendeng:

BENODIGDHEDEN:

2 eetlepels olie

1 pond cocos

3 uien

2 tenen knoflook

1 theelepel trassi

2 eetlepels suiker

2 theelepels ketoembar

1 schijf laos

2 theelepels zout

2 salam blaadjes

4 assam ptten

¼ kopje water

BEREIDING

De olie in een wadjan warm maken en darin de fijngewreven knoflook, ketoembar, trassi, zout en suiker fruiten.

De assampitten in 1/4 kop warm water oplossen en bij de bumbus voegen.

Daarna de cocos erbij doen en steeds blijven omscheppen, op klein vuur totdat het bruin is.

Gewoon af laten koelen.

De seroendeng kan in een jampotje bewaard worden.

SELAMAT MAKAN

In de rubriek Macam Macam zo maar een paar korte wetenswaardigheden.

Bij Cibodas, in het nationale park Gunung Gede Pangrango vinden we bijvoorbeeld de laatste resten van Java’s bergflora. Dit park is een waar paradijs voor plantenliefhebbers. Op de alpenweiden groeien pollen Javaanse Edelweiss (Anaphalis javanica), gentianen, bramen, aardbeien en Sintjanskruid.

Enkele soorten bomen en planten groeien overal op de archipel. Als ze niet tot de natuurlijke vegetatie van een streek behoren, zijn ze aangeplant om hun vruchten, of hebben ze een ander nut voor de mens. De kokospalm wordt van top tot teen benut. Het vruchtvlees wordt gegeten en het vocht (de kokosmelk) wordt gedronken of ingedikt tot santen. De stam, de bladeren, bladnerven en de wortel worden verwerkt tot gebruiksvoorwerpen . Het voedzame meel uit de stam van de sagopalm levert op Sulawesi, de Molukken en Irian Jaya de basisvoeding.

Van de bananenboom wordt niet alleen de vruchten maar ook de langwerpige bloem gegeten. De stam dient als voetstuk voor de poppen van het wayang-toneel en de bladeren worden gebruikt als verpakkingsmateriaal van voedsel; bij een plotselinge regenbui doen ze dienst als paraplu.

De takken van de kapokboom (Ceiba pentandra) staan loodrecht op de stam. Uit de pegelvormige vruchten steekt hier een daar een plukje witte watten: de kapok, die wordt gebruikt om kussens te vullen.

Op begraafplaatsen, tussen grafstenen, staan eveneens bladarme Kemboja-bomen, sinister ogend door hun kale kruin en hun grijze, kronkelende takken. De mooie, welriekende, witte of rose bloemen staan hiermee in schril contrast; op Bali steekt men die achter het oor. Een veel voorkomende plant is ook de Melati. De geurige bloemen van deze jasmijnsoort worden verwerkt in bloemenkransen, traditionele medicijnen, thee en parfum.

De Angrek bulan, dit is een orchidee, is net als de Melati en de Rafflesia uitgekozen als nationale bloem.

Aflevering 598 uitzending 8 februari 2010

De gamelan met Elsje Plantema

Rudjak Manis is een fruitsalade gemaakt van jong fruit met gula jawa en sambal.

Benodigdheden

2 appels b.v. een Granny Smith

2 harde peren

1 kleine ananas of ananas uit blik

1 bankuang

1 komkommer

1 harde mango

1 stukje goela djawa,

2 eetl. ketjap manis,

1 theel. sambal oelek,

1 eetl. citroensap

BEREIDING

Schil de appels, de peren en de komkommer en snijd ze in stukjes. Schil de ananas, zo, dat de harde kroonstukjes eruit zijn, snijd hem dan in plakken en vervolgens ook in stukjes, maar het hart van de ananas niet gebruiken.

Smelt de goela djawa in een pannetje met een beetje water op het vuur en voeg de ketjap, de sambal en het citroensap toe. I.p.v. sambal mag u ook een paar rawits gebruiken die u in kleine ringetjes snijd.

Laat de saus een beetje inkoken totdat ze dikker wordt. Voor het opdienen kunnen de stukjes fruit worden gemengd en kan de saus eroverheen worden gegoten. We aten vroeger de rudjak ook apart. Dus met z’n allen om de saus zitten, een stukje fruit pakken en lekker indopen in de saus.

SELAMAT MAKAN

In de rubriek Macam Macam iets over Gorontalo

Gorontalo is een provincie in Indonesië, gelegen in het noorden van het eiland Sulawesi het vroegere Celebes.

In 2004 is Gorontalo onderverdeeld in 4 regentschappen (kabupaten) en één stad (kota):

Deze regentschappen zijn:

•Bonebolango

•Gorontalo

•Boalemo

•Pohuwato

De naam Gorontalo kan dus verwijzen naar drie verschillende gebieden: de provincie, het regentschap of de stad. De hoofdstad van de provincie Gorontalo is Gorontalo; De hoofdstad van het regentschap Gorontalo is Limboto.

Gorontalo is de op één na grootste stad van Noord Sulawesi. Het is een havenstad, dat met zijn natuurlijke haven en ligging langs de Trans Sulawesi snelweg een belangrijk verkeersknooppunt van de provincie is.

Gorontalo heeft een regelmatige verbinding met met Poso, Bitung en de Togian-eilanden. Er ligt een tamelijk mooi strand en er rijden heel veel bendi´s dit zijn paardenwagentjes. De bezienswaardigheden zijn de traditionele architectuur, Nederlandse art-deco gebouwen en het Otanaha-fort, dat op een heuvel staat en uitkijkt op het Danau Limboto oftewel het meer van Limboto. In het oosten gaan de sawah’s en akkers over in het Nationale Park Bone-Dumoga, een dicht bebost bergachtig gebied waar hamerhoenders, neushoornvogels, anoa dwergbuffels, zwijnen en vliegende honden leven. Er groeien veel orchideeën, palmen, en bamboe.

De meeste winkels in Gorontalo verkopen kleding, zakdoeken, kussenslopen en tafelkleden die verfraaid zijn met het alom bekende Krawang borduurwerk. Dit prachtige Krawang broduurwerk wordt vervaardigd in het dorpje Tapa, dat 7 km ten noorden van de stad ligt.

Aflevering 597 uitzending 1 februari 2010

Bezoek aan Indonesië met Peter Logman.

Recept van de week is een heerlijk snackje en gemakkelijk te bereiden het zijn

INDONESISCHE SAUCIJSJES (gekruide gehaktrolletjes)

1 kg gehakt (hoh)2 theelepels peper

2 theelepels nootmuskaat1 theelepel fijne kruidnagel

zout

Meng alles goed door elkaar. Laat dit 1 dag op een koele plaats staan. Maak er kleine worstjes van en rol ze een voor een in een velletje aluminiumfolie. Kook ze in ruim water in 15 a 20 min. gaar. Lekker bij de borrel of uit het vuistje.

SELAMAT MAKAN

In de rubriek Macam Macam een bijzonder verhaal over de

Grootpoothoenders of megapoden deze zijn een familie van hoenderachtigen waarvan de vrouwtjes kolossale eieren leggen. Dat doen zij niet in een nest, maar in verwarmde grond. De zon, vulkanisme of rottingswarmte van plantaardig materiaal is er verantwoordelijk voor dat de eieren uitkomen. Deze broedstrategie luistert erg nauw, met name wat de grondtemperatuur betreft waarbij de eieren tot ontwikkeling komen. Voor de meeste soorten ligt de geschikte broedtemperatuur ergens tussen 31 en 38 graden C, met als optimale warmte 34 graden. Hoger of lager dan de maximum of minimum temperatuur betekent onherroepelijk de dood van het jong. Deze relatieve lage incubatietemperatuur heeft een ontwikkeling in gang gezet naar grote eieren met veel eidooier. En daarin schuilt de grootste bedreiging voor deze vogels. Hun eieren worden graag gegeten. Niet alleen door bijvoorbeeld hagedissen en zwijnen, maar vooral door de mens. Grootpoothoenders komen voor in India (Nicobaren), de Filipijnen, Indonesië, Maleisië, Papua Nieuw-Guinea, diverse eilanden in Oceanië en Australië. Vrijwel zonder uitzondering worden de eieren van de 22 soorten grootpoothoenders door de lokale bevolking geraapt. Dit eierrapen is vaak op een kleinschalige wijze ontstaan, waarbij de bevolkingsdruk rond deze ei-leg-locaties klein was. Dat is in de loop van eeuwen veranderd. Transmigratie, exploitatie van andere bosproducten, zoals rotan, werden gecombineerd met eieren rapen en economische vooruitgang eisen hun tol van de vogels en de eieren. Door deze nauwe relatie met de mens is door onder andere ambtenaren gedurende de koloniale tijd informatie vastgelegd in boeken en geschriften over de rol van de eieren voor lokale economieën en (voormalige) koninkrijken.

Aflevering 596 uitzending 25 januari 2010

Werken in Indonesië. Met Emile Snellen van Vollenhoven en
Ineke van Gemert uit Ubud Bali.

