Welkom op de site van Vondo
U kunt ons supporten door een bedrag over te maken op
Rabobank-rekeningnummer: 3139.86.444
IBAN NL 75 RABO 0313 9864 44 t.n.v. Vondo te Varsseveld.
Uitzending gemist? mail dan naar info@vondo.nl
Klik op "ON AIR" om de uitzending te beluisteren.
Aflevering 689 uitzending 7 november 2011
14 jaar Vondo gastpresentator Erik Schuurman van
Optimaal FM praat met Chérie over 14 jaar Vondo.
Lieve Vondo luisteraars,
Mede namens Jan wil ik u, langs deze weg bedanken voor uw verhalen en vertrouwen. Bedankt dat u hebt geluisterd.
Wij wensen u alle goeds toe en tot ziens op Indo TV.
Chérie en Jan Kelderman.
Aflevering 688 uitzending 1 november 2011
Wist u dat deel 2
Recept van de week heet: Ikan Ritja Ritja oftewel Vis uit de oven.
BENODIGDHEDEN:
4 panklare stukken vis b.v. makreel, rode poon of kabeljauw
1 ui
citroensap
2 of 3 rode lomboks oftewel Spaanse pepers
4 tenenknoflook
zout
½ theelepel gemberpoeder
1 eetlepel zonnebloemolie
BEREIDING
Was de vis, besprenkel het met citroensap en bestrooi ze met zout.
Snipper de gepelde ui en knoflook tenen.
Halveer de pepers, haal de pitten eruit en snijd ze in smalle reepjes.
Wrijf in de oelekan ui, knoflook, lombok, gemberpoeder, 2 eetlepels citroensap en 1 theelepel zout tot een pasta.
Bestrijk de vissen met deze kruidenpasta en leg ze naast elkaar in een ovenschaal.
Verwarm de oven voor op 240 graden.
Zet de ovenschaal zo hoog mogelijk in de oven en laat de vis in ongeveer 15 minuten gaar worden. Keer de vis na zo’n 8 minuten in de over te hebben gezeten voorzichtig om.
Dit gerecht is vooral heerlijk met nasi koening en atjar ketimoen. Dus met gele rijst en komkommersalade.
SELAMAT MAKAN
Aflevering 687 uitzending 24 oktober 2011
Wist u dat ..... deel 1
Recept van de week is sambal goreng van kippenlevertjes.
BENODIGDHEDEN
500 gram kippenlevertjes
zonnebloemolie
2 rode lomboks
2 tenen knoflook
1 grote ui
zout en suiker
assam oftewel tamarinde
trassi
1 stengel sereh
BEREIDING
Maak een papje van de assam en de zout en wat warm water. Haal de pitten van de assam eruit.
Was de kippelevertjes en dep ze droog. Daarna in stukjes snijden.
Doe de kippelevertjes dan in de assam-marinade en laat het even staan.
Snipper de ui en de knoflook. Snijd de lombok in schuine stukjes.
Verhit de olie in een wadjan (wok) en braad de kippelevertjes hierin. Haal ze na ca. 3 minuten uit de pan.
Fruit dan in dezelfde olie ui, knoflook, lombok, trassi en sereh op matig vuur ongeveer 2 tot 3 minuten.
Blus dit dan af met de tamarindesaus en voeg er wat suiker aan toe.
Doe nu de kippenlevertjes er bij en laat het geheel nog een paar minuten meebakken tot de kippenlevertjes goed gaar zijn.
Maak het op smaak af met assamwater, zout en suiker.
SELAMAT MAKAN
Aflevering 684 - 686 uitzending 10 oktober 2011
Hella Haasse in memoriam.
Hella Haasse vertelt over haar leven en leest voor uit eigen werk.
Het recept van de week is:
NASI KUNING
Benodigdheden:
1 pond rijst
100 gram santen
2 ½ theelepel kunirpoeder
2 pandan stengels
1 sereh stengel
6 djeroekblaadjes
1 theelepel zout
BEREIDING
Was de rijst met 1 ½ vingerkootje water.
De santen, pandan, sereh (eerst even kneuzen), de djeroek poeret blaadjes, de kunir en de zout onder voortdurend roeren toevoegen.
Als het water opgekookt is de rijst in de rijststomer stomen.
Met wat droge gerechten eten zoals frekedelletjes, sambal goreng boontjes en gebakken kip.
SELAMAT MAKAN
Aflevering 683 uitzending 3 oktober 2011
Herdenking Zeetransporten (BEGO),
met Willem Punt overlevende van de Junyo Maru.
Het recept van de week is:
Smoor van ossentong
Dit is een recept van tante Lenny. Op de site mijn Indonesisch kookhoekje kunt u allemaal heerlijke recepten van tante Lenny vinden.
* 1 hele ossentong van ca. 1 kg,
1 1/2 theel. nootmuskaat,
* 3 tot 4 eetl. boter,
* 4 kruidnagels,
* 3 uien,
* peper en zout naar smaak,
* 3 teentjes knoflook,
* 3 tot 4 eetl. ketjap manis.
Pel de ui en de knoflook en hak ze fijn. Hak 1 ui niet fijn.
Houd de tong in koud water voordat u begint met koken. Wrijf daarna met ruim zout schoon
en spoel hem met koud water weer af. Kook hem met een hele ui en wat zout in genoeg water,
zodat de tong net onder staat (ongeveer 90 minuten). Hierna laat het vel na afkoeling zich
gemakkelijk lostrekken voor het verwijderen. Snijd het keelstuk af.
Fruit de ui en de knoflook tot ze glazig zien. Doe er een kopje bouillon van de tong bij, dan
de ketjap, peper, nootmuskaat en de kruidnagels.
Snijd de tong in stukken, wentel ze in de jus en laat de tong verder gaar sudderen.
Bind als de tong gaar is, de jus desgewenst met aangelengde bloem.
Schik op een schotel, doe de jus erover en garneer met schijfjes tomaat en gefruite uitjes.
(Mild gerecht voor 4 personen).
SELAMAT MAKAN
Aflevering 682 uitzending 26 september 2011
Teun de Ruiter vertelt over zijn diensttijd als marinier
in Nieuw Guinea 1962.
ATJAR KUNING VAN VIS
BENODIGDHEDEN
1 kilo makreel
1 eetlepel assam oftewel tamarinde uit de fles
zout
2 kopjes olie
½ theelepel kunjitpoeder
½ ui
2 tenen knoflook
stukje gemberwortel
4 kemiris
azijn
suiker
BEREIDING
Snijd de makreel in moten en marineer ze in de assam oftewel tamarinde en zout, daarna bakt u ze in de olie, waarvan u 2 eetlepels afneemt om straks de kruiden in te fruiten.
Nu oelekt u de gemberwortel, kemiris, ui, knoflook en kunjit in de cobek fijn. U voegt zout, suiker en azijn toe en u fruit dit mengsel in de achtergehouden olie.
Proef of het gerecht echt zoetzuur is, zo niet dan wat azijn en suiker toevoegen.
Wanneer het gerecht even is doorgekookt doet u de moten makreel in de saus.
SELAMAT MAKAN
In de rubriek Macam Macam iets over de zuurzak oftewel annona muricata. De zuurzak is een vrucht dat ook wel durian belanda wordt genoemd oftewel de Hollandse durian. Hij behoort tot de familie annona en is een groene niervormige vrucht met zachte groene stekels. Het vruchtvlees is wit en bevat zwarte pitten. Het heeft een zachtzure smaak maar tevens ook wel zoet. Het is heerlijk fris, vooral als het warm is. Deze zuurzak komt ook in Suriname voor daar heet hij soerzaka of kasjoema en in Spanje is de zuurzak onder de naam tjerimojang te krijgen. Deze vrucht groeit uiteraard alleen in een warm klimaat. Men kan van zuurzak lekker zuurzaksap en zuurzak-ijs maken. Vroeger maakte men van de bladeren van de zuurzakboom ook wel de zogenaamde Corossolthee. Zuurzak groeit aan de stam van de boom. Het is echt een heerlijke zoet-zure zachte vrucht.
Aflevering 681 uitzending 20 september 2011
Lezing van Robert Jan Nix
Recept van de week heet Asam-Asam
BENODIGDHEDEN
1 pond spruiten
1 ui
2 tenen knoflook
1 blaadje salam
2 lomboks (groen of rood)
asam
bouillonblokje
BEREIDING
Fruit ui en knoflook, als ze wat aangebakken zijn lombok en salam bij doen.
Halveer de spruiten.
Maak van de asam met een beetje water een papje
Blus met dit assamwater de gefruite boemboe.
Doe het bouillonblokje erbij en maak het op smaak af met wat zout.
Als laatste de spruiten toevoegen en mee laten baken tot ze beetgaar zijn.
SELAMAT MAKAN
Aflevering 680 uitzending 13 september 2011
The Doop Brothers
Recept van de week is Ang Sio Hie, zoals mijn zus en nichtje die klaar maken.
BENODIGDHEDEN
4 schollen of sliptongetjes
Zout en peper en olie
Benodigdheden voor de saus
2 preitjes, 1 grote tomaat
2 sjalotjes, 3 a 4 worteltjes, 3 a 4 stronkjes bloemkool
2 eetlepels tomatenpuree
1 theelepel gemberpoeder
1 eetlepel olie
2 dl. Bouillon
Ongeveer ½ eetlepel maïzena of meer
2 eetlepels azijn, 2 eetlepels suiker
2 teentjes knoflook of knoflookpoeder
BEREIDING
Pel de tomaat en snijd hem in grove stukken. Snijd de roosjes uit de stukken bloemkool. Snijd de worteltjes en de prei overlangs in reepjes. Hak de sjalotjes en de knoflook.
Wrijf de vis in met zout en peper en bak ze in de olie goudbruin.
Roerbak de groenten in de olie en voeg de bouillon toe samen met de tomatenpuree, gember, zout naar smaak, azijn en suiker.
Maak van de maïzena een papje en bind de saus.
Doe de vis op een schaal en giet de groentensaus er over heen.
SELAMAT MAKAN
Aflevering 679 uitzending 5 september 2011
Iet van Leeuwen vertelt over haar leven
Het recept van de week is afkomstig uit het kookboek van Cisca Cress getiteld Selamat Makan.
Het recept heet:Hati goreng kering Bali.
BENODIGDHEDEN
500 gram varkenslever
1 rode ui
3 tenen knoflook
2 theelepels assam
2 eetlepels water
zout en peper naar smaak
3 dl slaolie om te frituren
BEREIDING
Snijd de lever in zeer dunne plakken. Pel de ui en de knoflook en wrijf deze fijn in een cobek.Vermeng dit mengsel met de assam, het water en zout en peper naar smaak.Wrijf de plakken lever hier mee in en laat ze 15 minuten marineren. Verhit de olie in een wajan en frituur de plakken lever bruin en krokant. Laat ze uitlekken en serveer ze war
SELAMAT MAKAN
Aflevering 678 uitzending 29 augustus 2011
Stichting The Country Drivers met Johny Thomas
Hati goreng kering Bali.
BENODIGDHEDEN
500 gram varkenslever
1 rode ui
3 tenen knoflook
2 theelepels assam
2 eetlepels water
zout en peper naar smaak
3 dl slaolie om te frituren
BEREIDING
Snijd de lever in zeer dunne plakken. Pel de ui en de knoflook en wrijf deze fijn in een cobek.Vermeng dit mengsel met de assam, het water en zout en peper naar smaak.Wrijf de plakken lever hiermeein en laat ze 15 minuten marineren. Verhit de olie in een wajan en frituur de plakken lever bruin en krokant. Laat ze uitlekken en serveer ze warm.
SELAMAT MAKAN
Aflevering 677 uitzending 22 augustus 2011
Kinderboeken van de auteur Robin Raven.
Recept van de week is een recept van Cisca Cress en het heet:
Tempé Batjam
BENODIGDHEDEN
1 tempé
3 tenen knoflook
1 stukje kunjit van 5 cm
zout naar smaak
½ liter gekookt water
3 dl slaolie om te frituren
BEREIDING
Snijd de tempé in plakken, niet te dik of te dun en doe dit in een schaal.
Pel de knoflook en haal het velletje van de kunjit, wrijf de knoflook en kunjit samen met wat zout in een cobek fijn.
Giet hierover gekookt water en vermeng dit goed dooreen.
Giet dit over de plakjes tempé en laat de tempé hierin ongeveer 1 uur marineren.
Verhit in een wadjan de slaolie en frituur hierin de gemarineerde tempé licht bruin. Laat de tempé hierna uitlekken.
SELAMAT MAKAN
Aflevering 676 uitzending 15 augustus 2011
Herdenkingsuitzending met Mr. Robert S. Croll
President Oorlogsgravenstichting
In verband met deze herdenkingsuitzending zullen de onderdelen “recept en macam macam” komen te vervallen.
Aflevering 675 uitzending 8 augustus 2011
Open Dag Toko Neba met Jan en Dorine van den Berg
Recept van de week heet Oerap.
BENODIGDHEDEN
2 ons spercieboontjes
2 ons taugé
1 komkommer
1 kleine spitskool (binnenste)
2 tenen knoflook
2 sjalotjes
2 theelepels sambal of 3 rode lomboks
2 theelepels kentjoer
2 theelepel trassi
1 theelepel gula djawa
1 theelepel zout
150 gram geraspte klapper
citroensap
BEREIDING
Fijngesnipperde knoflook en uien, sambal, trasi, gula djawa en zout samen fruiten in olie, vervolgens de kentjoer erbij doen en een scheut citroensap.
Dan de geraspte kokos erbij doen en steeds omscheppen.
De boontjes schoonmaken en drie minuten in kokend water laten wellen. De taugé schoon maken en er in een vergiet kokend water over gieten.
De spitskool heel fijn snijden en de komkommer in kleine blokjes snijden. Dan alle groenten in de pan doen en ongeveer tien minuten omscheppend mee warmen.