Recept van de week is: OERAP OERAP (taugé en snijbonen met kokos)

BENODIGDHEDEN

300 gram taugé200 gram gesneden snijbonen

1 teen knoflook1 stukje verse kentjoer

2 blaadjes djeroek poeroet½ verse rode lombok

½  theelepel suiker½  theelepel trassi

1 mespunt zout100 gram geraspte kokos

BEREIDING

De knoflook, kentjoer en stukjes lombok fijndrukken door de knoflookpers. Djeroek poeroet heel fijn snijden. Dit alles mengen met de trassi, suiker, zouten kokos. De taugé en snijbonen 3 min. in kokend water, dan in een vergiet latenu uitlekken en de groenten zo heet mogelijk door de gekruide kokos halen. 

SELAMAT MAKAN

In de rubriek Macam Macam het verhaal over de Badjak, dit verhaal gaat over een zeeroverslegende. Ik weet niet wie dit verhaal geschreven heeft.

De Badjau's, Badoejs, Badjaks, bij vele namen worden ze genoemd, waren eens een gelukkig vreedzaam volk ergens aan de kust van Djohore, levend van visvangst en klapperteelt en wat het land hen verder bood. Hun stamhoofdkoning had veel kinderen. Het meest geliefd was wel zijn tienjarig dochtertje, dat vrolijk opgroeide, spelend met de visserskinderen. Zij bezat een kleine kano, waarmee zij zeer handig wist om te gaan.

Eens terwijl de koning afwezig was, stak er een zware storm op en vluchtte iedereen in de twee schuilhutten. Het prinsesje was er niet bij, maar niemand maakte zich ongerust, daar iedereen dacht dat ze wel in de andere hut zou zijn. Pas toen de storm ging liggen en allen weer tevoorschijn kwamen werd ze gemist. Men zocht haar aan 't strand en in 't bos. Zij was er niet en toen ook de kleine kano bleek te ontbreken, begreep men wat er gebeurd was.

De koning, teruggekomen, overmand door schrik en verdriet, sprak in zijn woede een vreselijk vonnis uit. Hij gebood allen die erbij geweest waren en het ongeluk van zijn kind niet voorkomen hadden, de zee op te gaan om haar te zoeken en niet terug te komen zonder haar. Men begreep wel dat dit neerkwam op een eeuwige verbanning.

Zo begon men dan aan de voorbereidingen voor een lange reis. De mannen bouwden schepen, vlochten touwen, maakten zeilen. De vrouwen legden voorraden proviand aan, grote aantallenklappers, vers water in potten, vis kon men onderweg wel vangen. Om die smakelijk te kunnen maken werden er veel spijzen gekookt, geurig en vooral goed houdbaar, want hoe lang zou de reis wel duren?

Ze vertrokken in oostelijke richting langs Borneo. Hier en daar vestigden zich enkelen aan een eenzame kust. De grote groep kwam na een lange zwerftocht terecht op de westkust van Celebes, waar zij zich een wankel bestaan opbouwden temidden van vreemde en vaak vijandige volken. Moedige zeevaarders waren zij intussen geworden en door de nood gedreven vervielen zij wel tot zeeroverij. Zozeer dat de naam Badjak tenslotte gelijkstond met het woord "zeerover".

Hun afstammelingen leven daar nog. Zijn zij nog zeerovers? Het zal wel niet. Zij zullen wel weer leven van visvanst en klapperteelt en wat het land hen verder biedt.

Die ene spijs, de geurige, lang houdbare is bekend geworden door de hele archipel. Altijd als ik sambal badjak eet, moet ik aan dit verhaal denken.

Aflevering 595 uitzending 18 januari 2010

Wonen en werken in Indonesië met Jan Hofman uit Ubud Bali.

Recept van de week heet KARE AJAM
en is een recept van Lonny uit zijn
kookboek de De Originele Indonesische Keuken. Het heet Kare Ajam.

BENODIGDHEDEN

1 kip
9 verse rawits
3 rode lomboks
7 sjalotjes
3 tenen knoflook
1 schijfje gember,
1 schijfje kunjit,
1 schijfje laos
1 theelepel ketumbar,
1 theelepel trassi
5 kemirinootjes
1 stengel sereh
¼ cocosnoot
4 eetlepels plantaardige olie
3 daun jeruk
½ theelepel suiker
en zout naar smaak

BEREIDING

Snijd de kip in stukjes. Maak de rawits en lomboks schoon. Pel de sjalotjes en de knoflook. Schil de gember, kunjit en laos dun. Maak van dit alles in de cobek een pasta eveneens met de ketumbar, trassi en kemiribootjes. Knip het bovenste deel van de sereh. Rasp de cocos en trek hieruit met een kopje water de santen. Verhit de olie in een wadjan en fruit de kruidenpasta goudbruin. Doe de stukjes kip erbij en sauteer deze twee minuten. Voeg de santen, de sereh, de daun jeruk, de suiker en zout naar smaak toe. En laat de kip circa 20 minuten op laag vuur sudderen.

Lonny heeft ook nog een gouden tip. Als u nog een extra gerecht wilt hebben, dan kunt u, zodra de kip gaar is, een paar stukjes eruit halen. Laat de kip uitlekken en daarna frituurt u deze kip. Door de marinade krijgt deze ajam goreng een lekkere pikante smaak.

SELAMAT MAKAN

In de rubriek Macam Macam iets over het ontstaan van de toko’s oftewel de Indische winkels die in Nederland niet meer weg te denken zijn. Maar hoe zijn die nu ontstaan.

Toen in de vijftiger jaren vele Indische Nederlanders naar Nederland kwamen, moesten zij zich hier aanpassen aan de manier van leven, en aan de nieuwe eetcultuur. En dat was toch wel een heel groot probleem. De aardappelen met groenten, vlees en jus begon al heel snel te vervelen en men verlangde naar een bordje rijst. Aangezien de Indische bumbus hier absoluut niet te krijgen waren, werd men creatief in het bedenken van nieuwe recepten, zoals sambal goreng boerenkool, tumis andijvie enz. Het gemis was toch wel de Indische kruiden. Een paar Indische handelsmensen zagen hier een gat in de markt, de kruiden werden overal vandaan geïmporteerd, men schafte een busje aan en reed met deze bus langs alle woningen van de Indische mensen in de regio. Zo is de Warong Keliling ontstaan, oftewel de rijdende winkel. Het werd steeds gemakkelijker om aan de bumbu’s en tahu en tempe te komen en gezien de brandstof steeds duurder werd en de weersomstandigheden het niet altijd toelieten om de spullen bij de mensen thuis te brengen is voorzichtig de “TOKO” geboren. Nu kan men vele ingrediënten in supermarkten kopen maar de specifieke kruiden en etenswaren zijn nu nog steeds in vele toko’s in Nederland te koop. Behalve dat je daar ingrediënten voor de rijsttafel kunt kopen, is er veelal een hoekje waar je een hapje kunt eten. Het is vooral ook een ontmoetingsplaats. De Indische buurtsuper.

Aflevering 594 uitzending 11 januari 2010
Woorden over leven met Katja Urban.

Recept van de week heet Bakwan jagung. Dit recept kreeg ik van onze vriendin Rusmiati die dit weer van haar moeder ibu Warsi Oerip heeft geleerd.

Benodigdheden

1 blikje mais van 340 gram. Uitlekgewicht 285 gram.

1 tartaar

Zout en peper naar smaak

Fijn gesneden ui

Tarwemeel

ei

Knoflook

Selderij

Bosui

Prei

Suiker

Nootmuskaat

olie

BEREIDING

Stamp de jonge mais fijn en doe hier zout en peper bij

Jonge mais fijn stampen, mengen met peper en zout, fijn gesneden ui, knoflook, selderij, bosui, prei, suiker en nootmuskaat.

Voeg hier het tartaartje bij. Alles mixen en aanlengen met een half kopje water, tarwemeel en een ei. Alles roeren tot een massa.

Pak een eetlepel van dit mengsel en bak het in hete olie goudbruin.

SELAMAT MAKAN

In de rubriek Macam Macam:

Soms overdenk ik in mijn bed, wat het leven eigenlijk is, 
over geluk, pijn en verdriet en alles wat ik mis. 
Maar je ervaring maakt je sterk, en je toekomst wordt bepaald, 
door wat je vandaag beleeft, en uit je leven haalt. 

Denk goed na over wat je wilt, en bepaal je nieuwe doelen, 
als je verleden kunt vergeten, dan kun je echt weer voelen. 
Wees oprecht en eerlijk voor jezelf, en in het algemeen, 
verplaats je in gevoelens van mensen om je heen. 

Leer je grenzen te bewaken, en durf anders te zijn, 
je aan principes houden, geen water bij de wijn. 
Je werkelijke kracht, om gelukkig te kunnen leven, 
is niet bang of boos te blijven, maar berusten of vergeven. 

Leer als je geluk wilt vinden, al heb je nog zo'n pijn, 
alsof je nooit gekwetst bent, weer verliefd te kunnen zijn. 
Al heb je nu veel zorgen, hou de toekomst in je hoofd, 
en zie dat alles mogelijk is, als je er maar in gelooft. 

Aflevering 593  uitzending 4 januari 2010

Integratie Lilian Ducelle met Marjolein van Asdonck

Recept van de week is:
Gado Gado en emping

BENODIGDHEDEN

3 hardgekookte eieren125 gram taugé

1 blok tahu½ komkommer in plakjes

250 gram sperciebonen5 eetlepels olie

200 gram bloemkoolroosjes1 zakje emping

300 gram gesneden witte kool

pindasaus (eventueel kant en klaar)

BEREIDING

Snijd de tahu in blokjes, dep ze droog en bak het in de lichtbruin.

Breng een grote pan water met zout aan de kook. Doe hierin:

Sperciebonen 7 minuten in, bloemkool 5 minuten, witte kool 4 minuten en taugé 1 minuut. De groenten moeten dus beetgaar zijn. Laat de groenten in een vergiet uitlekken.

Maak nu de pindasaus:

Of kant en klaar bereiding volgens de verpakking. Of bak 1 gesnipperde sjalot en 1 uitgeperste teen knoflook kort in 1 eetlepel olie. Voeg 200 gram pindakaas toe en roer dit tot een gladde saus met een beetje water. Breng de saus aan de kook en op smaak afmaken met een beetje ketjap manis, een beetje sambal, wat citroensap en een beetje suiker.

Leg nu de gebakken tahu op een schaal, rangschik de groeten en doe dan de pindasaus er over heen. Garneren met hardgekookte eieren, gebakken uitjes en emping.

SELAMAT MAKAN

In de rubriek Macam Macam iets over de topeng.

Een topeng is een houten masker. Maskers worden veel gebruikt bij hofdansen. Aan de binnenzijde van het masker is op mondhoogte een stukje leer aangebracht. Door dit tussen de tanden te klemmen, houdt de speler het masker op zijn plaats.

Een dans waarbij veel maskers worden gebruikt is het Panji verhaal.

De Panji epos omvat verhalen vol van mysterieuze verdwijningen, gedaante verwisselingen, vermommingen en herlevingen. De held prins Panji speelt hierin een hoofdrol.

De Panji-verhalen zijn onderdeel van de Javaanse mythologie en bevatten verwijzingen naar de geschiedenis van de Oost-Javaanse koninkrijken. De verborgen boodschap van deze verhalen is dat je niet moet begeren wat niet voor je bestemd is, en dat goede krachten het kwaad overwinnen.
Kunstig gesneden en kleurrijk beschilderde maskers en oogverblindende kostuums typeren de verschillende karakters. Bezield door de dansers en danseressen transformeren deze houten maskers in levendige, zeer expressieve gezichten.
Het gamelanorkest heeft in dit type dansvoorstelling een grote rol: het orkest ondersteunt en versterkt de verbeelde emoties met nauwkeurig op de scène toegesneden composities, die naadloos in elkaar overgaan. De muzikale begeleiding is voor Javaanse begrippen ongewoon dynamisch van aard.

Aflevering 592  uitzending 21 december 2009

Kerstprogramma met Ray en Nathalie Smith.Ajam Rica Rica

Benodigdheden:

1 pond kipstukjes

4 eetlepels gesneden uien

3 tenen knoflook

Citroensap van 1 citroen

Olie

4 theelepels sambal oelek

1 kopje kippenbouillon

2 theelepels djahé

Zout naar smaak

Bereidingswijze:
Kipkluifjes afspoelen in koud water, laten uitlekken en in een kom doen. Inwrijven met citroensap.
De kruiden fijnwrijven en in de olie fruiten. Meng het met een kopje bouillon tot een sausje, met zout op smaak brengen.
De kipkluifjes toevoegen en ca. 10 min. laten meekoken.

De kluifjes uitnemen en bruinbakken in een andere pan.
Terugleggen in de saus, goed doorwentelen en enige tijd laten intrekken.

SELAMAT MAKAN!

ZWART ZUUR VAN KIP

BENODIGDHEDEN

1 hele kip

5 gesnipperde sjalotjes

2 pijpjes kaneel

10 kruidnagelen

1 eetlepel suiker

2 eetlepels azijn

1 kopje ketjap manis

1 bierglas rode wijn

bouillon of water

zout en peper naar smaak

boter

BEREIDING

De kip in stukken snijden en inwrijven met zout en peper en in boter bruin braden. Daarna de uien fruiten, kaneel, kruidnagelen, suiker en azijn toevoegen en als laatste de ketjap, rode wijn en wat bouillon of water.

Breng dit alles aan de kook en leg de stukken er in.

Ongeveer een half uur laten sudderen tot de kip gaar is.

Bij ons thuis aten we zwart zuur met Kerst, mijn moeder deed er dan kentang ongklok bij, dat zijn kruimige aardappelen, sperciboontjes en compote van ananas

SELAMAT MAKAN

KALKUN ISI (GEVULDE KALKOEN OP Z’N INDISCH ik weet niet van wie dit recept is maar het lijkt me erg lekker.

BENODIGDHEDEN

Kalkoen van ca. 2 kg., 250 gram ontbijtspek, keukengaren met stopnaald, bananenbladeren om kalkoen in te pakken.

VULLING

250 gr. Rundergehakt, 1 kleine rode ui, 1 teen knoflook, 4 bospeen, 100 gram doperwten, 100 gram peultjes, 50 gram so-un, 1 rode peper, 1 kleine prei, 1 hardgekookt ei, 2 blokjes kippenbouillon, 5 sjalotjes, 1 eetlepel zoute ketjap, olie, 300 gram rijst, 125 gram blanke rozijnen, 125 gram mais.

VOORBEREIDING VULLING KALKOEN

Peultjes en worteltjes in kokend water ca. 3 min. Blancheren, daarna laten uitlekken. De so-un in water laten weken tot deze slap wordt.

Op een hoog vuur olie verhitten. Rode ui bakken tot deze glazig is. Knoflook en kippenbouillon erbij doen. Gehakt toevoegen. Als het gehakt bijna gaar is de so-un toevoegen. Als het gehakt bijna gaar is de so-un toevoegen (eerst klein knippen), dan de peultjes, worteltjes en de doperwten toevoegen. Als laatste de prei nog 1 minuut doorroeren. Daarna alles in een vergiet uit laten lekken.

BOEMBOE OM KALKOEN IN TE BRADEN

3 theelepels trassi, 2 theelepels ketoembar, 1 rode ui, 1 eetlepel gesmolten gula djawa,

1 eetlepel sambal oelek, 3 eetlepels ketjap manis, 2 jeruk limo, 1 eetlepel sla-olie.

BEREIDING

Snipper ui in hele kleine stukjes. Voeg trassi en sambal oelek toe.

ROERBAKKEN

1 eetlepel slaoilie verhitten in de wok, 2 eetlepels ketoembar en het uienmengsel toevoegen. 1 eetlepel gesmolten gula jawa, de citroen uitpersen en de ketjap manis toevoegen. Doorbakken tot een glad papje ontstaat.

KALKOEN VULLEN

De kalkoen vullen met de kalkoenvulling. Als laatste stoppen we het hardgekookte ei erin.

Kalkoen dichtnaaien. De oven voorverwarmen. Op een bakplaat wat olie laten uitvloeien. Bovenkant van kalkoen afdekken met laagjes ontbijtspek. Kalkoen ca. 45 minuten op 225 graden laten bruinen.

Kalkoen uit de oven halen.

Op een bedje van bananenbladeren, waar een laagje boemboe Betawi is uitgetreken, de kalkoen leggen. Kalkoen insmeren met Betawi. Met bananenbladeren de kalkoen in pakken en afsluiten (d.m.v. satestokjes).

Doe de ingepakte kalkoen daarna terug in de warme oven en laat deze nog ca. 1 ½ uur op 225 graden in de oven doorbraden. Het bananenblad kleurt zwart.

Haal het zwarte blad er steeds af en zet de kalkoen dan weer terug in de oven. Als de kalkoen klaar is haal dan de vulling uit de kalkoen en leg deze op een hoop op een platte schaal waar een bananenblad op ligt. Snij de poten en de vlerken van de kalkoen en snij de rug met een scherp mes in dunnen plakjes.

SELAMAT  MAKAN

Aflevering 591 uitzending 14 december 2009

Indische en Molukse integratie met Dr. Elias Rinsampessy

Reportage te zien op www.indotv.nl

FLIRTKIPis een recept van mijn nichtje Maja

BENODIGDHEDEN

1 kip of 1 kg kipdelen of kipfilet

water, 1/8 blok santen

1 ui (snipperen)

2 tenen knoflook (uitpersen)

1 stengel sereh

2 salam blaadjes

2 djeroek purut blaadjes

2 tomaten in plakjes snijden

peper, 2 of 3 takjes verse basilicum

3 rode en 2 groene lomboks fijnsnijden

½ pakje besengek

1 bouillon blokje

BEREIDING

Doe een bodem water in de pan. Voeg alle ingrediënten toe, ook de rauwe kip.