De kokos niet te bruin laten worden. Eventueel nog op smaak af maken met citroensap, zout en gula djawa.
De groenten moeten knapperig blijven.
SELAMAT MAKAN
In de rubriek Macam Macam kleine wetenswaardigheden over papua’s.
De sagopalm is de belangrijkste voedselbron voor de Papoea’s uit de kuststreek. Uit het binnenste van de boom, het merg, wordt sagomeel gemaakt. Dat gaat als volgt: met de sagoklopper wordt het merg vezel voor vezel fijngemaakt. De losgemaakte vezels worden met water overgoten en uitgewrongen. Het dikke melkachtige sap, dat dan ontstaat, wordt gezeefd en gedroogd.
De gedroogde sago wordt bewaard in grote blokken die wel twintig kilo wegen. Eén boom brengt ongeveer acht sagoblokken op. Als de Papoea’s de sago als maaltijd klaar willen maken, breken ze een stuk van zo’n groot blok af. Ze verwarmen dit dan in een pan, of wikkelen het in bladeren om in het vuur te leggen.
Een lekkernij voor Papoea’s zijn paalwormen of sagolarven. Torren leggen eitjes in de schors van rottende sagobomen. Daar komen later deze larven uit. De bladeren van de sagopalm worden gebruikt als dakbedekking. Ook maken de Papoea’s er touw van.
De vaders maken figuren van hout om te verkopen: schilden, schalen en stokken.Op deze voorwerpen vind je het teken van hun kampong, b.v. de krokodil, deze komen overal terug. Vaak herken je ook de kroonduif, symbool van vrijheid en van Papoea.
De traditionele taak van de mannen is de jacht in het bos. Met pijl, boog en speren vangen ze bosduiven, vogels en wilde varkens. Daarvan maken de vrouwen later heerlijke maaltijden.
De kroonduif is zo groot als een kip en ontleend zijn naam aan een sierlijke verenkam op zijn hoofd.
De Papoea’s eten ook graag vis. De visvangst is een typisch vrouwenkarwei. Ze vissen met behulp van geknoopte netten en manden. Soms helpt het hele dorp mee. Dit gebeurt bijvoorbeeld wanneer er water van de rivier afgedamd moet worden. Het meertje dat dan ontstaat, wordt leeggehoosd. Op het laatst blijven alleen de vissen over. Je kunt ze dan zo oppakken.
Aflevering 674 uitzending 1 augustus 2011
Bob Faulhaber vertelt over zijn leven en hobby's in Theetuin
“ Op ’t Oorbeck” Twekkelo
RECEPT VAN DE Week HEET: IKAN BOEMBOE SANTEN
Oftewel Roodbaars in cocossaus.
Dit recept is voor 4 personen en komt uit Sulawesi.
BENODIGDHEDEN:
4 panklare roodbaarzen à 250 gram
vers gemalen zout en zwarte peper
6 sjalotten
4 tenen knoflook
5 cm verse gember
3 stengels sereh oftewel citroengras
9 eetlepels mais- of zonnebloemolie
1 theelepel sambal oelek
3 dl. Cocosmelk uit blik of pak
2 theelepels gula djawa of rietsuiker
BEREIDING:
Koop roodbaars waarvan de kop en vinnen reeds zijn verwijderd.
Spoel de vis onder koud stromend water goed af en dep ze droog.
Bestrooi de vis met zout en peper.
Pel de sjalotten en knoflook en hak ze zeer fijn. Rasp de verse gember en hak vervolgens de verdikte onderkant van de sereh fijn.
Verhit in een ruime braadpan 6 eetlepels olie. Bak de vis ongeveer in 5 minuten op een matig vuur. Leg ze daarna op een voorverwarmde schaal en houd ze warm, b.v. in de oven.
Bak in de resterende olie in dezelfde pan, sjalot, gember,sereh en sambal ongeveer 2 minuten aan, voeg daarna cocosmelk en suiker toe en laat het geheel onder af en toe roeren even opkoken. Schenk de saus over de roodbaarzen.
SELAMAT MAKAN
In de rubriek macam macam wil ik het over een hele bijzondere vrucht hebben n.l. de Durian.
Durian is een vrucht die Indonesie voorkomt en wordt verguisd of bemind door zijn geur. Er bestaan echter vele soorten durian. Je hebt b.v. de durian kutejensis, deze komt in Borneo voor en is populair als sierboom, vanwege zijn grote geurige rode bloemen. De vrucht lijkt op een gewone durian met stekels dus en ruikt wat zoetig. Dan heb je de durian burung, durian hantu en lahong.Ongetwijfeld zullen er nog meer soorten zijn. In Bogor heb je speciale durian kwekerijen. Durian tijd is vanaf eind september tot en met december. Dan worden deze vruchten aan stalletjes aan de kant van de weg te koop aangeboden.
De pitten van de durian worden ook gebruikt. Zo is de specialiteit van Palembang op Zuid Sumatra het gerecht Tempoja gemaakt van de pitten van de durian.
De Sundanezen van West Java maken van de durian-pitten een soort chips. Deze pitten snijdt men in schijfjes, daarna worden ze in de zon gedroogd en in olie gebakken. Het heet dan kripik siki duren.
Op Java maakt men van het vruchtvlees de overbekende dodol dit is een snoeperij
Behalve mensen zijn ook olifanten gek op doeren. Maar ook de herten, tapirs apen en eekhoorns. Als de doerens rijp zijn staan ze zich rondom de bomen te verdringen. Doeren wekt bij dieren bepaalde emoties op die met hun instinct in verband wordt gebracht.
Doeren een vrucht waar zowel mensen als dieren gek op zijn.
Aflevering 673 uitzending 25 juli 2011
Zoeken op de Javazee naar de vliegboot Dornier X 17
Deel 2 met Bert van Willigenburg.
Recept van de week heet:
Seroendeng:
BENODIGDHEDEN:
2 eetlepels olie
1 pond cocos
3 uien
2 tenen knoflook
1 theelepel trassi
2 eetlepels suiker
2 theelepels ketoembar
1 schijf laos
2 theelepels zout
2 salam blaadjes
4 assam ptten
¼ kopje water
BEREIDING
De olie in een wadjan warm maken en darin de fijngewreven knoflook, ketoembar, trassi, zout en suiker fruiten.
De assampitten in 1/4 kop warm water oplossen en bij de bumbus voegen.
Daarna de cocos erbij doen en steeds blijven omscheppen, op klein vuur totdat het bruin is.
Gewoon af laten koelen.
De seroendeng kan in een jampotje bewaard worden.
SELAMAT MAKAN
Aflevering 672 uitzending 18 juli 2011
Zoeken op de Javazee naar de vliegboot Dornier X 17
Deel 1 met Bert van Willigenburg.
Recept van de week heet Es apocat oftewel avocado-ijs.
BENODIGDHEDEN
Schaaf ijs of gecruncht ijs
Rijpe adcocado’s
1 pot sterke koffie
1 kg suiker
1 liter water
Gecondenseerde melk oftewel dikke zoete melk
BEREIDING
Eerst de koffie zetten 1 pot oploskoffie met 1 liter water en 1 kg suiker aan de kook brengen.
Vervolgens af laten koelen.
Maak blokjes ijs fijn met een cruncher of ijs in een theedoek doen dan met een hamer op slaan, dit is de Indonesische manier.
Avocado pureren en wat water toevoegen.
Vervolgens vult men het glas voor de helft met ijs, koffie en dikke melk en avocado.
SELAMAT MAKAN
Aflevering 671 uitzending 11 juli 2011
Ruud van Leeuwen vertelt over zijn verblijf in de Werfstraat gevangenis van Soerabaya.
Recept van de week is Tahu isi.Dit recept is van Lonny uit zijn kookboek Lonny’s Rijsttafel.
BENODIGDHEDEN
1 blok tahu van ongeveer 1 pond
3 sjalotjes
3 teentjes knoflook
1 rode lombok
2 takjes selderie
250 gram half-om-half gehakt
½ theelepel ketumbar
zout
plantaardige olie
2 eieren
BEREIDING
Snijd de tahu in de breedte in zessen en snijd deze stukken daarna diogonaal door. Maak in elk stuk tahu met een lepel of een klein mesje een inkeping aan de brede zijkant.
Pel de sjalotjes en de knoflook en snijd ze fijn. Verwijder het steeltje en de zaadlijsten van de lombok en snijd het vruchtvlees ragfijn. Was de selderie en snijd de blaadjes fijn.
Maak de vulling door het gehakt met sjalot, knoflook, lombok, selderie, ketumbar en zout naar smaak te kneden. Verdeel deze vulling in 12 porties.
Vul elk stuk tahu met een portie gehakt.
Verhit de olie in een wajan, wentel elke gevulde tahu door losgeklopt ei en bak ze goudbruin.
SELAMAT MAKA
In de rubriek Macam Macam iets over vulkanen. U weet dat
Indonesië wordt omsloten door de Indische Oceaan, de Zuid- Chinese Zee en de Grote Oceaan. Een gedeelte van Indonesië ligt onder de evenaar en een gedeelte ligt boven de evenaar.
De eilanden worden gevormd door een keten van bergen en vulkanen die boven de zee uitsteken. Van Sumatra tot Irian Jaya liggen meer dan 300 vulkanen. Op Java liggen vruchtbare landbouwgronden als gevolg van de vulkanische as.
Een aantal vulkanen zijn nog actief, er vinden nog regelmatig uitbarstingen plaats.
Maar wat is een vulkaan eigenlijk? En hoe werkt zo’n vulkaan nu eigenlijk?
Na jarenlang van onderzoek kwam Alfred Wegener tot de volgende conclusie:
In het binnenste van de aarde is het verschrikkelijk heet. De aardkern heeft een temperatuur van 4000 graden. Hij bestaat uit ijzer. Daaromheen zit de aardmantel.
Bij veel vulkanen zit de kraterpijp verstopt met lava en stenen.
De uitgang naar buiten is dus geblokkeerd.
Daardoor wordt de druk van het magma, dit is vloeibaar vulkaangesteente, steeds groter.
De mensen in de buurt van de vulkaan horen een onderaards gerommel, net onweer. Soms verschijnt een rookwolk boven de krater van de vulkaan.
Als dat gebeurt zijn de meeste mensen in een handomdraai verdwenen.
De grond begint te trillen.
Plotseling klinken er enorme knallen.
De lavaprop is uit de kraterpijp gevlogen, zoals de kurk van een champagnefles.
Stenen en as worden meters hoog de lucht in geslingerd.
De as is zo licht, dat hij soms kilometers verderop pas zakt.
Dit noemt men een asregen.
De aardkorst is een dun laagje harde steen. Waar de aardkorst heel dun is, komt het vloeibare gesteente dicht bij het oppervlak. Daar is een magmahaard. Het stuk van de magmahaard tot de krater heet de kraterpijp. Uit de kraterpijp van een vulkaan spuit het magma naar buiten.
Als magma uit de aarde komt, heet het lava. De vloeibare lava stroomt over de hellingen van de vulkaan. Als lava afkoelt, stolt het tot harde blokken steen bijna zwart van kleur. Bij een vulkaanuitbarsting wordt er ook as en klodders lava door de lucht geslingerd, vaak kilometers hoog.
Aflevering 670 uitzending 4 juli 2011
Het boek: Verhaal van een Sinjo van en met Fried Muller
Recept van de week is: Indische soep
BENODIGDHEDEN
1 pond runderpoulet
150 gram gesneden selderie
4 tenen knoflook
Peper
nootmuscaat
2 eetlepels olie
4 aardappelen in blokjes gesneden
zout
150 gram gesneden spitskool
2 bouillonblokjes
150 gram gesneden prei
1 bosje soe-oen
150 gram worteltjes in schuine stukjes gesneden
BEREIDING
Trek van de poulet een bouillon en voeg hier de bouillonblokjes bij.
Bak de aardappelblokjes even aan in de olie en voeg hier de uitgeperste knoflook bij. Doe dit daarna bij de bouillon, zodra het vlees tenminste gaar is. Voeg meteen de groenten toe.
Maak deze Indische soep af met peper, zout en nootmuscaat.
De soe-oen van te voren even in heet water leggen, in een vergiet uit laten lekken en als laatste aan de soep toevoegen.
Als de soep wordt opgediend is het heel erg lekker om reepjes omelet en gebakken uitjes over heen te strooien. En als u van pedis houdt kunt u hier natuurlijk ook een beetje sambal aan toe voegen.
SELAMAT MAKAN
In de rubriek Macam Macam een verhaal over:
Bawang putih en bawang merah
Er leefde heel lang geleden op het eiland Madura een vrouw; deze vrouw was moeder van twee dochtertjes, hun namen waren Bawang Putih en Bawang Merah. Het waren twee lieve meisjes, maar ach ..... moeder hield niet van de twee meisjes even veel. Zij hield heel veel van Bawang Putih en niet van Bawang Merah. Zo groeide Bawang Putih op als een verwend meisje. Al het grove en zware werk moest gedaan worden door Bawang Merah.
Op een morgen moest Bawang Merah weer naar de kali om de was te doen. Met een mand vol vuile kleren stapte Bawang Merah langs het bos en liep naar de kalikant.
Hier aan de kalikant lagen grote stenen. Op een van deze stenen begon Bawang Merah haar was te doen. De kledingstukken werden één voor één gewassen en uitgeklopt.
Ziezo, nu was ze klaar, al het goed lag goed uitgewrongen in haar mandje. Maar, o wee ... een grote watervloed ... en alles werd meegesleurd in het vlugstromende kaliwater ..... O, wat was die arme Bawang Merah bedroefd.
"Wat zal ibu boos zijn," dacht ze. En tranen biggelden langs haar wangen. In haar angst durfde ze niet naar huis te gaan.
Maar, toen, opeens, kwam er een stokoude man uit het water te voorschijn.
"Waarom huil je zo, mijn kind?" vroeg de man.