Doe het deksel op de pan en laat alles goed trekken. Voeg dan 1/8 blokje santen toe. Net zolang koken, tot het vocht verdampt is, dus met het deksel van de pan. Aan het eind wat verse takjes basilicum toevoegen.

SELAMAT MAKAN

In de rubriek Macam Macam iets over de pandanplant.

Pandanus amaryllifolius of kortweg pandan is een tropische plant, een schroefpalm. De plant is in het wild zeldzaam, maar wordt veel gecultiveerd als smaakmaker voor Zuidoost-Aziatische gerechten. Omdat ze zelden bloeit wordt ze doorgaans door stekken vermenigvuldigd.

De bladeren worden, vers of gedroogd, vooral veel gebruikt bij de bereiding van Thaise en Indonesische rijst- en curryschotels en geven een wat nootachtige smaak. Om de smaak over te brengen worden de bladeren soms meegekookt (gebundeld, zodat ze makkelijk weer verwijderd kunnen worden) of bijvoorbeeld eerst geweekt in kokosmelk die dan later aan het gerecht wordt toegevoegd. Ook kunnen de bladeren tot een mandje verwerkt worden waarin de rijst vervolgens gekookt of gestoomd wordt. In een Thais kipgerecht wordt de kip in de bladeren gewikkeld en dan gegaard.

Een ander bekend gerecht met pandansmaak is pandancake - een zeer luchtige sponscake die origineel zijn lichtgroene kleur ontleent aan het chlorofyl uit het sap van de gebruikte verse pandanbladeren, maar tegenwoordig met kleurstof meestal extra groen wordt gemaakt - mede omdat in plaats van verse bladeren vaak kleurloos pandanextract gebruikt wordt.

Er worden allerlei positieve eigenschappen aan de plant toegeschreven, zoals een helende werking tegen allerlei tropische ongerieven, anti-virale werking, anti-allergeen, ontstekingsremmend enzovoorts, waardoor de plant ook toepassing vindt als grondstof voor medicinale middelen en soms ook een religieuze betekenis heeft.

Pandan wordt ook wel eens in de linnenkast gelegd, om het linnengoed een extra frisse geur te geven.

Aflevering 590 uitzending 7 december 2009
Indische en Molukse integratie met

Marion Bloem en Bert Paasman deel 2

Recept van de week is:

Tauge-Ijsberg-salade.

BENODIGDHEDEN:

1 pond goed gewassen tauge

4 blaadjes ijsbergsla

1 kleine rode paprika

150 gram gaar kippenvlees of gekookte ham

1 teentje knoflook of 1 theelepel knoflookpoeder

1 a 2 citroenen

1 eetlepel chiliesaus

zout naar smaak

1 eetlepel olie

wat suiker of zoetstof

BEREIDING

Snijd de ijsbergsla in kleine reepjes en doe dit met de tauge in een kom.

Ontdoe de paprika van de zaadlijsten en snijd deze ook in kleine reepjes en voeg dit bij de tauge en de ijsbergsla.

Pers de citroenen uit. Doe dit sap in een kommetje en vermenghet met het uitgeperste knoflookteentje of knoflookpoeder, de chiliesaus en de olie.

Zout naar smaak toevoegen.

Als u van zoet-zuur houdt dan wat suiker of zoetstof toevoegen.

Giet dit mengsel over de tauge en ijsbergsla.

Garneer de in stukjes gesneden kip of ham er bovenop garneren met een paar stukjes rode paprika.

Zet deze salade ca. een half uur in de koelkast.
SELAMAT MAKAN

Aflevering 589 uitzending 30 november 2009
Indische en Molukse integratie met

Marion Bloem en Bert Paasman deel 1

Recept van de week is:

ATJAR KUNING VAN VIS

BENODIGDHEDEN

1 kilo makreel

1 eetlepel assam oftewel tamarinde uit de fles

zout

2 kopjes olie

½ theelepel kunjitpoeder

½ ui

2 tenen knoflook

stukje gemberwortel

4 kemiris

azijn

suiker

BEREIDING

Snijd de makreel in moten en marineer ze in de assam oftewel tamarinde en zout, daarna bakt u ze in de olie, waarvan u 2 eetlepels afneemt om straks de kruiden in te fruiten.

Nu oelekt u de gemberwortel, kemiris, ui, knoflook en kunjit in de cobek fijn. U voegt zout, suiker en azijn toe en u fruit dit mengsel in de achtergehouden olie.

Proef of het gerecht echt zoetzuur is, zo niet dan wat azijn en suiker toevoegen.

Wanneer het gerecht even is doorgekookt doet u de moten makreel in de saus.

SELAMAT MAKAN

Aflevering 588 uitzending 23 november 2009
Wereldomroep Nederland Afdeling Indonesië met Fediya Andina

Recept van de week heet sponge-cake. Ik denk volgende maand is het weer een feestmaand. En spongecake is echt een heerlijke cake. U kunt vast uitproberen of het lukt. Nou hier komt het.

Sponge-Cake

BENODIGDHEDEN

160 gram zelfrijzend bakmeel

160 gram suiker

8 grote eieren

5 zakjes vanillesuiker

1 theelepel zout

1 theelepel klopfix

¼ flesje pandan

½ klas cocosmelk (uit blik)

5 eetlepels gecondenseerde melk (dikke gesuikerde melk) Friesche Vlag

75 cl slaolie

sponge-cake vorm

Verwarm de oven voor op de heetste stand.

1) Meng een half glas kokosmelk met ¼ flesje pandan in een glas.

    Doe vijf ei-gelen, vanillesuiker,slaolie,zout, klopfix en dikke melk  

    in een kom. Goed mixen.

   Schep heel luchtig lepel voor lepel het meel erbij.

2) Doe de acht eiwitten in een vet vrije kom, goed mixen en suiker toevoegen. Dit geheel goed stijf mixen.

Schep het eiwit voorzichtig door het andere mengsel (1).  Het is heel belangrijk om dit niet te kloppen of te mixen, maar rustig om te scheppen.

3) Doe alles in de sponge-cake vorm. Deze hoeft niet ingevet te worden. Plaats de vorm in het midden van de oven op 180 graden gaar laten worden in 55 minuten.

Als het klaar is de vorm op zijn “kop”laten afkoelen. (Cake er nog niet uit halen).

Pas eruit halen als de cake is afgekoeld. Eventueel eerst met een mes aan de zijkanten loshalen.

Dit recept heeft echt kans van slagen als u de aanwijzingen precies volgt.

Er zijn ook pakken kant en klaar te koop om sponge-cake te maken. Ik heb er echter geen ervaring mee.

SELAMAT MAKAN

Aflevering 587 uitzending 16 november 2009

Frans Leidelmeijer over zijn leven en zijn kunst.

Het recept heet:Hati goreng kering Bali. Dit recept is van Cisca Cress.

BENODIGDHEDEN

500 gram varkenslever

1 rode ui

3 tenen knoflook

2 theelepels assam

2 eetlepels water

zout en peper naar smaak

3 dl slaolie om te frituren

BEREIDING

Snijd de lever in zeer dunne plakken. Pel de ui en de knoflook en wrijf deze fijn in een cobek.Vermeng dit mengsel met de assam, het water en zout en peper naar smaak.Wrijf de plakken lever hier mee in en laat ze 15 minuten marineren. Verhit de olie in een wajan en frituur de plakken lever bruin en krokant. Laat ze uitlekken en serveer ze warm.

SELAMAT MAKAN

In de rubriek Macam Macam iets over de katapult. De katapult is een geliefd voorwerp voor jongens om onder andere vruchten uit de bomen te schieten. Sommige jongens zijn zo handig in dat kattepulten, dat ze zo trefzeker een manga of gedondong uit een boom kunnen schieten. De katapult wordt ook wel eens het eerste jachtwapen van een echte Indische jongen genoemd. Er bestond geen Indische jongen die geen katapult heeft gehad. Als de jongen een jonge man wordt dan werd de katapult verruild voor een windbuks. Een heel bekend merk was BSA. Of men had een licht kaliber buks ook wel tjies genoemd. Als kind hoorde ik vroeger wel eens dat ze het altijd over mijn tjies hadden, pas veel later begreep ik wat daarmee bedoeld werd.

Het belangrijkste onderdeel van een katapult was de tjagak. Dit is een gevorkte tak, die als handvat diende. De één gaf daarbij de voorkeur aan een tak van de jambu kloetoek, terwijl de andere liever een tak van de sawoboom had, beiden zijn vruchtbomen. Het elastische deel werd van een binnenband van een fiets of auto gemaakt en daartussen werd een stukje leer bevestigd waarmee steentjes of knikkers konden worden weggeschoten. Wij kennen in Nederland uiteraard ook de katapult, zo zie je maar weer, ook al woon je heel dicht bij de evenaar of in de sneeuw, veel dingen komen met elkaar toch overeen.