"Ach, beste Kandjeng Kjai," zei Bawang Merah, "alle kleren zijn door het kaliwater meegesleurd, wat zal ibu boos zijn, ik durf niet naar huis."
"O, wees niet bang, anakku jang tertjinta, ik zal je helpen."
En meteen kwam er een grote vis uit de kali te voorschijn. En in zijn bek zag Bawang Merah de netjes opgevouwen kleren. O, wat was ze blij.
"Dank u, dank u wel, beste Bapak Kjai!"
Meer kon ze niet zeggen, want ... de kjai was reeds verdwenen.
Vlug liep nu Bawang Merah met haar pakje kleren naar huis. Thuis gekomen liep ze dadelijk naar haar ibu en gaf ze het pakje met kleren af. Ibu keek zo streng en boos, dat ze niet durfde haar ontmoeting met de Kjai te vertellen. Nu maakte moeder het pak open.
Maar ... wat was dat? Wat zag ibu?
Tussen de schoon gewassen kleren lagen kleine stukjes goud. Ibu schrok en riep boos: "Bawang Merah, wat is dat? Die heb je zeker gestolen, lelijk kind. Ga weg!"
Nu vertelde Bawang Merah alles wat er gebeurd was bij de kali. Ibu was erg verwonderd en zweeg.
De volgende morgen riep ze Bawang Putih en Bawang Merah moest thuis blijven.
"Lieve Bawang Putih, ga jij ook eens naar de kali. Jij zult zeker veel meer krijgen, want je bent zo lief en mooi."
Bawang Putih wilde eerst niet, ze bromde en mopperde. "Dat is toch het werk voor een tukang tjutji, niet voor mij, ik ben een putri."
Ibu suste haar en zei nog eens heel lief. "Jij zult daarom iets mooiers krijgen, ga nu maar."
Nu vertrok dan maar Bawang Putih met wat kleren, die nog niet eens vuil waren. Ook zij kwam aan de kant van de kali en bij de grote kalistenen, en met tegenzin begon ze langzaam te wassen. Toen ze klaar was, kwam er ook weer een grote wind en hoge golven beukten tegen de kalistenen. O, wat was ze bang.
Bawang Putih schreeuwde om hulp. Ook nu verscheen de stokoude Kjai. Hij vroeg waarom zij zo schreeuwde.
Nu vertelde Bawang Putih van de verloren kledingstukken. Ook nu verscheen een grote vis met in zijn bek de verloren geraakte kledingstukken. Haastig nam ze de kleren aan, ze bedankte de Kjai niet eens, maar liep vlug naar huis. Uit de verte riep ze al: "Ibu, hier zijn de kleren."
Ibu nam de kleren aan en liep vlug naar huis. Daar pakte ze het mandje uit, maar ..... o, wat een schrik, uit de mand van tussen de kleren vielen slangen, padden, kikkers ..... Ibu en Bawang Putih renden het huis uit.
Zouden Ibu en Bawang Putih begrepen hebben, waarom de één beloond en de andere gestraft werd?
Ingezonden door: Zr. Francina v. Dongen
Aflevering 669 uitzending 27 juni 2011
Kleine wetenswaardigheden met Chérie Kelderman.
Recept van de week heet: Ikan Ritja Ritja oftewel Vis uit de oven.
BENODIGDHEDEN:
4 panklare stukken vis b.v. makreel, rode poon of kabeljauw
1 ui
citroensap
2 of 3 rode lomboks oftewel Spaanse pepers
4 tenenknoflook
zout
½ theelepel gemberpoeder
1 eetlepel zonnebloemolie
BEREIDING
Was de vis, besprenkel het met citroensap en bestrooi ze met zout.
Snipper de gepelde ui en knoflook tenen.
Halveer de pepers, haal de pitten eruit en snijd ze in smalle reepjes.
Wrijf in de oelekan ui, knoflook, lombok, gemberpoeder, 2 eetlepels citroensap en 1 theelepel zout tot een pasta.
Bestrijk de vissen met deze kruidenpasta en leg ze naast elkaar in een ovenschaal.
Verwarm de oven voor op 240 graden.
Zet de ovenschaal zo hoog mogelijk in de oven en laat de vis in ongeveer 15 minuten gaar worden. Keer de vis na zo’n 8 minuten in de over te hebben gezeten voorzichtig om.
Dit gerecht is vooral heerlijk met nasi koening en atjar ketimoen. Dus met gele rijst en komkommersalade.
SELAMAT MAKAN
Aflevering 668 uitzending 20 juni 2011
Wouter Muller “ Verleden land”
Recept van de week is Sambal goreng boontjes
BENODIGDHEDEN
1 pond snij- of sperciebonen
3 kleine uien
2 teentjes knoflook
3 rode lomboks
wat zout of bouillonblok
1 schijfje laos
suiker
1 spriet sereh
2 blaadjes salam
½ pond kippenlevers of garnalen
⅛ blok santen
1 tomaat en rode paprika voor de kleur
olie
petehbonen (hoeft niet persé)
BEREIDING
Rang de bonen, snijd of breek ze en even wassen. Uien en knoflook snipperen, paprika en lomboks zaadlijsten verwijderen en snijden. Tomaat snijden.
Kook ondertussen de kippenlevers tot ze gaar zijn en snijd ze klein.
Fruit de uien en de knoflook, als ze beginnen te bruinen, voeg dan lomboks, paprika en tomaat toe en eventueel de petehbonen, de laos, sereh, eerst even kneuzen, bonen, salam en suiker, zout of bouillonblok naar smaak toevoegen.
De bonen moeten wel knapperig blijven. Blus het geheel af met wat bouillon en voeg de santen toe. Laat het geheel even smoren. Voeg als laatste de kippenlevers toe.
I.p.v kippenlevers kunt u ook garnalen of gekookte eieren gebruiken. Als u voor de eieren kiest, dan is het ook heel lekker om wat runderbouillon en het vlees erbij te doen.
Tip met een bordje warme rijst en een stukje gebakken kip heeft u een lekkere maaltijd.
SELAMAT MAKAN
Aflevering 667 uitzending 13 juni 2011
IM Oscar Oscar Rexhauser
Oscar Rexhauser, de man achter het grote succes van de HOT JUMPERS is overleden.
Oscar Rexhauser, een geweldige muzikant die zijn sporen in de muziek heeft verdiend. We zullen de man met de paardestaart en zijn warme stem missen.
We wensen nabestaanden en familie veel sterkte toe.
Aflevering 666 uitzending 6 juni 2011
Roots en werk van DJ Jeroen Drogt van Optimaal FM
Tumis Kapri.
BENODIGDHEDEN
100 gram peulen
1 stronk broccoli
½ paksoi
½ rode paprika
1 grote garnaal in stukjes gesneden
50 gram kipfilet in stukjes gesneden
100 gram verse djahé
1 teen knoflook
20 cl. Olie
3 theelepels zout
2 theelepels peper
1 theelepel vetsin
1 eetlepel suiker
BEREIDING
Snijd de groente in stukjes, was ze in koud water en blancheer ze in water met zout.
Koel de geblancheerde groente snel af met wat ijswater.
Maak een boemboe van olie, knoflook en gember en bak hierin de stukjes garnaal en stukjes kipfilet.
Voeg de groente toe en roerbak het gerecht met peper, zout, vetsin en suiker.
SELAMAT MAKAN
In de rubriek Macam Macam iets over taal. De voertaal in Indonesië, dat weet u natuurlijk allemaal wel is Bahasa Indonesia. In Nederlands-Indië spraken we vroeger maleis. Dit maleis is vermengd met veel Nederlandse woorden, die dus in Indonesië nog veel voorkomen. B.v Kantor Pos is het postkantoor, Stasiun is het station. Knalpot, tempèl ban is bandplakken, notaris, kadaster, dokter en dokter gigi is een tandarts, mebel zijn meubels en zo zijn er nog veel meer woorden afgeleid van het Nederlands. Toch spreken de meeste Indonesiërs het Bahasa Indonesia doorspekt met woorden uit de streek waar ze vandaan komen. Dus ook woorden uit de spreektaal. Onderzoekers kwamen in 1994 tot de conclusie dat er 181 onbekende dialecten bestaan en dat er wel 600 verschillende spreektalen zijn. Alleen al op Irian Jaya spreekt men wel 300 talen. Het schiereiland de Vogelkop is een gebied dat ongeveer net zo groot is als Nederland, wonen ongeveer honderdduizend mensen die er maar liefst twintig talen en diverse dialecten op na houden. Ik heb me laten vertellen dat sommige stammen zo geïsoleerd leven, dat er zelfs geen geschreven taal bestaat. Uiteraard een heel interessant gebied voor taalkundigen.
Aflevering 665 uitzending 30 mei 2011
Macam Macam uitzending met Chérie Kelderman.
Recept van de week komt het boek De Smaak van Verlangen en het heet:
Coconut Buttersctoch Pie
BENODIGDHEDEN
2 eetlepels witte suiker
1 kopje bruine suiker
1 theelepel zout
150 gram geraspte kokos
1 vanillestokje, vanille eruit geschraapt
¼ kopje maïzena aangelengd met 2 kopjes water
3 eetlepels roomboter
3 eieren
5 eetlepels poedersuiker
BEREIDING
Verwarm de oven voor op 170C. Maak karamel van de witte suiker en een scheutje water door het voorzichtig op laag vuur op te warmen tot het mengsel bruin is. Voeg de bruine suiker erbij en kook de karamel 5 minuten.
Voeg zout, geraspte cocos, vanilleschraapsel en aangelengde maïzena toe. Roer flink tot de massa dik is. Voeg boter toe en laat het geheel afkoelen. Voeg de eierdooiers erbij en doe de massa over in een vuurvaste schaal.
Klop de eiwitten stijf met de poedersuiker. Bedek de massa in de vuurvaste schaal met de opgeklopte eiwitten.
Zet de pie 20 minuten in de oven.
SELAMAT MAKAN
Aflevering 664 uitzending 23 mei 2011
Tong tong fair met Florine Koning
Recept van de week heet: Oblok Oblok
BENODIGDHEDEN:
2 tenen knoflook
1 ui
klein stukje trassi
2 theelepels sambal oelek
4 kemiri noten
2 salambladeren
een stukje verse laos
3 lombok hidjau oftewel groene Spaanse pepers
halve tahu
halve tempe
50 gram peteh bonen
¼ blok santen
vleesbouillon
suiker naar smaak
BEREIDING
Tahu en tempe in blokjes snijden en in olie bakken. Alle ingrediënten in olie goudbruin fruiten. Dan santenblok en ¼ liter water toevoegen. Daarna de blokjes tahu en tempe eveneens hieraan toevoegen en vijf minuten laten sudderen.
SELAMAT MAKAN
In de rubriek Macam Macam wil ik u een mythe van het vroegere eiland Celebes vertellen. Heel lang geleden woonde er op het eiland Celebes een hardwerkende boer. Maar hoe hard hij ook werkte alles wat hij op zijn akkers verbouwde werd opgegeten door de zwijnen. Hij kreeg daar zo genoeg van dat hij bedacht om deze zwijnen te doden en zo vroeg hij de speer van zijn neef te leen en hij verstopte zich achter een grote struik, dat bij een veldje was gelegen waar hij voer op gestrooid had. Na een tijdje kwamen de zwijnen er aan. Hij gooide de speer, het was raak, maar helaas de speer brak af en het zwijn ging er vandoor.
Verdrietig vertelde hij het verhaal aan de neef en vroeg wat hij hem voor de speer moest vergoeden. Maar de neef wilde geen geld. Hij moest toch maar proberen het zwijn te vangen en de speer uit diens lijf halen. Dat was natuurlijk geen gemakkelijke opgave. De boer besloot het bos in te gaan en na een poosje vond hij zwijnesporen en een diep gat. Van de lianen van de bomen maakte hij een touw en daalde in het gat. Daar zag hij opeens een oude vrouw zitten die zeer bedroefd was, toen hij vroeg wat er aan scheelde zei ze: Onze koning heeft maar één zoon, die is heel ernstig gewond geraakt, heeft veel pijn en niemand kan hem helpen. Breng mij naar de koning zei de boer misschien kan ik hem helpen. Toen de boer de gewonde prins zag liggen, ontdekte hij de afgebroken speerpunt, hij haalde die eruit waarna de prins genas. De koning van deze onderwereld, want daar was de boer terecht gekomen, gaf hem uit dankbaarheid een gouden halsketting, een kris met een gouden handvat en een zilveren zwaard, afgezet met allerlei edelstenen. De boer klom via het lianentouw weer naar boven, gaf het stuk speer aan zijn neef. Aan iedereen die het maar horen wilde vertelde hij zijn avontuur. Ook de koning hoorde het verhaal en om zijn dapperheid te belonen, mocht hij met de prinses trouwen. Toen de koning stierf werd de arme boer koning. De halsketting en de kris werden aan het volk getoond. En tot op de dag van vandaag is deze kris pusaka op het eiland Celebes bewaard gebleven.
Aflevering 663 uitzending 16 mei 2011
Kruiden en toepassing van de kruiden met Chérie Kelderman
Pudding met agar agar en mango of manga.
BENODIGDHEDEN
5 eetlepels agar agar poeder of vlokken
Koud water
2 fijngehakte rijpe manga’s
Sap van 1 citroen
90 gram suiker
Water
BENODIGDHEDEN VOOR DE KOKOSSAUS
3 eieren
60 gram bruine suiker
mespunt zout
7 dl melk
3 eetlepels geraspte kokos
VOORBEREIDING 1 nacht weken
BEREIDING
Laat de agar agar 1 nacht in voldoende water weken. Pureer de manga in een keukenmachine en voeg citroensap toe. Voeg zo veel water toe dat de hoeveelheid manga en water 0,5 liter bedraagt. Vermeng de agar agar, manga en de suiker in een sauspan en laat het geheel sudderen tot de suiker en agar agar zijn opgelost. Roer regelmatig. Doe het over in een puddingvorm en laat het afkoelen. Doe de eieren en suiker in een kom. Roer ze au-bain-marie luchtig. Voeg een mespuntje zout en melk toe en roer het weer goed. Laat de saus au-bain-marie dik worden. Doe de kokos erbij. Stort de pudding op een bord of schaal en geef de warme of koude saus erbij.