Aflevering 586 uitzending 9 november 2009

Back pay kwestie met Dr.ir. Herman Bussemaker

BENODIGDHEDEN:

2 tenen knoflook

1 ui

klein stukje trassi

2 theelepels sambal oelek

4 kemiri noten

2 salambladeren

een stukje verse laos

3 lombok hidjau oftewel groene Spaanse pepers

halve tahu

halve tempe

50 gram peteh bonen

¼ blok santen

vleesbouillon

suiker naar smaak

BEREIDING

Tahu en tempe in blokjes snijden en in olie bakken. Alle ingrediënten in olie goudbruin fruiten. Dan santenblok en ¼ liter water toevoegen. Daarna de blokjes tahu en tempe eveneens hieraan toevoegen en vijf minuten laten sudderen.

SELAMAT MAKAN

In de rubriek Macam Macam iets over de Batakkers van Sumatra. In het noorden van Sumatra ligt het prachtige Toba meer. In de dorpen rond dit Toba meer leven nog veel Batakkers in traditionele Batak-huizen.Voor de Bataks zijn nakomelingen en overleden voorouders  heel erg belangrijk. Daarom bidden de Batakkers veel voor hun voorouders zodat hun ziel rust vind. Ook worden er dodenrituelen gehouden. Bij dodenrituelen voor kinderloze oveledenen gebruikt men daarom een levensgrote pop die Si gale gale wordt genoemd. Deze stelt dan de mannelijke nakomeling voor. Wij waren op een van onze reizen ook bij zo’n rituele dans aanwezig waar deze Si gala gale pop als een marionet werd bewogen. Volgens de sage ontstond deze Si gale gale pop in een dorp waarvan de koning van dat dorp zijn zoon verloor. De koning geraakte in diepe treurnis. Zijn onderdanen probeerden hem op te monteren en maakte voor hem een levensgrote pop die door touwen kon worden bewogen. Het was een zeer fascinerende dans.

Als toerist kun je deze dansen bijwonen. Bij de offerdansen en dansen uit dankbaarheid mag je zelfs meedoen. Dat heb ik natuurlijk ook gedaan. Je krijgt dan een doek op jouw schouder en de dansmeester doet voor welke bewegingen je moet maken. Het orkest verzorgt de muziek al zittend op het balkon van een batakhuis.

Aflevering 585 uitzending 2 november 2009

Dixie Aces met Louis Smeets

Recept van de week is Typsy-cake

Benodigdheden

 

1 grote cake, in plakjes gesneden waarop rum wordt gesprenkeld

1 blik fruitcocktail gedrenkt in marasquin

advocaat

vanille vla waarin wat kirsch wordt toegevoegd.

 

Neem een grote vuurvaste schaal en beleg de bodem hiervan met plakjes cake met rum.

Giet hierover een laagje advocaat en dek af met de een dunne laag vla met de kirsch.

Doe dan de fruitcocktail gedrenkt in maresquin er over heen.

Herhaal dit totdat de cake op is, en giet de resterende vla eroverheen tot alles bedekt is.

 

Zet de oven op 200 graden en zet de schaal ca 45 minuten in de oven.

Af laten koelen en koud serveren.

SELAMAT MAKAN

In de rubriek Macam Macam iets over de rijsttafel. Ik kreeg onlangs de vraag of er bij de rijsttafel ook een voorgerecht hoort. Het antwoord is eigenlijk nee. Maar het is wel lekker om b.v. voor de maaltijd wat Indische snacks te serveren. Zoals b.v. een kleine lemper of loempiaatje. Zelf vind ik dan wat garnalen in een krokant jasje met chiliesaus erg lekker.

Tijdens de maaltijd is het gebruikelijk dat er kannen met ijswater op tafel staan, maar u kunt ook een witte wijn erbij doen zoals b.v. een Riesling, heeft u liever een rode wijn dan komt een fruitige beaujolais in aanmerking.

Een kleine rijsttafel bestaat uit vijf tot zeven gerechten, een uitgebreide rijsttafel bestaat uit tien tot veertien gerechten en bijgerechten.

Het nagerecht hoeft eigenlijk ook geen probleem te zijn, als men een beetje pedis heeft gegeten dus heet door de sambal, dan is het serveren van tropische vruchten erg lekker of een cocosdrankje dat tjendol wordt genoemd. Maar men kan ook tropisch ijs serveren.

Het is ook lekker om na de rijsttafel af te sluiten met een lekker kopje koffie met een dun gesneden plakje spekkoek.

Aflevering 584  uitzending 26 oktober 2009
In vogelvlucht door Sulawes deel 2

Recept van de week is van Cisca Cress uit haar boekje Kleine Gerechten uit de Indische Keuken. En het recept heet tjendol.

BENODIGDHEDEN

1 pakje hoenkwee-meel

7 ½ dl. Water

snufje zout

groene kleurstof

400 ml santen

2 rondjes gula djawa

2 sliertjes daun pandan

2 zakjes vanillesuiker

BEREIDING

Maak het hoenkwee-meel aan met 6 koppen water en zout. Verdeel dit in twee helften. Houd een deel wit en kleur een deel groen met een paar druppels kleurstof.

Kook de delen apart op tot een dikke pap.

Neem een schaal met koud water, zeef de pap door een tjendolzeef en vang dit op in het koude water. Giet het water af.

Meng de inhoud van het blikje santen met 2 ½ blikje water. Houd 1 grote kop van het mengsen apart. Doe de rest bij de gezeefde tjendol.

Kook de achtergehouden kop santen met gula djawa, daun pandan en vanillesuiker tot een dikke stroop. Laat het afkoelen. Serveer de tjendol in een glas met een paar schepjes suikerstroop. Drink dit drankje lekker koud.

SELAMAT MINUM

In de rubriek Macam Macam iets over de cassave. Men noemt ze in Indonesië ook wel singkong, ketela of sampen. Je hebt verschillende soorten cassave. Je hebt ketela rambat, ketela pohon, oebi. Het zijn allemaal knollen ook wel zoete aardappel genoemd. Het duurt ongeveer 4 maanden voordat er aan de uitlopers van de plant knollen komen. Zodra de bladeren van deze eenjarig plant verdorren, kan de oogst beginnen. Behalve de knollen zijn ook de jonge bladeren te gebruiken als groenten. Het zijn gemakkelijke planten die eigenlijk wel overal groeien. Van de zetmeelrijke knollen maakt men zoete lekkernijen door ze b.v. te koken of te stomen en dan fijn te stampen.

Men maakt van cassave ook kripik, of te wel chips.

Men kan er ook kripik van maken, dat zijn dan de zogeheten casave-chips. Men snijdt de cassave in plakjes en legt ze in de zon te drogen. Daarna worden ze gefrituurd en gezouten. Er zijn verschillende soorten kripik. Naturel, die zijn allen maar gezouten, dan heb je de pittige met sambal of de zoete, deze zijn gezoet met gula djawa. Een bijzondere lekkernij is zeker ook de tapé. Dit is gegiste casave en heel lekker van smaak. Je kunt de tapé zo eten alhoewel gebakken is die ook verrukkelijk.

Aflevering 583 uitzending 19 oktober 2009
In vogelvlucht door Sulawesi, deel 1

Recept van de week en deze week natuurlijk een recept uit Sulawesi het heet Bubur Manado oftewel rijstepap met groenten.Ik weet niet van wie dit recept is, maar ik kan me nog herinneren dat mijn moeder dit vroeger vaak voor mijn vader kookte. Mijn vader is geboren op Manado.

BENODIGDHEDEN:
150 gr rijst
1 cassave
150 gr pompoen
1 maïskolf
175 gr kangkung
75 gr spinazie
750 ml water
keukengaren

Voor de boemboe hebben we nodig:

1 serehstengel, gekneusd
6 cm jahe, gekneusd
1 kunyit blad
1 takje melinjo blad
zout naar smaak
Voor de garnering hebben we nodig:

1 bosje citroenbasilicum (kemangi)
Bereiding:
Week eerst de rijst één nacht in water en laat het daarna uitlekken. Snijd het vruchtvlees van de cassave en de pompoen in kleine blokjes. Haal de maiskorrels van de kolven en snijd de kangkung en de spinazie in grove stukken. Bind de sereh met het kunyit blad en het melinjoblad samen. Breng het water aan de kook en voeg daar de rijst, het zout, de cassave, de pompoen, de gember en de gebonden kruiden aan toe en laat dit 10 minuten koken. Dan de mais, de kangkung en de spinazie toevoegen en dit nog 10 minuten zachtjes stoven. Haal dan de gebonden kruiden en de gember uit de pap en bestrooi het met basilicumblaadjes.

Mijn vader at hierbij graag gereh dat is zoute vis bij.