Geniet er van.
Sajoer assam of te wel een ietwat zurig groetengerecht.
Benodigdheden
2 liter water
1 pond runderpoulet
2 bouillonblokjes
3 uien
3 teentjes knoflook
2 rode en 2 groene lomboks
1 klein spits kooltje
500 gram sperziebonen
1 blik maïskolfjes van 425 gram
100 gram katjang tanah
¼ pak assem
1 theelepel kemiri
2 halfrijpe tomaten
2 schijfjes laos
3 blaadjes salam
Zout naar smaak
BEREIDING
Zet het water op met de poulet en bouillonblokjes samen met de schijfjes laos, de fijngesneden uien en knoflook, kemiri en de salamblaadjes. Laat dit trekken tot het vlees gaar is.
Doe de assam in een kommetje met warm water en pers het sap van de assam uit en gooi de pitten en de uitgeperste assam weg. Voeg dan dit assam-water aan de bouillon toe.
Snijd de lomboks schuin. Was de kool en snijd hem grof. Was de sperziebonen en breek ze doormidden. Snijd de tomaten aan plakjes. Voeg dit alles toe aan de bouillon. Laat de bouillon goed heet worden. Laat de maïskolfjes uitlekken en voeg ze eveneens toe. Kook intussen de katjang tanah ongeveer een half uur apart in een pan met water. Giet daarna het water af en doe de katjang bij de bouillon. Maak het geheel af met assem en laat alles ongeveer 15 minuten sudderen. De groenten moeten dan iets knapperig zijn, dus niet al te gaar. Verwijder voor het opdienen de blaadjes salam en schijfjes laos
SELAMAT MAKAN
Acar Kuning.
BENODIGDHEDEN
200 gram witte kool, ik heb hier spitskool voor gebruikt
100 gram sperziebonen, ik heb snijbonen gebruikt en dan grof gesneden
150 gram worteltjes
1 middelgrote ui
½ teen knoflook, ik heb 1 klein teentje gebruikt
2 ½ dl kruidenazijn
1 mespunt sambal
75 graam witte basterdsuiker
1 flinke theelepel kunyit
1 theelepel gemberpoeder
BEREIDING
Snijd de kool in snippers en de sperziebonen en worteltjes in de lengte middendoor. Pel de ui en de knoflook en snijd ze fijn.
Breng de azijn met het water aan de kook en proef dit als de suiker is opgelost. Het vocht moet zoetzuur smaken. Voeg zo nodig wat azijn en suiker toe. Doe de groenten erbij en laat ze nog 5 tot 8 minuten beetgaar koken.
Laat de acar afkoelen.
sajur van bamboescheuten.
BENODIGDHEDEN
300 gram kipfilet
1 klein blik bamboescheuten (makkelijker als ze gesneden zijn)
1 ui
2 tenen geperste knoflook
2 theelepels sambal badjak
4 gepofte kemirinoten
½ theelepel laos
1 theelepel ketoembar
2 eetlepels vloeibare assam of tamarinde
1/8 blok santen
BEREIDING
Snijd de kipfilet in stukjes. Maak de ui schoon en snipper het fijn. Oelek ui, knoflook, sambal, kemiries, laos en ketoembar tot een brij. Dit kunt u ook in een vijzel doen.
Fruit deze in een soeppan in weinig olie aan. Laat even doorsudderen en giet dan een halve liter water bij. Doe de kip in de pan, breng het geheel aan de kook, zet het vuur laag en sudder de kip gaar.
Laat de bamboescheuten uitlekken en snij ze in reepjes. Voeg de bamboe en de tamarinde aan de kip toe en laat nog eens vijf minuutjes zachtjes koken.
Smelt tenslotte de santen en voeg deze eveneens toe.
saté kambing.
BENODIGDHEDEN
750 gram geitenvlees
houten satéstokjes
3 sjalotjes
1 serehstengel
stukje laoswortel van 2 cm
1 theelepel gemalen koriander oftewel ketoembar
1 ½ gemalen komijn oftewel djinten
½ theelepel gemalen kurkuma oftewel kunjit
1 eetlepel bruine suiker, 1 eetlepel citroensap en 2 eetlepels olie.
Deze saté kan het best op de barbecue worden bereid.
BEREIDING
Snij het vlees in blokjes van drie bij drie centimeter. Ui, knoflook, het witte deel van de serehstengel en de geschilde laos grof snijden. Pureer deze ingrediënten met een keukenmachine tot een pasta. Het kan ook in de ulekan. Voeg gemalen ketoembar, djintan, kunjit, bruine suiker, het citroensap en één eetlepel olie toe en laat de machine nog even draaien. Meng deze marinade goed door het vlees en dek de schaal af met plasticfolie. Laat dit vlees een nachtje marineren.
Leg de satéstokjes voor het rijgen een uurtje in koud water, om verbranden tijdens het barbecuen te voorkomen. De prikkers splijten dan ook minder. Rijg het vlees aan de stokjes en bewaar de overgebleven marinade, die komt nog van pas tijdens het roosteren van de saté.
Verhit een houtkoolvuurtje in een barbecue tot de kooltjes gloeiend heet zijn. Vet met de overgebleven olie het rooster goed in, om te voorkomen dat het vlees aan het rooster blijft plakken. Rooster de saté in ongeveer 6 minuten bruin en gaar. Bestrijk tijdens het roosteren de saté met de overgebleven marinade.
Bij deze saté kambing hoort een ketjap saus bij.
Meng voor de ketjapsaus vijf eetlepels ketjap en een fijngehakte sjalotje en een tjabé rawit door elkaar en doe de saus over de saté kambing.
Natuurlijk kun je dit recept met rijst eten maar met lontong is de saté kambing verukkelijk. Kroepoek erbij en genieten maar.
Nou ik begin al te watertanden. Dus laten we maar gauw muziek draaien.
Frikadel pan.
BENODIGDHEDEN
750 gram rundergehakt
1 groot ei
2 a 3 aardappelen
peper, nootmuskaat, een beetje kruidnagel en zout.
BEREIDING
Kook de aardappelen. Als ze gaar zijn dan prakken.
Meng het rundergehakt en het ei door de geprakte aardappelen, voeg er zout, peper, nootmuskaat en kruidnagel toe. Doe dit mengsel in een beboterde vuurvaste schotel. Maak met een vorm mooie figuren op en bak het in een voorverwarmde over in ca. 25 minuten gaar en bruin.
besengek.
BENODIGDHEDEN
1 kip in stukken snijden of kipdelen gebruiken
4 sjalotjes
3 tenen knoflook
2 lomboks
1 stengel sereh
1 cm laos of 1 theelepel laospoeder
3 kemiries
1 theelepel trassi
2 theelepels kunjiet
1 theelepel ketoembar
1 theelepel assam
1 theelepel gula djawa
1 bouillonblokje
blokje santen
olie
BEREIDING
Snijd als u een hele kip neemt, de kip in stukken. Kneus de sjalotjes, knoflook, lomboks, kemiries en de trassie met de koenjiet en de ketoembar in de oelekan of vijzel. Fruit dit in hete olie met de sereh en de laos en de assem. Voeg de kip toe met 2,5 dl water en laat het 60 minuten stoven met de bouillon erbij. Wanneer het vlees bijna gaar is, de santen er al roerende in smelten en voeg eventueel nog wat water bij. Doe tenslotte de gula djawa erbij. Het vocht van dit gerecht niet al te veel in laten dampen.
Aflevering 662 uitzending 9 mei 2011
Krissen met Richard Gout deel 2
RECEPT VAN DE WWK HEET: IKAN BOEMBOE SANTEN
Oftewel Roodbaars in cocossaus. Dit recept is voor 4 personen en komt uit Sulawesi.
BENODIGDHEDEN:
4 panklare roodbaarzen à 250 gram
vers gemalen zout en zwarte peper
6 sjalotten
4 tenen knoflook
5 cm verse gember
3 stengels sereh oftewel citroengras
9 eetlepels mais- of zonnebloemolie
1 theelepel sambal oelek
3 dl. Cocosmelk uit blik of pak
2 theelepels gula djawa of rietsuiker
BEREIDING:
Koop roodbaars waarvan de kop en vinnen reeds zijn verwijderd.
Spoel de vis onder koud stromend water goed af en dep ze droog.
Bestrooi de vis met zout en peper.
Pel de sjalotten en knoflook en hak ze zeer fijn. Rasp de verse gember en hak vervolgens de verdikte onderkant van de sereh fijn.
Verhit in een ruime braadpan 6 eetlepels olie. Bak de vis ongeveer in 5 minuten op een matig vuur. Leg ze daarna op een voorverwarmde schaal en houd ze warm, b.v. in de oven.
Bak in de resterende olie in dezelfde pan, sjalot, gember,sereh en sambal ongeveer 2 minuten aan, voeg daarna cocosmelk en suiker toe en laat het geheel onder af en toe roeren even opkoken. Schenk de saus over de roodbaarzen.
SELAMAT MAKAN
In de rubriek Macam Macam iets over de Batakkers van Sumatra. In het noorden van Sumatra ligt het prachtige Toba meer. In de dorpen rond dit Toba meer leven nog veel Batakkers in traditionele Batak-huizen.Voor de Bataks zijn nakomelingen en overleden voorouders heel erg belangrijk. Daarom bidden de Batakkers veel voor hun voorouders zodat hun ziel rust vind. Ook worden er dodenrituelen gehouden. Bij dodenrituelen voor kinderloze oveledenen gebruikt men daarom een levensgrote pop die Si gale gale wordt genoemd. Deze stelt dan de mannelijke nakomeling voor. Wij waren op een van onze reizen ook bij zo’n rituele dans aanwezig waar deze Si gala gale pop als een marionet werd bewogen. Volgens de sage ontstond deze Si gale gale pop in een dorp waarvan de koning van dat dorp zijn zoon verloor. De koning geraakte in diepe treurnis. Zijn onderdanen probeerden hem op te monteren en maakte voor hem een levensgrote pop die door touwen kon worden bewogen. Het was een zeer fascinerende dans.
Als toerist kun je deze dansen bijwonen. Bij de offerdansen en dansen uit dankbaarheid mag je zelfs meedoen. Dat heb ik natuurlijk ook gedaan. Je krijgt dan een doek op jouw schouder en de dansmeester doet voor welke bewegingen je moet maken. Het orkest verzorgt de muziek al zittend op het balkon van een batakhuis.
Aflevering 661 uitzending 2 mei 2011
Krissen met Richard Gout deel 1
Recept van de weet is Mies Mos.
BENODIGDHEDEN:
1 pond champignons
3 uien
3 tenen knoflook
1 tomaat, 2 salam blaadjes, bouillonblokje
ketjap
2 of 3 groene Spaanse pepers lombok hidjau
eventueel peteh bonen, maar hoeft niet persé
eventueel runder poulet
olie
BEREIDING
Verhit de olie en fruit de uien en de knoflook, dan tomaat salam blaadjes, bouillonblok, ketjap en een beetje water toevoegen.
Als men er vlees in doet, dan nu toevoegen, deksel op de pan doen en laten sudderen tot het vlees zacht is.
Dan eventueel de peteh-bonen toevoegen en als laatste pas de gewassen en gesneden champignons erbij doen.
SELAMAT MAKAN
In de rubriek Macam Macam aandacht voor de kaki lima en de warung. Een kaki lima is een tweewielige kar die straatventers bij zich hebben, waar ze dus allerlei etenswaren aan de man proberen te brengen. Zoals Mie Bakso dat is een soort mie-soep met vleesballetjes, of bubur ayam dit is rijstsoep met kip. In deze kakilima zit dus een soort warmhoud vuurtje, waar de soep in warm wordt gehouden, ze hebben borden en lepels bij zich. Na dat je staande aan de kant van de weg, of zittend op de stoep hebt gegeten, wordt het bord afgespoeld en afgedroogd voor de volgende eter.
Een warung is een kleine eetgelegenheid waar je aan een tafeltje heel goedkoop en lekker kunt eten. Helaas is dat voor de meeste Europeanen af te raden om bij deze gelegenheden te eten, omdat er dan wellicht abrubt een einde kan komen aan je vacantie omdat je dan wellicht toch ziek kunt worden. De verleiding is echter groot om het te doen vanwege de heerlijke geur. In Indonesie is er altijd en overal wel iets te eten. Zelfs als je met de auto voor een stoplicht staat, worden je kleine paketjes eten te koop aangeboden. In deze bungusan van bananenblad zit meestal rijst met iets erdoor heen. Of u nu op het strand bent of in een drukke stad, kleine hapjes worden overal aangeboden, van katjang rebus dit zijn gestoomde pinda’s tot djagung bakar. Dit is geroosterde mais.
Aflevering 660 uitzending 25 april 2011
Reis door Bali met Chérie Kelderman.
Recept van de week is: Sajur Paksoi oftewel groenteschotel met garnalen.
BENODIGDHEDEN:
1 struik paksoy
2 uien
3 tenen knoflook
2 vleestomaten
4 kemirinoten
1 eetlepel zonnebleomolie
1 theelepel trassi
2 theelepels sambal djeroek
50 gram santen van een blok opgelost in ¼ liter water
150 gram maiskorrels uit blik
100 gram Noorse of Hollandse garnalen
gebakken uitjes
BREIDING
Snijd de schoongemaakte paksoi in repen van ongeveer 2 cm.
Snipper de gepelde uien en knoflooktenen.
Ontvel de tomaten door ze ongeveer 30 seconden in heet water te dompelen.
Halveer de tomaten, verwijder vocht en zaadjes en snijd het vruchtvlees in stukjes.
Hak de kemirinoten en rooster ze in een droge koekepan met anti-aanbaklaag goudbruin en stamp ze fijn.
Verhit de olie in een wok en roerbak de paksoi, ui knoflook,kemiri, trassi, en sambal ongeveer 3 minuten.
Schenk de opgeloste santen erbij en roer de tomaat en mais erdoor.
Breng het geheel al roerende aan de kook en laat de groenten zachtjes zo’n 10 minuutjes pruttelen. Voeg na ongeveer 8 minuten de garnalen toe.
Strooi desgewenst bij het opscheppen wat gebakken uien over heen. Deze zijn kant en klaar bij de Toko verkrijgbaar.
SELAMAT MAKAN
In de rubriek macam macam aandacht voor een van de vele vruchten van Indonesie. Dit maal is het de papaya of kates. Als je naar Indonesie op vacantie gaat dan ontbreekt de papaya echt niet, drie keer per dag wordt deze smakelijke vrucht aangeboden.
Behalve dat papaya erg lekker is, bevat het ook de vitaminen A en C en veel calcium. Papaya schijnt ook goed te zijn voor de ogen. De zwarte pitten die in deze papaya zitten, zijn niet eetbaar. Er zijn verschillende soorten papaya. De getah oftewel melksap, de wortel als het blad van de papaya worden voor diverse obats oftewel medicijnen gebruikt tegen wratten en zweren, maar het helpt ook bij malaria en difterie. Het melksap moet je niet in je ogen krijgen want dat kan weer blindheid veroorzaken. Uit de bast en de vruchten wint men papaine dat in de handel gebruikt wordt voor de fabricage van kauwgom en in de textielindustrie gebruikt men het om het krimpen van wol en zijde tegen te gaan. De jonge bladeren worden gestoomd en beschouwd als lekkernij. De beroemde bubur-Menado b.v. daar horen ook jonge papayabladeren in. Het smaakt een beetje bitter. De volwassen bladeren gebruikt men om vlees en kip in te wikkelen. Dit maakt het vlees mals. Op het Dieng plateau op Midden-Java groeit een hele bijzondere papaya-soort. Dit soort is zo groot als een vuist terwijl de andere soorten papaya zo groot zijn, dat ze wel 1 tot 3 kg. wegen. De papaya van het Dieng plateau, ook wel de Candamarcensis geheten, is weliswaar heel geurig maar is niet rauw te eten, ze wordt daarom geconfijt. Het is de specialiteit van het Dieng Plateau. Deze geconfijte papaya heet Carica. Het heeft echt een hele bijzondere smaak.
Aflevering 659 uitzending 18 april 2011
Dodenspoorlijnen herdenking met Drs. Lody Pieters
Recept van de week is een heerlijk snackje en gemakkelijk te bereiden het zijn
INDONESISCHE SAUCIJSJES (gekruide gehaktrolletjes)
1 kg gehakt (hoh)2 theelepels peper
2 theelepels nootmuskaat1 theelepel fijne kruidnagel
zout
Meng alles goed door elkaar. Laat dit 1 dag op een koele plaats staan. Maak er kleine worstjes van en rol ze een voor een in een velletje aluminiumfolie. Kook ze in ruim water in 15 a 20 min. gaar. Lekker bij de borrel of uit het vuistje.
SELAMAT MAKAN
In de rubriek Macam Macam een bijzonder verhaal over de
Grootpoothoenders of megapoden deze zijn een familie van hoenderachtigen waarvan de vrouwtjes kolossale eieren leggen. Dat doen zij niet in een nest, maar in verwarmde grond. De zon, vulkanisme of rottingswarmte van plantaardig materiaal is er verantwoordelijk voor dat de eieren uitkomen. Deze broedstrategie luistert erg nauw, met name wat de grondtemperatuur betreft waarbij de eieren tot ontwikkeling komen. Voor de meeste soorten ligt de geschikte broedtemperatuur ergens tussen 31 en 38 graden C, met als optimale warmte 34 graden. Hoger of lager dan de maximum of minimum temperatuur betekent onherroepelijk de dood van het jong. Deze relatieve lage incubatietemperatuur heeft een ontwikkeling in gang gezet naar grote eieren met veel eidooier. En daarin schuilt de grootste bedreiging voor deze vogels. Hun eieren worden graag gegeten. Niet alleen door bijvoorbeeld hagedissen en zwijnen, maar vooral door de mens. Grootpoothoenders komen voor in India (Nicobaren), de Filipijnen, Indonesië, Maleisië, Papua Nieuw-Guinea, diverse eilanden in Oceanië en Australië. Vrijwel zonder uitzondering worden de eieren van de 22 soorten grootpoothoenders door de lokale bevolking geraapt. Dit eierrapen is vaak op een kleinschalige wijze ontstaan, waarbij de bevolkingsdruk rond deze ei-leg-locaties klein was. Dat is in de loop van eeuwen veranderd. Transmigratie, exploitatie van andere bosproducten, zoals rotan, werden gecombineerd met eieren rapen en economische vooruitgang eisen hun tol van de vogels en de eieren. Door deze nauwe relatie met de mens is door onder andere ambtenaren gedurende de koloniale tijd informatie vastgelegd in boeken en geschriften over de rol van de eieren voor lokale economieën en (voormalige) koninkrijken.
Aflevering 658 uitzending 11 april 2011
Ronald Lublink Weddik vertelt over zijn leven,
zijn werk en zijn sport Pukulan.
Recept van de week heet Bakwan jagung. Dit recept kreeg ik van onze vriendin Rusmiati die dit weer van haar moeder ibu Warsi Oerip heeft geleerd.
Benodigdheden
1 blikje mais van 340 gram. Uitlekgewicht 285 gram.
1 tartaar
Zout en peper naar smaak
Fijn gesneden ui
Tarwemeel
ei
Knoflook
Selderij
Bosui
Prei
Suiker
Nootmuskaat
olie
BEREIDING
Stamp de jonge mais fijn en doe hier zout en peper bij
Jonge mais fijn stampen, mengen met peper en zout, fijn gesneden ui, knoflook, selderij, bosui, prei, suiker en nootmuskaat.
Voeg hier het tartaartje bij. Alles mixen en aanlengen met een half kopje water, tarwemeel en een ei. Alles roeren tot een massa.
Pak een eetlepel van dit mengsel en bak het in hete olie goudbruin.
SELAMAT MAKAN
In de rubriek Macam Macam een verhaal dat werd geschreven door Annemarie Rulos-van den Berg van de Yayasan Setara Kita op het eiland Batam. Zij probeert de kansarme kindertjes op het eiland Batam een kans te geven, ook de kinderen die in de gevangenis zitten. Dit is haar verhaal:
Heeft iemand van jullie ooit een moordenaar ontmoet? Samen gekletst, gelachen en grapjes gemaakt met iemand die een ander van het leven heeft beroofd? Ik wel. Sterker nog… Gedurende de afgelopen 7 jaar ontmoet ik regelmatig moordenaars, tientallen in totaal. Kinderen die, al dan niet met voorbedachte rade, andermans leven hebben beeindigd.
Twee keer in de week geven we begeleiding aan de minderjarigen in de gevangenis op het eiland Batam. Kinderen die iemand hebben gedood, verkracht of aangerand. Kinderen die zitten voor diefstal, geweldpleging of drugsmisbruik. Kinderen van 12 tot 18 jaar van wie de kansen op een goede toekomst voorgoed verkeken zijn. Terecht? Dat is de grote vraag….
Afgelopen week sprak ik met Surya, 17 jaar. Zijn vader heeft het gezin in de steek gelaten toen hij 4 jaar was. Zijn moeder overleed toen hij 10 was. De enige plek waar hij terecht kon was bij zijn oom, een man zonder baan, die al regelmatig in de gevangenis had gezeten. Naar school mocht hij niet meer. Surya mocht alleen thuiskomen als hij geld meebracht, anders werd hij geslagen of op zijn kamer opgesloten. Toen Surya 15 was nam zijn oom hem mee naar ‘vrienden’. Daar aangekomen werd al snel duidelijk dat het niet om een bezoekje aan goede kennissen ging. De oom van Surya had een diefstal gepland en het op de kassa in een winkel gemunt. Eenmaal binnen bleek dat er iemand in de winkel was. In paniek haalde zijn oom een pistool te voorschijn en dwong Surya de man vast te houden. De oom van Surya sloeg vervolgens zo hard met het pistool tegen de slaap van de man dat hij niet alleen het bewustzijn verloor, maar later ook overleed aan zijn verwondingen. Surya en zijn oom vluchten de winkel uit. Oom verdwijnt spoorloos, Surya wordt gepakt door de buren en in elkaar geslagen door de steeds groter wordende mensenmassa. Hij wordt overgoten met benzine en de politie kan nog net voorkomen dat de 15 jarige jongen door de woedende massa in brand werd gestoken. Na een korte rechtszaak, zonder advocaat of enige andere vorm van verdediging luidt het vonnis: 10 jaar
Tien jaar voor medeplichtigheid aan moord. Klinkt op zich niet verkeerd zou je zeggen. Maar, de echte dader gaat vrijuit. Een vijftienjarige jongen verdwijnt voor 10 jaar achter de tralies, onder erbarmelijke omstandigheden. 10 lange jaren vol geweld, vernedering, mishandeling en sexueel misbruik. Een jongen die, buiten zijn schuld, nooit een kans heeft gehad. Geboren in een arm gezin, in de steek gelaten door zijn vader, alleen op de wereld achtergebleven door het overlijden van zijn moeder en mishandeld door zijn oom… Tien jaar achter tralies; terecht?
Iemand vertelde mij eens stellig: ‘De gevangenis is voor de ‘rotte appels’ onder ons. De rotte appels moeten uit de mand.’ Met andere woorden: we gooien de rotte appels weg, verwijderen ze uit de samenleving, sluiten ze op, zodat wij vrolijk verder kunnen leven, verstoken van elke verantwoordelijkheid.
Maar, vraag ik me dan af, welke appels rotten het snelst? Juist, de beurse appels. Die appels die we hebben laten vallen, of in de verdrukking hebben gezeten. En wie is daarvoor verantwoordelijk?
Aflevering 657 uitzending 4 april 2011
Reis door Sumatra met Cherie Kelderman
Rendang is gestoofd rundvlees met cocos. Dit gerecht kun je nog pittiger maken door i.p.v. verse rawits gedroogde te gebruiken. En het gerecht wordt eigenlijk het lekkerst als je het een dag koud laat staan en dan weer opwarmt.
Ingredienten
500 gr. mager rundvlees
20 verse rawits
3 sjalotjes
1 schijfje gember van 3 cm
1 schijfje kunyit van 2 cm
1 schijfje laos van 3 cm
2 tl ketumbar
1 tl jinten
5 kruidnagels
1 stengel sereh
1/2 en 1/4 kokosnoot
5 el olie
4 daun jeruk, 1 kaneelstokje
1 tl tamarinde
zout
Bereiding
Snijd het vlees in plakjes van 4x4 cm.
Maak alle ingredienten schoon of schil en snijdt alles fijn. Maak van de rawits, sjalotjes, djahé, kunyit, laos, ketumbar en jintan en kruidnagels een fijne pasta.
Rasp de 1/2 kokosnoot en trek hier eerst met 1 kopje water santen uit en daarna een lichtere met 2 kopjes water. Rasp de 1/4 kokosnoot en rooster dit goud bruin, maak fijn in vijzel.
Fruit de kruidenpasta goudbruin en voeg de gekneusde sereh toe met de daun jeruk. Roer het vlees, kaneel en zout naar smaak er doorheen. Voeg 1 kopje van de dunne santen toe en laten sudderen. Indien nodig het 2e kopje dunne santen toevoegen als het vlees nog niet zacht is. Blijven roeren tot het vocht weg is.
Voeg dan de dikke santen en geroosterde kokos toe, haal de kaneel eruit en gaar laten stoven tot het vocht weer is verdampt en het vlees op de olie 'drijft'.
Het is heel erg pedis oftewel heet. Dus zorgt u dat u warme thee of een suikerklontje in de buurt heeft om de brand op de tong te blussen.
SELAMAT MAKAN
Aflevering 656 uitzending 28 maart 2011
Moppen op z’n Indisch met Wieteke van Dort
Recept van de week heet: Oblok Oblok
BENODIGDHEDEN:
2 tenen knoflook
1 ui
klein stukje trassi
2 theelepels sambal oelek
4 kemiri noten
2 salambladeren
een stukje verse laos
3 lombok hidjau oftewel groene Spaanse pepers
halve tahu
halve tempe
50 gram peteh bonen
¼ blok santen
vleesbouillon
suiker naar smaak
BEREIDING
Tahu en tempe in blokjes snijden en in olie bakken. Alle ingrediënten in olie goudbruin fruiten. Dan santenblok en ¼ liter water toevoegen. Daarna de blokjes tahu en tempe eveneens hieraan toevoegen en vijf minuten laten sudderen.
SELAMAT MAKAN
In de rubriek Macam Macam een kort verhaaltje over de maan.
mannetje in de maan is een volksverhaal dat een grote verspreiding kent.
Als je naar de maan kijkt, blijken er lichte en donkere plaatsen te zijn. In de oudheid hield men deze donkere plaatsen voor zeeën. Thans weten we dat het hier om vlaktes gaat, waar het zonlicht anders wordt teruggekaatst. De donkere plaatsen riepen beelden op. Sommigen zagen hierin het beeld (gezicht) van een mannetje, anderen de afbeelding van een mannetje met een bos hout op de rug. Zodoende kwam het begrip mannetje in de maan (of: mannetje op de maan) in omloop. Het gaat hier dus om een fantasie-begrip.
Het motief van het mannetje in de maan wordt gebruikt in verhalen en gedichten. Ook in veel mythologieën wereldwijd wordt aan de maan een personage toegekend zoals b.v. Ludegeer.
Op een zondag gaat Ludegeer hout sprokkelen. Als een priester hem erop wijst dat dat 's zondag niet mag, antwoordt Ludegeer, dat de zondag voor hem net zo'n dag is als de maandag. Als straf wordt hij naar de maan verbannen, zodat het voor hem altijd maandag is. Hij is dus het mannetje op de maan.