SELAMAT MAKAN

Aflevering 582  uitzending 12 oktober 2009

Aardbeving Padang met

Jan van den Berg en Annemarie Rulos-van den Berg

Recept van de week heet Pangeh Padang

Ingrediënten van Pangeh Padang

4 stuks moten vis

1 theelepel koenjit

3 stuks rode fijngemaakte ui

1 theelepel laos

3 stuks lombok, in ringetjes

1/2 theelepel sereh

1 theelepel citroensap

Bereidingswijze van Pangeh Padang

Een boemboe maken in de vijzel en deze opkoken in een 1/2 kopje water.
De vis toevoegen en gaar sudderen.
In plaats van vis kan men ook grote garnalen nemen voor dit gerecht.

SELAMAT MAKAN

In de rubriek Macam Macam een gedicht geschreven door Annamarie Rulos-van de Berg. In dit gedicht verwoord ze haar gevoelens met betrekking op de aardbeving op Padang. Het gedicht heet:

Toen de aarde beefde     (05-10-2009)

Bedolven onder meters
verwrongen staal en steen
Gingen zoveel dromen
zoveel mensen van ons heen

Baby's; een heel leven
had voor hen moeten zijn.
Op aarde voor heel even,
gegaan met teveel pijn.

Kinderen; zo onschuldig
niet begrijpend wat hen trof
Toen de aarde beefde
alles opging in het stof

Bejaarden met als laatste wens
rustig heen te gaan
Lijdend moesten zij nu sterven
onrecht is hun aangedaan

Duizenden mensenlevens
levensdromen, nu voorbij
Rest het bergen van de lijken
zwijgend, zoegend, zij aan zij

(aardbeving Padang - Sumatra 30 september 2009)

Tien regels in het dagblad
verstopt op bladzij tien
Weggemoffeld tussen zinnen
die niemand meer zal zien

Berichten over doden
over lijden, angst en pijn
Worden elke dag wat minder
opdat wij gauw vergeten zijn

Miljoenen mensen in het westen
duizenden kilometers heen
Worden gesust door alle bladen
Want goed nieuws? Dag is geen

Maar vergeten en ontkennen
het heeft geen enkele zin
Want toen de aarde beefde
stortten mensenlevens in

Maar ik kan niet geloven
dat we echt vergeten zijn
Zoveel onvoorstelbaar lijden
zoveel doden, zoveel pijn

Samen kunnen we echt helpen
een grote moeite is het niet
Om het leed te doen verminderen
de honger, pjin en het verdriet

(aardbeving Padang - Sumatra)

Aflevering 581 uitzending 5 oktober 2009

Danny Pattinama over zijn leven en zijn passie de muziek deel 2

Recept van de week heet Sontong -inktvis ketjap (Lekker Moluks inktvis gerecht). Dit recept is van Roy Dreezens. Hij heeft ook een kookboek uitgebracht getiteld Originele Indische recepten.

Ingrediënten:

3 middelgrote inktvissen (ikzelf gebruik ook wel eens inktvis welke al in mootjes is gesneden-diepvries- o.a. te krijgen bij de Sligro
5 teentjes knoflook
1 stukje djahé (gember) van ca. 4 cm.
3 bosuitjes en 1 limoentje
1 theelepel witte peper
5 eetl. Ketjap manis
zout

Bereiding:

Maak de inktvissen schoon en verwijder natuurlijk de inktzakjes. Snijd de vissen in smalle reepjes. Pel de knoflook en kneus ze. (niet fijn snijden) Schil de djahé en snijd deze in kleine dunne schijfjes. Snijd de bosuitjes in kleine stukjes van ca. 1 cm.

Verhit de olie in een wadjang en smoor hierin de knoflook en de djahé ong. 2 min.
Doe de inktvis en de witte peper erbij en roerbak ongeveer 3 minuten.
Giet het limoensap en de ketjap erbij, voeg zout naar smaak toe en roerbak nog ongeveer 2 min. Voeg op het laatst de bosuitjes toe en vermeng alles goed.

SELAMAT MAKAN

In de rubriek Macam Macam iets over de Klapperboom of kokospalm, en ook wel kalapa of klapa genoemd, is in de hele archipel te vinden. Officieel 'Cocos nucifera'. Deze boom behoort tot de familie van de Palmen. De klapperboom heeft een lange stam (20-25m), met aan de top een grote kroon van bladeren. De gemiddelde leeftijd is 80 jaar.

De boom levert vele producten:

•de stam levert (niet-duurzaam) hout

•de wortels worden gebruikt voor de bereiding van inheemse geneesmiddelen

•het jongste groeipunt van de stam in de top wordt als groente (palmkool) gegeten

•de bladeren worden bij vlechtwerk gebruikt

•de jonge bloemstengel geeft palmsap voor palmwijn, gist, arak, azijn

van de kokosnootbuitenkant worden de vezels gebruikt bij het maken van touw en borstels; de binnenkant levert het kokosvlees: kopraolie (margarine, zeep, kaarsen), maar ook de kokosmelk.

Aflevering 580  uitzending 28 september 2009

Tentoonstelling Linggadjati, Brug naar de Toekomst

met Frans Sulilatu van Stichting Indisch Erfgoed

Recept van de week is Indische gekruide speklapjes (lekker pittig vleesgerecht) dit recept komt van roysrecepten.nl

Ingrediënten:
4 speklapjes, zonder zwoerd, in vieren gesneden
zout
2 theelepels sambal oelek
1 theelepel koenjit (kurkuma / geelwortel)
1 eetlepel ketjap manis
1 eetlepel citroensap of limoensap
2 eetlepels olie
1 ui
1 teentje knoflook
1 theelepel ketoembar (gemalen korianderzaad)
,0,5 theelepel djintan (gemalen komijnzaad)
2 eetlepels santen mix.

Bereiding:
Wrijf de speklapjes in met zout, sambal oelek en koenjit.
Schenk de ketjap manis en citroensap of limoensap er overheen en laat ze 30 minuten staan (lekker marineren...hoe langer hoe beter en lekkerder).
Verhit de olie en bak de speklapjes in 15 minuten knappend en bruin.
Haal ze uit de pan.
Snipper de ui en pers de knoflook uit. Voeg ketoembar en djintan toe en maak er een pasta van. Fruit de pasta 2 tot 3 minuten in de achtergebleven olie.
Doe de speklapjes terug in de pan en wentel ze rond in het kruidenmengsel. Voeg 2 deciliter water toe, breng het geheel aan de kook en laat het 5 minuten op een lage warmtebron pruttelen.
Voeg onder voortdurend roeren de santen toe en laat het geheel binden.
Tip:
Geef er witte rijst (nasi putih) en een groentegerecht bij. Maar....alleen met een boterham, is ook lekker.

SELAMAT MAKAN

In de rubriek Macam Macam iets over de Kapokboom.

De kroon van de kapokboom heeft de vorm van een paraplu. De stam is bezet met grote stevige doorns. Deze boom vinden we in de tropen zowel in natte altijd groene bossen als ook  in seizoensbossen. In deze seizoensbossen laat hij, tijdens de droge tijd, de bladeren vallen. De bladeren zijn handvormig gedeeld in vijf tot negen blaadjes. Grote bomen vormen onder aan de stam stevige plankwortels.
De bloemen van de kapokboom zijn niet erg opvallend. De ongeveer drie centimeter lange schermbloemen zijn wit tot paarswit. De bloemschermen verschijnen voordat de bladeren uitlopen en alleen op de nieuwe takken. De bloemen geuren naar zure melk, wat waarschijnlijk de vleermuizen aantrekt.

De vruchten zijn langwerpige peulen van maximaal vijftien centimeter lengte. De zaden in de peulen zijn omgeven door vruchtpluis, dat als kapok in de handel wordt gebracht. De vezels uit het vruchtpluis zijn te glad om garens van te spinnen. Het wordt gebruikt als vulling van regenjacks, zwemvesten, zittingen van stoelen, matrassen en zadels. De Indische kapokboom (Bombax ceiba) levert meer kapok op, maar de kwaliteit van deze kapok is veel minder dan die van de Zuid- Amerikaanse kapokboom (Ceiba pentrandra). Uit de zaden van de kapokboom kan een olie worden geperst, die gebruikt wordt als spijsolie. Deze olie wordt ook gebruikt voor zeep of als lampolie. Het hout van kapokboom is licht en zacht en niet goed bruikbaar om er meubels van te maken. Deze eigenschap beschermt hem ook tegen de houtkap door mensen. Indianen hebben het hout van de kapokboom wel gebruikt om er reusachtige kano’s van te maken.

In het natuurlijke biotoop, waarin deze boom voorkomt, heeft hij ook een belangrijke functie voor andere organismen. De boom draagt dikwijls verschillende epifytensoorten, zoals bromelia’s. Daarnaast gebruiken vogels en kleine zoogdieren hem als onderdak. In het water, dat in de kelk van de bromelia’s wordt verzameld, komen weer boomkikkers voor.