Wij kennen hier de termen, eerste kwartier, laatste kwartier, halve maan en volle maan, maar heeft u wel eens gezien dat de maan op z’n billen ligt?
Dan bedoel ik dat de maan in plaats van verticaal, horizontaal te zien is.
Nou als u naar Indonesië gaat, waar u dicht bij de evenaar bent, dan kunt u zien hoe de maan op zijn billen ligt.
Aflevering 655 uitzending 21 maart 2011
Indische sprookjes met Wieteke van Dort
Recept van de week is Dadar Isi oftewel gevulde omelet.
BENODIGDHEDEN
5 eieren
Knoflookpoeder, zout en peper naar smaak
150 gram rundergehakt
2 stangen selderie
1 kleine ui
Boter en olie
BEREIDING
Doe de 5 eieren in een kom en kluts dit met een garde, voeg hier de zout, peper en knoflook naar smaak toe.
Snipper het uitje en hak de selderie fijn.
Doe wat boter in een pan en fruit het uitje. Als het begint te bruinen, gehakt toevoegen en rul bakken. Als het gehakt wat begint te garen de selderie toevoegen.
Doe in een koekepan wat olie en bak van het ei-mengsel een omelet. Als het ei wat vaster begint te worden, doe dan in het midden van de omelet het gehaktmengsel.
Sla de buitenste flappen van de omelet over dit mengsel en draai de omelet om, om het beide zijden bruin te bakken.
Als de omelet gaar is, uit de koekepan halen en op een schaal leggen en de omelet in stukjes snijden.
Garneren met een takje selderie, een paar schijfjes tomaat en wat gebakken uitjes.
SELAMAT MAKAN
In de rubriek Macam Macam iets over een paar diersoorten die op Sulawesi leven zoals de dwergbuffel anoa. Deze anoa is een zoogdier ter grootte van een hond. Er zijn twee soorten anoa’s eentje die in de bergen leeft en gladde kegelvormige horens heeft en de anoa’s die het laagland wonen hebben ruwe horens. De anoa’s hebben net zulke vreedzame ogen als de karbouw (waterbuffel), maar pas op, want ze zijn onvoorspelbaar en agressief, zo zelfs dat de bevolking bang zijn voor de anoa. Anoa’s leven over het algemeen solitair maar ze delen wel hun waterbron.
Een ander vreemd zoogdier dat op Sulawesi leeft is de babiroesa oftewel het hertezwijn. De bovenste hoektanden van het mannetje groeien aanvankelijk normaal maar draaien later omhoog, zodat ze de huid doorboren en in de richting van de schedel krullen. De slagtanden worden gebruikt in het gevecht met andere mannetjes. De babiroesa’s werden door vroegere heersers gehouden en waarschijnlijk hebben Buginese handelaren een aantal van hen naar Bali gebracht. De makers van de raksasa-maskers zijn wellicht door deze babiroesa geïnspireerd. Het typische aan deze babiroesa’s is, dat ze geen gespleten hoeven hebben. De plaatselijke moslims beschouwen de babiroesa als halal, koosjer dus oftewel rein en dus eetbaar in tegenstelling tot het zwijn en het varken.
Ook bijzondere dieren van Sulawesi zijn de zwarte of bruine staartloze makaken en de spookdiertjes. De staartloze makaken leven in bossen in groepen van vijftien tot dertig exemplaren o.a. in het Tangkoko Batuangus Reservaat. En zijn waarschijnlijk via Borneo naar Sulawesi gekomen.
Het inheemse spookdiertje heeft enorme ogen, weegt nauwelijks honderd gram en heeft een lengte van zo’n 10 centimeter. Spookdiertjes leven in gezinsverband. Vlak voor zonsopgang brengen zij met veel gepiep en gekrijs een ingewikkeld territorium ritueel ten gehore. Daarna trekt de groep zich terug in het nest in een boom, een struik of een wirwar van wortels en ranken. Spookdiertjes leven op verschillende plekken en zelfs in de steden.
Aflevering 654 uitzending 14 maart 2011
Lezing over Soekarno met Remco Raben
Recept van de week heet: Sambal tempe met taugé.
BENODIGDHEDEN
Maak eerst gewone sambal oelek van:
3 rode lomboks (Spaanse pepers)
2 tenen knoflook
mespunt trassi
mespunt zout
1 theelepel suiker
Snijd de lomboks overdwars, verwijder de pitjes en snijd ze dan in kleine stukjes. Knoflook pellen en eveneens fijn snijden.
Oelek dan al deze ingrediënten fijn.
Verder heb u nodig:
1 tempé
1 bolletje assam
250 gram taugé
water
olie
BEREIDING:
Snijd de tempé in stukjes.
Maak van de assam, zout en een beetje water een papje en marineer de tempé hier een half uurtje in. Bak de tempé in de olie bruin.
Als de tempé gaar is druk je hem met de ulek ulek in de sambal zodat het wat verpulverd en deze goed met de sambal vermengd kan worden. Doe daar boven op de schoongemaakte taugé en meng het met de tempé
SELAMAT MAKAN
In de rubriek Macam Macam iets over de Kapokboom.
De kroon van de kapokboom heeft de vorm van een paraplu. De stam is bezet met grote stevige doorns. Deze boom vinden we in de tropen zowel in natte altijd groene bossen als ook in seizoensbossen. In deze seizoensbossen laat hij, tijdens de droge tijd, de bladeren vallen. De bladeren zijn handvormig gedeeld in vijf tot negen blaadjes. Grote bomen vormen onder aan de stam stevige plankwortels.
De bloemen van de kapokboom zijn niet erg opvallend. De ongeveer drie centimeter lange schermbloemen zijn wit tot paarswit. De bloemschermen verschijnen voordat de bladeren uitlopen en alleen op de nieuwe takken. De bloemen geuren naar zure melk, wat waarschijnlijk de vleermuizen aantrekt.
De vruchten zijn langwerpige peulen van maximaal vijftien centimeter lengte. De zaden in de peulen zijn omgeven door vruchtpluis, dat als kapok in de handel wordt gebracht. De vezels uit het vruchtpluis zijn te glad om garens van te spinnen. Het wordt gebruikt als vulling van regenjacks, zwemvesten, zittingen van stoelen, matrassen en zadels. De Indische kapokboom (Bombax ceiba) levert meer kapok op, maar de kwaliteit van deze kapok is veel minder dan die van de Zuid- Amerikaanse kapokboom (Ceiba pentrandra). Uit de zaden van de kapokboom kan een olie worden geperst, die gebruikt wordt als spijsolie. Deze olie wordt ook gebruikt voor zeep of als lampolie. Het hout van kapokboom is licht en zacht en niet goed bruikbaar om er meubels van te maken. Deze eigenschap beschermt hem ook tegen de houtkap door mensen. Indianen hebben het hout van de kapokboom wel gebruikt om er reusachtige kano’s van te maken.
In het natuurlijke biotoop, waarin deze boom voorkomt, heeft hij ook een belangrijke functie voor andere organismen. De boom draagt dikwijls verschillende epifytensoorten, zoals bromelia’s. Daarnaast gebruiken vogels en kleine zoogdieren hem als onderdak. In het water, dat in de kelk van de bromelia’s wordt verzameld, komen weer boomkikkers voor.
Aflevering 653 uitzending 7 maart 2011
PUR, WUBO en WUF met Ton Jenezon (herhaling)
Sambal goreng daging (sambal goreng van vlees).
BENODIGDHEDEN
500 gram poulet
2 eetlepels sambal oelek
1 ui
3 tenen knoflook
1½ theelepel trassi
2 eetlepels tamarinde uit de fles
2 rode pepers
2 groene pepers
2 blaadjes salam
3 kopjes dunnen santen
1½ kopje dikke santen
1½ kopje olie
zout en suiker
BEREIDING
Snijd de ui in stukjes en de pepers in lange dunne reepjes.
Sambal oelek, knoflook en trassi in de oelekan fijn wrijven.
Meng deze massa met de tamarinde en fruit het met ui en de pepers, laos en salam in de olie.
Zout en suiker naar smaak toevoegen.
Roer nu de poulet erdoor met de dunnen santen en laat alles inkoken tot het vlees gaar is.
Roer dan de dikke santen er door.
Kook dit gerecht tot de olie boven komt drijven.
SELAMAT MAKAN
Aflevering 652 uitzending 28 februari 2011
Macam Macam met Cherie Kelderman
Het recept van deze week is Jukut Nangka. Oftewel gestoofde nangka. Dit recept is van Tante Lenny’s kookhoekje.
BENODIGDHEDEN
* 500 gr. jonge nangka,
* 7 sjalotjes,
* 1 serehstengel,
* 5 teentjes knoflook,
* 1 theel. ketoembar,
* 4 rode lomboks,
* 1 theel. trassie,
* 3 rawits,
* 1/2 theel. witte peper,
* 2 salamblaadjes,
* 1/2 theel. zwarte peper,
* zout,
* 2 schijfjes laos, van ca. 3 cm,
* 3 dl. dikke santen,
* 2 schijfjes koenjit van ca. 3 cm,
* 3 eetl. plantaardig olie.
* 1 schijfje kentjoer van ca. 2 cm,
Maak de nangka schoon en snijd deze in stukjes van ca. 3 cm. Verwijder de harde bovenkant van de serehstengel, kneus hem met de stamper van de vijzel en leg er een knoop in. Schil de laos, koenjit en kentjoer en hak ze fijn. Pel de sjalotjes en de knoflook en hak ze fijn. Was de rawits en de lomboks en hak deze ook fijn.
Wrijf de ketoembar met de trassie en de peper fijn in de vijzel. Voeg de sjalotjes, knoflook, lomboks, rawits, laos, koenjit en kentjoer toe en wrijf alles fijn.
Doe de nangka in een pan met ruim water, voeg een beetje zout toe en kook ze circa 15 minuten.
Schep de nangka uit het hete water en dompel ze in ijskoud water en laat goed uitlekken.
Verhit de olie in een pan en fruit het fijngewreven kruidenmengsel onder voortdurend roeren.
Voeg de sereh, de santen, de salamblaadjes en zout naar smaak toe. Meng de nangka erdoor en laat het gerecht al roerend zachtjes koken tot de nangka gaar is.
SELAMAT MAKAN
Aflevering 651 uitzending 21 februari 2011
Ricky Risolles
LOTEK ie een groenteschotel
BENODIGDHEDEN
1 gare aardappel
150 gram sperziebonen
200 gram witte- of spitskool
50 gram taugé
½ eetlepel pindakaas
2 theelepels sambal oelek
1 stukje asem (walnoot grote)
1 eetlepel gula jawa
Week de asem in wat water en wrijf het daarna door een zeef. Maak de groenten schoon en snij ze in repen. Kook de groenten beetgaar en doe er de laatste minuut de taugé bij. Laat de groenten goed uitlekken. Prak de aardappel fijn en schep deze door de groenten. Breng de asem met de gula jawa aan de kook en roer er de pindakaas en sambal door. Schep tot slot de groenten door het pindakaas mengsel. Enak sekali.
SELAMAT MAKAN
In de rubriek Macam Macam iets over de rijsttafel. Ik kreeg onlangs de vraag of er bij de rijsttafel ook een voorgerecht hoort. Het antwoord is eigenlijk nee. Maar het is wel lekker om b.v. voor de maaltijd wat Indische snacks te serveren. Zoals b.v. een kleine lemper of loempiaatje. Zelf vind ik dan wat garnalen in een krokant jasje met chiliesaus erg lekker.
Tijdens de maaltijd is het gebruikelijk dat er kannen met ijswater op tafel staan, maar u kunt ook een witte wijn erbij doen zoals b.v. een Riesling, heeft u liever een rode wijn dan komt een fruitige beaujolais in aanmerking.
Een kleine rijsttafel bestaat uit vijf tot zeven gerechten, een uitgebreide rijsttafel bestaat uit tien tot veertien gerechten en bijgerechten.
Het nagerecht hoeft eigenlijk ook geen probleem te zijn, als men een beetje pedis heeft gegeten dus heet door de sambal, dan is het serveren van tropische vruchten erg lekker of een cocosdrankje dat tjendol wordt genoemd. Maar men kan ook tropisch ijs serveren.
Het is ook lekker om na de rijsttafel af te sluiten met een lekker kopje koffie met een dun gesneden plakje spekkoek.
Aflevering 650 uitzending 14 februari 2011
Na 65 jaar nog altijd de kinderen van de rekening
Met Wiko Lamain.
Recept van de week is Empal.
BENODIGDHEDEN
500 gram magere runderlappen
2 gesnipperde uien
3 geperste tenen knoflook
1 theelepel ketoembar
½ theelepel djinten
1 thelepel sambal manis
2 gepofte kemiries
1 eetlepel gula Jawa oftewel Javaanse suiker
BEREIDING
Wrijf uien, knoflook, ketoembar, djinten, sambal, kemiries en suiker in de ulekan. Wrijf de runderlappen in met deze brij en laat het een uurtje intrekken. Zet het vlees op met 2 dl. water en laat het vlees hierin gaar sudderen. Haal dan het vlees eruit en laat het op keukenpapier goed uitlekken en afkoelen.
Snijd het vlees in dunnen plakken en bak deze lapjes in hete olie bruin en knapperig.
SELAMAT MAKAN
In de rubriek Macam Macam iets over Ganesha de Hindu god met het olifantenhoofd. Dit verhaal komt uit het boekje van Ruud Greve getiteld Ganesha.
De wedstrijd tussen Ganesha en Skanda.
In hun jeugd speelden Ganesha en zijn jongere broertje Skanda vaak met elkaar. Vader Shiva en moeder Parvati keken dan vertederd toe.