Aflevering 579  uitzending 21 september 2009

Danny Pattinama over zijn leven en zijn passie de muziek deel 1

Recept van de week heet Prekedel kentang dan daging. Het is een soort aardappelkroketje met vlees.

BENODIGDHEDEN

5 grote aardappels

vleesresten van b.v. restjes van lekkere sucadelapjes of hachee

3 rode uitjes, 2 tenen knoflook

peper, zout en nootmuskaat

2 geklopte eieren

BEREIDING

Snijd het vlees zeer fijn. Kook de aardappels en maak er puree van en laat deze puree afkoelen.

Fruit de gesneden ui en knoflook en meng dit door de aardappelpuree. Breng het mengsel op smaak met peper, zout en nootmuskaat. Voeg het vlees toe en meng het goed. Laat het mengsel goed in de koelkast afkoelen.

Neem dan een lepel van het aardappel mengsel, rol dit door het geklopte ei en frituur het in hete olie.

Natuurlijk mag u deze ballen behalve door het ei ook door de paneermeel halen.

SELAMAT MAKAN

Aflevering 578  uitzending 14 september 2009

John Smith vertelt over zijn leven.

Recept van de week heet Es apocat oftewel avocado-ijs.

BENODIGDHEDEN

Schaaf ijs of gecruncht ijs

Rijpe adcocado’s

1 pot sterke koffie

1 kg suiker

1 liter water

Gecondenseerde melk oftewel dikke zoete melk

BEREIDING

Eerst de koffie zetten 1 pot oploskoffie met 1 liter water en 1 kg suiker aan de kook brengen.

Vervolgens af laten koelen.

Maak blokjes ijs fijn met een cruncher of ijs in een theedoek doen dan met een hamer op slaan, dit is de Indonesische manier.

Avocado pureren en wat water toevoegen.

Vervolgens vult men het glas voor de helft met ijs, koffie en dikke melk en avocado.

SELAMAT MAKAN

Aflevering 577  uitzending 7 september 2009 -  In vogelvlucht door Kalimantan
het vroegere Borneo

Recept van de week heet: Oblok Oblok

BENODIGDHEDEN:

2 tenen knoflook

1 ui

klein stukje trassi

2 theelepels sambal oelek

4 kemiri noten

2 salambladeren

een stukje verse laos

3 lombok hidjau oftewel groene Spaanse pepers

halve tahu

halve tempe

50 gram peteh bonen

¼ blok santen

vleesbouillon

suiker naar smaak

BEREIDING

Tahu en tempe in blokjes snijden en in olie bakken. Alle ingrediënten in olie goudbruin fruiten. Dan santenblok en ¼ liter water toevoegen. Daarna de blokjes tahu en tempe eveneens hieraan toevoegen en vijf minuten laten sudderen.

SELAMAT MAKAN

Aflevering 576 uitzending 31 augustus 2009 - In vogelvlucht door Sumatra

De Sumatraanse keuken staat bekend om gerechten die wel heel pedis genoemd mogen worden. Het bekendste recept is uiteraard de rendang padang. Dit recept is van Lonny.

Rendang Padang

Benodigdheden

500 gram mager rundvlees

Niet schrikken, 21 verse rawits,

3 sjalotjes

3 teentjes knoflook

1 schijfje djahé oftewel gemberwortel

1 schijfje verse kunyit

1 schijfje verse laos

2 theelepels ketumbar

1 theelepel jintan

5 kruidnagels

1 stengel verse sereh

¾ cocosnoot

5 eetlepels plantaardige olie

5 daun jeruk

1 kaneelstokje

1 theelepel tamarinde

Zout

1 daun kunyit

BEREIDING

Snijd het vlees in p0lakjes van ca. 4x4 cm

Maak de rawit schoon, pel de sjalotjes en de knoflook. Schil de gember, kunyit en laos. Snijd alles in kleine stukjes. Maak van deze kruiden met ketumbar, junten en kruidnagels in de cobek of de blender een pasta.

Knip het bovenste deel van de sereh.

Rasp het vruchtvlees van de halve kokosnoot en trek twee keer de santen uit de geraspte kokos; de eerste keer met 1 kopje lauw water voor de santen murni (dik en suiver) en de tweede keer met 2 kopjes lauw water voor de santen cair (dun). Rasp ook het laatste stukje kokos en rooster dit in een droge koekepan goudbruin.

Maak ook deze geroosterde kokos fijn in de cobek.

Verhit de olie in een wajan. Fruit de kruidenpasta goudbruin en voeg de sereh en de daun jeruk toe. Roer het vlees, het kaneelstokje en zout naar smaak erdoor. Voeg de dunne santen, de tamarinde en de daun kunyit toe (eerst 1 kopje en later, indien nodig het tweede kopje); laat het vlees op laag vuur sudderen. Blijf roeren tot alle vocht verdampt is.

Voeg de santen murni en de geroosterde kokos toe. Haal het kaneelstokje uit de wajan. Laat het vlees gaar koken tot alle vocht weer is verdampt, er een dikke saus omheen zit en de olie op het vlees drijft.

SELAMAT MAKAN

Aflevering 575  uitzending: 24 augustus 2009  - Kruiden van Indonesië.

Recept van de week heet: Oblok Oblok

BENODIGDHEDEN:

2 tenen knoflook

1 ui

klein stukje trassi

2 theelepels sambal oelek

4 kemiri noten

2 salambladeren

een stukje verse laos

3 lombok hidjau oftewel groene Spaanse pepers

halve tahu

halve tempe

50 gram peteh bonen

¼ blok santen

vleesbouillon

suiker naar smaak

BEREIDING

Tahu en tempe in blokjes snijden en in olie bakken. Alle ingrediënten in olie goudbruin fruiten. Dan santenblok en ¼ liter water toevoegen. Daarna de blokjes tahu en tempe eveneens hieraan toevoegen en vijf minuten laten sudderen.

SELAMAT MAKAN

GEBAKKEN HOND, TJIETJAK EN MANNELIJKE WAARDIGHEID.

" Dat is kacang panjang! " roept Yento vanaf zijn mountainbike.

" Dat kunnen jullie ook krijgen op de vrijdagmarkt in Leeuwarden ".

  Wij zien de lange boontjes aan de woekerende planten hangen.

" Ik wist niet dat Surinaamse boontjes ( kouseband) in Indonesie groeien ", reageer ik.

Na anderhalf jaar heimwee vertrok Yento uit Nederland terug naar zijn land en familie.

Het koude klimaat met zijn vele regen, het gemis aan lekkere hapjes, de individualiteit, het anonieme leven tussen vier muren, de vervaagde normen en waarden..enz, Yento kon niet aarden in ons land en werd depressief.

" Liever arm in Indonesie dan in Holland ", zei Yento met regelmaat.

Mijn vriendin en ik hebben hem nu in zijn land opgezocht en fietsen door de landerijen rondom zijn woonplaats Solo op Java.

Als wij even stilstaan voel ik hoe de zon brandt op mijn huid en geniet.

Gifgroene rijstvelden liggen te zonnen, palmbomen wuiven in een warme bries, krekels tjielpen en op de achtergrond zie je door de trilling van de zinderende hitte de vulkaan  Merapi afsteken tegen een strakblauwe hemel. Een kleine wolk hangt als een plukje wat stil rond de hoge piek.

Met schildersogen neem ik de vruchtbare valleien waar.

Op de wind drijft gamelanmuziek voorbij, waarschijnlijk uit een naburig dorp.

Het gaat goed met Yento, hij straalt tevredenheid uit. Daarnaast is hij eigen baas en verdient zelfs meer dan een gemiddelde Nederlander.

Kijk allemaal klavertjes, in Holland brengen klavertjes met vier blaadjes geluk!", zeg ik

Yento lacht: " Hier altijd vier blaadjes, wij hebben hier altijd geluk! "

Als wij verder fietsen over een hobbelig zandpad moeten wij uitwijken voor spierwitte buffels

( Karbouwen) die loslopend en vreedzaam staan te grazen.

" Even merokok! " roept Yento na een kwartiertje fietsen.

Wij pauzeren om een kretekje (kruidnagelsigaretje) te roken ergens onder een schaduwrijk afdakje op een kruispunt waar kleine zandweggetjes bij elkaar komen.

Druppeltjes zweet rollen van mijn voorhoofd en mijn blouse plakt aan mijn rug.

Een jonge vrouw wandelt langs in een sarong met heldere rode kleuren. Haar ravenzwarte haar in een wrong. Zij draagt een grote mand vol groenten. De donkere Javaanse vrouwen hebben zacht vloeiende lichaamsvormen ze zijn klein en tenger met mooie gebeeldhouwde gezichten die aristocratie uitstralen. Zowel mannen als vrouwen zijn hier trots op hun Javaanse afkomst zij voelen zich het superieure volk van de archipel.  

" Di manna ? ", ( Waar gaan jullie heen ? ) vraagt ze in het voorbij gaan aan Yento.

Terwijl Yento een praatje met haar maakt alsof ze kennissen zijn -  sociaal contact is hier erg belangrijk - zien wij hoe een man met een rieten punthoed op achter een koppel ganzen loopt over de richels van de rijstvelden.

" Loopt die man de hele dag met die ganzen door de sawa's  ? ", vraag ik als de jongedame weer vertrokken is.

" Nee, die meneer haalt ze op, de ganzen zijn de hele dag al in de rijstvelden. Ze moeten toch weer thuiskomen ? " zegt Yento alsof ik een stomme vraag stel.

Voor mij als Hollander is het niet vanzelfsprekend dat dieren vrij rondwandelen door een hekloos en muurloos landschap.

Een bruin, geel gestreepte slang kronkelt door het onkruidgewas een stromend slootje in.

Uit de natte velden die weerspiegelen in de zon, klinkt kikkergezang.

Aflevering 574  17 augustus 2009 Open Dag Toko Neba 22 aug. 2009

met Dorine en Jan van den Berg

Het recept van de week Tumis Kapri.

BENODIGDHEDEN

100 gram peulen

1 stronk broccoli

½ paksoi

½ rode paprika

1 grote garnaal in stukjes gesneden

50 gram kipfilet in stukjes gesneden

100 gram verse djahé

1 teen knoflook

20 cl. Olie

3 theelepels zout

2 theelepels peper

1 theelepel vetsin

1 eetlepel suiker

BEREIDING

Snijd de groente in stukjes, was ze in koud water en blancheer ze in water met zout.

Koel de geblancheerde groente snel af met wat ijswater.

Maak een boemboe van olie, knoflook en gember en bak hierin de stukjes garnaal en stukjes kipfilet.

Voeg de groente toe en roerbak het gerecht met peper, zout, vetsin en suiker.

SELAMAT MAKAN

In de rubriek Macam Macam een gedichtje van Annemarie Rulos-van den Berg. Annemarie is een jonge vrouw die in Indonesië woont met haar Indonesische man en haar kinderen. Zij is van de Stichting Setara Kita. Deze Stichting houdt zich bezig met de verschoppelingen van het eiland Batam. Geef een kansarm kind, een kans. U kunt meer te weten komen op de website www.anakasuh.nl

Hier komt het gedicht van Annemarie Rulos-van den Berg getiteld

Vuilnis 'hoop'     (25-05-2009)

Tussen bergen rottend afval
Stinkend, giftig door het gas
Zit een meisje stil te spelen
Met wat eens een beertje was

Zittend op een plankje
Zwijgend, helemaal alleen
Zit ze daar zo vele uren
Niets dan vuilnis om haar heen

Wadend door de rotting
Zwoegend, hele dagen lang
Zoeken haar ouders naar het afval
Dat men hergebruiken kan

Wanneer ze goed kan lopen
Lang genoeg kan staan
Zal ze niet meer eenzaam zijn
Omdat ze met hun mee zal gaan

Wadend door het afval
Rottend, vele uren lang
Zoekt de familie in het afval
Naar wat men hergebruiken kan.

Aflevering 573 uitzending: 10 augustus 2009

Herdenkingsuitzending met:

Ine Stoltenborgh,

Rita Young

Betty Freiboth

I.v.m. deze herdenkingsuitzending komen de vaste onderdelen

(recept en macam macam) te vervallen.

Aflevering 572  uitzending: 3 augustus 2009
James Intveld

Recept van de week heet Nasi bawang putih

Dit recept vond ik op roysrecepten.nl

BENODIGDHEDEN

500 gram ongekookte rijst, goed gewassen

5 tenen knoflook, uitgeperst

1 schijfje djahé, fijngehakt

? lietr kippenbouillon

2 theelepels droge sherry

2 eetlepels sherry

2 eetlepels olie

Een snufje zout naar smaak

BEREIDING:

Verwarm de olie in een wadjan en bak hierin knoflook en djahé tot ze gaan geuren. De gewassen rijst en sherry toevoegen en nog 1 minuut ombakken. Schenk de kippenbouillon en wat zout erbij en breng het geheel aan de kook. Roer de rijst goed om en draai het vuur klein. Doe een deksel op de wok en laat de rijst ca. 20 tot 25 minuten gaar worden.

Deze Nasi Bawang Putih op dienen met droge gerechten en lekkere sambal natuurlijk en niet de gedroogde uitjes vergeten.

SELAMAT MAKAN

In de rubriek Macam Macam een gedichtje van Annemarie Rulos-van den Berg. Annemarie is een jonge vrouw die in Indonesië woont met haar Indonesische man en haar kinderen. Zij is van de Stichting Setara Kita. Deze Stichting houdt zich bezig met de verschoppelingen van het eiland Batam. Geef een kansarm kind, een kans. U kunt meer te weten komen op de website www.anakasuh.nl

Tweestrijd

Verdiept

In mijn gedachten

Schrik ik

Van het groezelige handje

Dat plots verschijnt voor het zijraam

Vragend

Kijkt hij mij aan

Smekend met zijn grote ogen

Om wat muntjes

Die voor mij weinig betekenen

Tweestrijd

Verdeelt mij

Geven betekent een maaltijd

Voor hem en de zijnen

Wat hard nodig is

Maar

Door te geven

Bezegelen we zijn lot

Afhankelijk van aalmoezen

Ontnemen we hem zijn kansen

Op een beter leven.

Het jongetje uit het gedicht hoort niet te bedelen op een kruispunt vol stinkende uitlaatgassen. Hij hoort niet misbruikt te worden in een overvolle gevangenis. Geef dit kind een kans om naar school te gaan, zodat hij straks in zijn eigen onderhoud kan voorzien.

 

                                             

Aflevering 571  uitzending: 27 juli 2009
Masoek Sadja Familie Dag metHans Verbrugge en Lex van den Steen

Recept van de week heet: Sambal tempe met taugé.

BENODIGDHEDEN

Maak eerst gewone sambal oelek van:

3 rode lomboks (Spaanse pepers)

2 tenen knoflook

mespunt trassi

mespunt zout

1 theelepel suiker

Snijd de lomboks overdwars, verwijder de pitjes en snijd ze dan in kleine stukjes. Knoflook pellen en eveneens fijn snijden.

Oelek dan al deze ingrediënten fijn.

Verder heb u nodig:

1 tempé

1 bolletje assam

250 gram taugé

water

olie

BEREIDING:

Snijd de tempé in stukjes.

Maak van de assam, zout en een beetje water een papje en marineer de tempé hier een half uurtje in. Bak de tempé in de olie bruin.

Als de tempé gaar is druk je hem met de ulek ulek in de sambal zodat het wat verpulverd en deze goed met de sambal vermengd kan worden. Doe daar boven op de schoongemaakte taugé en meng het met de tempé.

In de rubriek Macam Macam iets over een paar diersoorten die op Sulawesi leven zoals de dwergbuffel anoa. Deze anoa is een zoogdier ter grootte van een hond. Er zijn twee soorten anoa’s eentje die in de bergen leeft en gladde kegelvormige horens heeft en de anoa’s die het laagland wonen hebben ruwe horens. De anoa’s hebben net zulke vreedzame ogen als de karbouw (waterbuffel), maar pas op, want ze zijn  onvoorspelbaar en agressief, zo zelfs dat de bevolking bang zijn voor de anoa. Anoa’s leven over het algemeen solitair maar ze delen wel hun waterbron.

Een ander vreemd zoogdier dat op Sulawesi leeft is de babiroesa oftewel het hertezwijn. De bovenste hoektanden van het mannetje groeien aanvankelijk normaal maar draaien later omhoog, zodat ze de huid doorboren en in de richting van de schedel krullen. De slagtanden worden gebruikt in het gevecht met andere mannetjes. De babiroesa’s werden door vroegere heersers gehouden en waarschijnlijk hebben Buginese handelaren een aantal van hen naar Bali gebracht. De makers van de raksasa-maskers zijn wellicht door deze babiroesa geïnspireerd. Het typische aan deze babiroesa’s is, dat ze geen gespleten hoeven hebben. De plaatselijke moslims beschouwen de babiroesa als halal, koosjer dus oftewel rein en dus eetbaar in tegenstelling tot het zwijn en het varken.

Ook bijzondere dieren van Sulawesi zijn de zwarte of bruine staartloze makaken en de spookdiertjes. De staartloze makaken leven in bossen in groepen van vijftien tot dertig exemplaren o.a. in het Tangkoko Batuangus Reservaat. En zijn waarschijnlijk via Borneo naar Sulawesi gekomen.

Het inheemse spookdiertje heeft enorme ogen, weegt nauwelijks honderd gram en heeft een lengte van zo’n 10 centimeter. Spookdiertjes leven in gezinsverband. Vlak voor zonsopgang brengen zij met veel gepiep en gekrijs een ingewikkeld territorium ritueel ten gehore. Daarna trekt de groep zich terug in het nest in een boom, een struik of een wirwar van wortels en ranken. Spookdiertjes leven op verschillende plekken en zelfs in de steden.