Skanda een prachtig gebouwd jongetje, kreeg een lumineus idee:
“Laten we een wedstrijd houden Ganesha. Wie van ons als eerste aankomt na een reis om de aarde, krijgt als prijs een grote sappige vrucht”. Ganesha vond het prima. Shiva en Parvati vroegen zich af of het opvoedkundig wel juist was hun kinderen zo jong al wedstrijden te laten aangaan, maar besloten niet in te grijpen. Shiva toverde een heerlijke vrucht uit het niets te voorschijn en Parvati gaf het startsein.
Skanda besteeg zijn rijdier de pauw en vloog met grote snelheid weg.
“De buit is binnen”, dacht hij. Mijn fors gebouwde broertje met zijn zware kop en kleine rendier, de rat, lukt het nooit om mij in te halen.
Maar Ganesha klom op zijn trouwe rat en reed op zijn gemak driemaal rond zijn ouders. Vlak daarna kwam Skanda hijgend aan op zijn vermoeide pauw en riep: “Ik heb gewonnen”. Maar Ganesha antwoordde dat hij gewonnen had.
Shiva en Parvati zijn immers in essentie zowel aarde, wereld als kosmos. En had Ganesha niet maar liefst drie keer om hen heen gelopen?
Het inzicht en de wijsheid van de jonge god gaf de doorslag. Hij kreeg de prijs, die hij deelde met zijn broer.
De ouders waren trots op hun beide zonen. Zo eindigt deze legende, die getuigt van de wijsheid en intelligentie van Ganesha en zijn respect voor zijn ouders.
Aflevering 649 uitzending 7 februari 2011
Het leven en werk van Dr. ir. Margaret Leijdelmeijer
Recept van de week is Atjar van komkommer, sjalotjes en rode Spaanse peper.
Aantal personen: 4.
Bereidingstijd: 15 à 20 minuten.
Ingrediënten:
1 middelgrote komkommer,
0,5 theelepel zout,
1 rode Spaanse peper of rawit,
1 sjalotje of 2 als ze heel klein zijn
1 theelepel kristalsuiker,
2 eetlepels azijn.
Bereiding:
Schil de komkommer en snijd hem eerst overlangs en daarna nog eens overlangs dan in blokjes.
Strooi er wat zout over
Was de rode Spaanse peper of rawit en snijd dit in hele dunne ringetjes
Pel de sjalot en snijd deze heel fijn.
Roer de suiker door de azijn en blijf roeren totdat de suiker helemaal is opgelost.
Voeg de komkommer, rode Spaanse peper bij elkaar en giet het azijn-suiker-mengsel er overheen.
Meng alles daarna goed door elkaar en laat het even intrekken voordat u ervan gaat snoepen.
SELAMAT MAKAN
In de rubriek Macam Macam iets over de katapult. De katapult is een geliefd voorwerp voor jongens om onder andere vruchten uit de bomen te schieten. Sommige jongens zijn zo handig in dat kattepulten, dat ze zo trefzeker een manga of gedondong uit een boom kunnen schieten. De katapult wordt ook wel eens het eerste jachtwapen van een echte Indische jongen genoemd. Er bestond geen Indische jongen die geen katapult heeft gehad. Als de jongen een jonge man wordt dan werd de katapult verruild voor een windbuks. Een heel bekend merk was BSA. Of men had een licht kaliber buks ook wel tjies genoemd. Als kind hoorde ik vroeger wel eens dat ze het altijd over mijn tjies hadden, pas veel later begreep ik wat daarmee bedoeld werd.
Het belangrijkste onderdeel van een katapult was de tjagak. Dit is een gevorkte tak, die als handvat diende. De één gaf daarbij de voorkeur aan een tak van de jambu kloetoek, terwijl de andere liever een tak van de sawoboom had, beiden zijn vruchtbomen. Het elastische deel werd van een binnenband van een fiets of auto gemaakt en daartussen werd een stukje leer bevestigd waarmee steentjes of knikkers konden worden weggeschoten. Wij kennen in Nederland uiteraard ook de katapult, zo zie je maar weer, ook al woon je heel dicht bij de evenaar of in de sneeuw, veel dingen komen met elkaar toch overeen.
Aflevering 648 uitzending 31 januari 2011
Motie van Heemskerck met Dr. Fridus Steijlen
Het recept van de week heet
FLIRTKIPis een recept van mijn nichtje Maja
BENODIGDHEDEN
1 kip of 1 kg kipdelen of kipfilet
water, 1/8 blok santen
1 ui (snipperen)
2 tenen knoflook (uitpersen)
1 stengel sereh
2 salam blaadjes
2 djeroek purut blaadjes
2 tomaten in plakjes snijden
peper, 2 of 3 takjes verse basilicum
3 rode en 2 groene lomboks fijnsnijden
½ pakje besengek
1 bouillon blokje
BEREIDING
Doe een bodem water in de pan. Voeg alle ingrediënten toe, ook de rauwe kip.
Doe het deksel op de pan en laat alles goed trekken. Voeg dan 1/8 blokje santen toe. Net zolang koken, tot het vocht verdampt is, dus met het deksel van de pan. Aan het eind wat verse takjes basilicum toevoegen.
SELAMAT MAKAN
Aflevering 647 uitzending 24 januari 2011
Project D'ont forget to remember me.
Met Dr. Fridus Steijlen.
Recept van de week heet: Ikan Piendang. (Vis in pikante gele saus) Dit recept is van tante Lenny, in tante lenny’s kookhoekje.nl vindt u de lekkerste recepten.
BENEODIGDHEDEN
500 gr. gebakken kabeljauw of gestoomde makreel,
1/2 ui,
1 teentje knoflook,
3 kemirinoten,
1 afgestreken eetl. sambal oelek,
2 rode lomboks,
1 mespuntje koenjit,
1 mespuntje laos,
1 mespuntje serehpoeder,
evt. 1 mespuntje vetsin,
sap van 1/2 citroen,
2 theel. asem.
BEREIDING
Pel de ui en de knoflook en snipper ze fijn. Was de lomboks en hak ze fijn. Rooster de kemirinoten in een droge koekenpan en hak ze fijn. Verdeel de vis in moten. Wrijf de knoflook, ui, kemirinoten, sambal en lomboks fijn in de vijzel.
Fruit het fijngewreven kruidenmengsel in wat olie. Voeg 1 1/2 kopje (ca. 330 cc) water toe met de asem en breng dit zachtjes aan de kook.
Voeg de koenjit, laos, sereh en evt. de vetsin en de vis toe. Breng dit zachtjes aan de kook tot de vis gaar is. Vuur doven en met citroensap op de juiste zure smaak brengen.
SELAMAT MAKAN
Aflevering 646 uitzending 17 januari 2011
Het boek “De aanpassing” met Eddy Lie.
Recept van de week heet: Oblok Oblok
BENODIGDHEDEN:
2 tenen knoflook
1 ui
klein stukje trassi
2 theelepels sambal oelek
4 kemiri noten
2 salambladeren
een stukje verse laos
3 lombok hidjau oftewel groene Spaanse pepers
halve tahu
halve tempe
50 gram peteh bonen
¼ blok santen
vleesbouillon
suiker naar smaak
BEREIDING
Tahu en tempe in blokjes snijden en in olie bakken. Alle ingrediënten in olie goudbruin fruiten. Dan santenblok en ¼ liter water toevoegen. Daarna de blokjes tahu en tempe eveneens hieraan toevoegen en vijf minuten laten sudderen.
SELAMAT MAKAN
Aflevering 645 uitzending 10 januari 2011
JF Selection met Angelique Hensen en René Meijer
Recept van de week is Indische soep
BENODIGDHEDEN
1 pond runderpoulet
150 gram gesneden selderie
4 tenen knoflook
peper
2 eetlepels olie
nootmuscaat
4 aardappelen in blokjes gesneden
zout
150 gram gesneden spitskool
2 bouillonblokjes
150 gram gesneden prei
1 bosje soe-oen
150 gram worteltjes in schuine stukjes gesneden
BEREIDING
Trek van de poulet een bouillon en voeg hier de bouillonblokjes bij.
Bak de aardappelblokjes even aan in de olie en voeg hier de uitgeperste knoflook bij. Doe dit daarna bij de bouillon, zodra het vlees tenminste gaar is. Voeg meteen de groeten toe.
Maak deze Indische soep af met peper, zout en nootmuscaat.
De soe-oen van te voren even in heet water leggen, in een vergiet uit laten lekken en als laatste aan de soep toevoegen.
Als de soep wordt opgediend is het heel erg lekker om reepjes omelet en gebakken uitjes over heen te strooien. En als u van pedis houdt kunt u hier natuurlijk ook een beetje sambal aan toe voegen.
SELAMAT MAKAN
Aflevering 644 uitzending 3 januari 2011
Mirella
Recept van de week is SAMBAL GORENG TELOR OEDANG PETEH
(gekruide eieren met garnalen en petehbonen)
4 gekookte, gepelde eieren250 gram garnalen
2 uien1 teen knoflook
15 peteh bonen1 theelepel laos
1 theelepel sambal oelek½ blok santen
1 spriet sereh1 salamblaadjes
½ liter waterolie en zout
Fruit de gesnipperde uien en knoflook met de laos, sereh, salam en sambal in de olie. Voeg het water en de santen toe. Daarna de eieren met de garnalen en petehbonen in deze saus laten stoven. Op smaak maken met zout.
SELAMAT MAKAN
In de rubriek macam macam een alleraardigst verhaaltje geschreven door Rene persijn en het gaat over de TOEKANG BOTOL
Wie in Indië ( en zeker in Batavia) kende hem niet, de toekang botol, de opkoper van lege flessen.
’ s Middags, vaak als de zon nog hoog aan de hemel stond, liep hij langs de stoffige straten en liet schallend zijn roep horen: " Botol……"
Zijn beroep bestond bij de gratie van het feit dat er nog geen glasbakken bestonden en zelfs nog geen statiegeld werd geheven bij het kopen van een flesje met inhoud.
Hij was vaak de redder in nood voor menig Indische jongen, die platzak was en toch iets wilden kopen, djadjan (snoeperijen) of zoals dat bij mij vaak het geval was, een stripboek van Dick Bos.
Meestal wandelde ik ’ s middags na schooltijd, als mijn moeder haar middagdutje deed, langs de straten van Kemajoran, de wijk waar we na de oorlog woonden op zoek naar lege flessen. Vaak vond ik ze gewoon langs de kant van de weg, zowel in de grote straten als in de kampongs in Kemajoran.
Als je een lege eau de colognefles vond dan was je de koning te rijk, want die brachten het meeste geld op.
Als je tijd en zin genoeg had ging je de huizen af vroeg je aan de mensen die daar woonden of ze lege flessen hadden, die ze kwijt wilden. En aangezien de meeste, veelal oudere Indische dames verzot waren op de geur van eau de cologne ( 4711 of Boldoot) gebeurde het niet zelden dat ik bij zo’ n ‘ persoonlijke benadering’ een lege eau de colognefles kreeg.
Zo’ n fles erbij en Dick Bos was nabij!.....
Had je genoeg flessen verzameld, dan was het wachten op de toekang botol, die de flessen van je opkoopt.
Natuurlijk moest er flink worden onderhandeld, want hij wilde zo min mogelijk betalen, maar jij wilde een nieuwe Dick Bos of een portie gado-gado met lontong.
Als je beiden tot een akkoord was gekomen wat betrof de ‘gewone’ flessen, dan liet je meestal als een soort verrassing als laatste de eau de colognefles zien. Surprise!. Want je wist dat de toekang botol daar een goede prijs voor wilde geven.
Had je het geld in je zak, dan was het meestal snel op de fiets springen en naar Pasar Baroe rijden voor een nieuwe Dick Bos, die ze daar verkochten in een stalletje links achter in de marktloods aan het einde van de Pasar Baroeweg.
En met het geld van de eau de colognefles kon er (op weg naar huis en met je nieuwe aanwinst in je zak) ook nog wel een portie gado-gado met lontong af.
Aflevering 643 uitzending 20 december 2010
Kerstgedachte met Inge Meijling en Erik Blijker
Deze uitzending wordt 27 december herhaald
Recept van de week is een Kerst toetje. Als ik dit toetje met kerst maak, dan is succes altijd verzekerd. Vooral mijn kinderen vonden het altijd geweldig. Het heet warm ijs.
BENODIGDHEDEN
1 pak lange vingers
1 paar druppels marasquin
1 liter goed bevroren ijs of een ijs-stam
4 eiwitten
suiker naar smaak
1 pakje sterretjes-vuurwerk
BEREIDING
Verwarm de oven voor. Verdeel de lange vingers op de bodem van een kleine braadslee of ovenvaste schaal en besprenkel het met marasquin.
Klop het eiwit met de suiker stijf.
Leg het ijs op de lange vingers en spuit het stijve eiwit over het ijs in leuke vormen of toefs. Het ijs moet er helemaal onder het eiwit zitten. Doe dit in een voorverwarmde oven. Zodra het eiwit begint te bruinen, moet u het ijs uit de oven halen. Steek de sterretjes overal in en steek ze aan. U moet ermee de kamer in gaan als er alleen maar kaarsjes op tafel branden.
Als alternatief kunt u in plaats van sterretjes ook wat brand-rum verwarmen, over het ijs gieten en flamberen.
Aflevering 642 uitzending 13 december 2010
Leugens en lotgenoten met auteur Jan Willem Smeets
Recept van de week is een recept van Cisca Cress en het heet:
Tempé Batjam
BENODIGDHEDEN
1 tempé
3 tenen knoflook
1 stukje kunjit van 5 cm
zout naar smaak
½ liter gekookt water
3 dl slaolie om te frituren
BEREIDING
Snijd de tempé in plakken, niet te dik of te dun en doe dit in een schaal.
Pel de knoflook en haal het velletje van de kunjit, wrijf de knoflook en kunjit samen met wat zout in een cobek fijn.
Giet hierover gekookt water en vermeng dit goed dooreen.
Giet dit over de plakjes tempé en laat de tempé hierin ongeveer 1 uur marineren.
Verhit in een wadjan de slaolie en frituur hierin de gemarineerde tempé licht bruin. Laat de tempé hierna uitlekken.
SELAMAT MAKA
In de rubriek Macam Macam vanavond aandacht voor een spelletje uit lang vervlogen tijden het heet Koeng Koeng. Ik weet niet of u zich dat nog kunt herinneren. Deze Koeng Koeng werd op verschillende manieren gemaakt.
Wij deden dat op Palembang vroeger zo:
Je sneed zo’n 5 of 6 rondjes uit de binnenband van een fiets ter grootte van ongeveer een rijksdaalder en daar boorde je dan in het midden een spijker doorheen. Uit het kippenhok haalde je wat veren en bond deze met een karetje (elastiekje) om deze spijker en klaar was je Koeng Koeng.
Nou wat deed je hier dan mee! Je legde hem op je voet, gooide deze Koeng Koeng met jouw voet omhoog en ving het op de voet weer op. Net zoals voetballers met de bal doen.
Nou diegene die deze Koeng Koeng het vaakst wist op te vangen zonder dat het op de grond kwam was de winnaar.
Ik was er best heel goed in. Het is wel een goede been-training. Probeert u het maar eens. Het is wel zwaar. Nu veel succes er mee.
Aflevering 641 uitzending 6 december 2010
Begrippen PUR, WUF WUBO met Ton Jenezon.
Sambal goreng daging (sambal goreng van vlees).
BENODIGDHEDEN
500 gram poulet
2 eetlepels sambal oelek
1 ui
3 tenen knoflook
1½ theelepel trassi
2 eetlepels tamarinde uit de fles
2 rode pepers
2 groene pepers
2 blaadjes salam
3 kopjes dunnen santen
1½ kopje dikke santen
1½ kopje olie
zout en suiker
BEREIDING
Snijd de ui in stukjes en de pepers in lange dunne reepjes.
Sambal oelek, knoflook en trassi in de oelekan fijn wrijven.
Meng deze massa met de tamarinde en fruit het met ui en de pepers, laos en salam in de olie.
Zout en suiker naar smaak toevoegen.
Roer nu de poulet erdoor met de dunnen santen en laat alles inkoken tot het vlees gaar is.
Roer dan de dikke santen er door.
Kook dit gerecht tot de olie boven komt drijven.
SELAMAT MAKAN
Aflevering 640 uitzending 29 november 2010
Reisgids Indonesië - Oorlogsplekken 1942-1949
met Hans van den Akker
TJAP TJOI
Chinees-Indisch groentegerecht met kip.
Aantal personen: 4.
Bereidingstijd: 35 minuten.
Ingrediënten:
150 gram Chinese kool of spitskool
150 gram broccoli en/of bloemkoolroosjes,
75 gram worteltjes,
50 gram taugé,
50 gram bamboescheuten (uit blikje),
150 gram Pak soy
150 gram choi sam lekkere Chnese groente
1 à 2 uien,
1 teentje knoflook,
1,5 à 2 eetlepels arachideolie,
2 theelepels djahé
0,3 liter kippenbouillon (eventueel van een tablet gemaakt),
2 eetlepels ketjap asin,
250 gram gaar kippenvlees of varkensvlees,
Bereiding:
Maak de groenten schoon.
Snijd de kool in smalle reepjes.
Verdeel de broccoli of bloemkool in kleine stukjes.
Was de taugé enkele malen in ruim heet water.
Verwijder zoveel mogelijk zaadhulsjes.
Snijd de bamboescheuten in smalle reepjes.
Snipper de uien.
Pers de knoflook uit.
Verhit de arachideolie in een wadjan of wok.
Fruit er onder voortdurend roeren en omscheppen de uien in tot ze glazig eruitzien.
Roer de knoflook en de djahé erdoor en voeg daarna de groenten toe.
Laat alles onder voortdurend roeren en omscheppen 2 minuten bakken.
Voeg de kippenbouillon toe en laat het geheel onder regelmatig omroeren 5 minuten zachtjes doorkoken.
Voeg ketjap asin toe.
Snijdt het vlees in smalle reepjes of in blokjes.
Voeg deze bij de groenten.
SELAMAT MAKAN
Aflevering 639 uitzending 22 november 2010
Uitbarsting Merapi met Dr Jan van den Berg vn Stichting asuh.
Recept van de week is Kue Semprong Dit recept is niet van mezelf, maar helaas weet ik ook niet van wie dit recept is.
Ingredienten:
260 gr. bloem
150 gr. suiker
4 eieren
450 cc. santen
halve theelepel kaneel
olie
Bereiding:
Mix de bloem en de suiker goed door elkaar. Klop de eieren los en doe ze bij het bloem/suikermengsel. Mix het geheel goed door elkaar. Voeg de santen en de kaneel toe, mix dit alles ook goed door het mengsel. Verhit de olie in een kleine koekenpan, doe er 2 eetlepels van het beslag in en wrijf het beslag heel dun uit met de achterkant van de lepel. Bak dit op een niet al te hoog vuur voor ong. 5
min. aan beide kanten. Rol als ze gebakken zijn meteen op en laat ze af koelen. Mocht het deeg te dun zijn, kunt u altijd nog even bloem toevoegen. Mocht het deeg te dik zijn, kunt u iets meer santen toevoegen.
SELAMAT MAKAN
Aflevering 638 uitzending 15 november 2010
Documentairedag Gruitpoort in het teken van de films van Leonard Retel Helmrich. Met John von der Linden.
Recept van de week heet AJAM SETAN (duivelse kip) *
Benodigdheden:
1 kip van 800 gram3 eetlepels gesnipperde uien
2 tenen knoflook gesnipperd1 eetlepel mosterd
1 theelepel sambal oelek1 eetlepel ketjap
sap van ½ citroenzout
BEREIDING
Snijd de kip in stukken en wrijf ze in met zout en mosterd en laat deze marinade minstens 1 uur intrekken. Braad de kip in olie. Wrijf uien, knoflook en sambal met elkaar tot een brij. Voeg die aan de olie toe en laat de uien geel worden. Maak het gerecht af met een scheut water, ketjap en citroensap en stoof de kip hierin gaar.
SELAMAT MAKAN
In de rubriek Macam Macam bezoeken we in vogelvlucht het Toba meer.
Het Tobameer is gelegen in Noord-Sumatra. Dit is een kratermeer dat ontstaan is na een vulkaanuitbarsting circa 75.000 jaar geleden. Het meer heeft een lengte van 100 km. en is 31 km breed. De diepte wordt geschat op ongeveer 450 meter. Het tobameer is het grootste meer van Zuidoost-Azië. In het Tobameer ligt een schiereiland genaamd Samosir en wordt bewoond door de Toba Batak bevolking. Op dit schiereiland liggen enkele kleine dorpen zoals Ambarita, Simanindo en Tomok. Hier vindt je nog de traditionele Batak-huizen.
In het dorpje Simanindo zijn dansvoorstellingen te zien. Op een pleintje, omringd door traditionele Batakhuzen, laat een tiental Batakkers een aantal dansen zien rond het symbolisch offeren van een koe. Het orkest zit in een de orkestbak van een traditioneel batakhuis.
De rechtszaal van Ambarita is in de buitenlucht onder een grote waringin-boom met daaronder de stenen zetels van de notabelen. Onder het huis staat het cachot waar tot diep in de 19e eeuw de gevangene een week doorbracht - de voeten in een schandblok - voordat hij berecht werd.
In Tomok zijn ook de koningssarcofagen te zien en er is een mogelijkheid om te winkelen. Niet iedereen vindt het gezellig om hier te winkelen, want iedereen probeert zijn waar aan de toerist te slijten.
De meeste toeristen die in een hotel verblijven, worden per boot vervoerd van Prapat naar het schiereiland. Het Tobameer is adembenemend mooi. Wanneer je bij de Sipisopiso watervallen bent heb je een uitzicht over het Tobameer.
Als je Sumatra bezoekt mag je het Tobameer niet missen.
Aflevering 637 uitzending 8 november 2010
Richard Windsant praat over zijn leven en zijn kunst
Recept van de week is:
ATJAR SAJOERAN KOENING (zoetzuur van gemengde groenten)
300 gram groene kool1 komkommer
100 gram sperziebonen5 kemiries
50 gram taugé10 rode uien
5 tenen knoflook2 rode lomboks
2 groene lomboks10 rawits
½ kopje azijn2 theelepels koenjit
2 theelepels djahé1 theelepel laos
1 spriet sereh2 blaadjes salam
zout en mosterdsuiker
Lomboks ontdoen van pitten en in repen snijden. Komkommer ook de pitten verwijderen. Fruit dan knoflook, djahé en koenjit in de olie lichtgeel. Daarna toevoegen: salam, sereh, laos, 1 theelepel mosterd, 2/3 kopje water en de azijn. Zodra het kookt de andere ingredienten erbij doen. Als laatste de kool, komkommer en sperziebonen. Halfgaar laten koken en sereh en salam verwijderen.
SELAMAT MAKAN
Aflevering 636 uitzending 1 november 2010
Kookstudio Gasthuis du Soleil met René van Doornum.
Aflevering 635 uitzending 25 oktober 2010
Wist u dat ...... met Cherie Kelderman
TJAP TJOI
Chinees-Indisch groentegerecht met kip voor 4 personen.
Ingrediënten:
150 gram Chinese kool of spitskool
150 gram broccoli en/of bloemkoolroosjes,
75 gram worteltjes,
50 gram taugé,
50 gram bamboescheuten (uit blikje),
150 gram Pak soy
150 gram choi sam lekkere Chnese groente
1 à 2 uien,
1 teentje knoflook,
1,5 à 2 eetlepels arachideolie,
2 theelepels djahé
0,3 liter kippenbouillon (eventueel van een tablet gemaakt),
2 eetlepels ketjap asin,
250 gram gaar kippenvlees of varkensvlees,
Bereiding:
Maak de groenten schoon.
Snijd de kool in smalle reepjes.
Verdeel de broccoli of bloemkool in kleine stukjes.
Was de taugé enkele malen in ruim heet water.
Verwijder zoveel mogelijk zaadhulsjes.
Snijd de bamboescheuten in smalle reepjes.
Snipper de uien.
Pers de knoflook uit.
Verhit de arachideolie in een wadjan of wok.
Fruit er onder voortdurend roeren en omscheppen de uien in tot ze glazig eruitzien.
Roer de knoflook en de djahé erdoor en voeg daarna de groenten toe.
Laat alles onder voortdurend roeren en omscheppen 2 minuten bakken.
Voeg de kippenbouillon toe en laat het geheel onder regelmatig omroeren 5 minuten zachtjes doorkoken.
Voeg ketjap asin toe.
Snijdt het vlees in smalle reepjes of in blokjes.
Voeg deze bij de groenten.
SELAMAT MAKAN
In de rubriek Macam Macam aandacht voor asem oftewel tamarinde.
De tamarindeboom is een tropische boom uit de familie van de Vlinderbloemen. Deze bladverliezende boom, kan tot 10 meter hoog worden. De vruchten zijn 7 - 20 cm lange, bruine peulvruchten. De ovale, harde zaden liggen ingebed in donkerbruin, zurig aromatisch smakend vruchtvlees. De planten dragen gewoonlijk na 4 - 6 jaar vruchten. De oogst kan jaarlijks 300 kg vruchten bedragen.
In de Indische en Indonesische keuken wordt tamarinde vaak gebruikt maar wat is nu die tamarinde en hoe en waarin komt deze tamarinde oftewel assem in voor.
Nou Asem is het samengeperste vruchtvlees met pit van de tamarinde.
Het heeft een mild zure smaak en wordt in de Indonesische keuken gebruikt om er het vlees mee in te wrijven, waardoor dat malser wordt. Ook wordt tamarinde verwerkt in zacht-zure soepen.
Maar hoe gebruik je asem? Nou los een stukje asem van ongeveer 2 cm op in enkele lepels heet water. Kneed deze asempulp, verwijder de pitten en pers het sap in jouw hand uit en het asemwater is dan klaar voor gebruik.
Asem kan ook in plakjes worden gedroogd en is in potten verkrijgbaar onder de naam: keukentamarinde.
Asem wordt in Indonesië gebruikt daar waar enigszins zure toepassingen worden gewenst. De mild zure smaak maakt asem bijzonder geschikt als smaakmaker in gebak en vruchtensiropen. Meestal staat in de gerechten wel omschreven hoe u het moet gebruiken gedroogd of anderszins.
De peulen van de tamarinde oftewel asem worden binnen de geneeskunde voor verschillende doeleinden gebruikt. De zaden helpen tegen eczeem. Ook wordt daar-uit olie gewonnen. Tamarinde werkt opmonterend, stimuleert de eetlust, is laxerend en heeft koortsverlagende eigenschappen. De schors werkt bij astma. Asem wordt aan veel Indonesische gerechten toegevoegd, zoals kerriegerechten en chutneys. Bij ons wordt van tamarinde snoepgoed gemaakt en een verfrissende drank. In India wordt de pectine uit het zaad gebruikt bij het maken van jam. Het jonge blad wordt eveneens in gerechten aangewend.
Aflevering 634 uitzending 18 oktober 2010
Paradijsvogels met Marc Argeloo
Recept van de week is een recept van Lonny en het heet Tahu Pong.
Het is een gerecht van gebakken tahu en eieren in sambalsaus
BENODIGDHEDEN
5 eieren
1 blok tahu
zout
plantaardige olie
3 tenen knoflook
7 rawits
1 eetlepel geraspte gula Jawa
1 theelepel petis udang
5 eetlepels kecap manis
BEREIDING
Kook de eieren in ca. 8 minuten hard en spoel ze koud. Pel ze, kerf ze in de lengte enkele malen in en smeer ze in met wat zout.
Snijd de tahu in blokjes van ca. 3x3 cm.
Wrijf voor de sambal de gepelde tenen knoflook en de van de steeltjes ontdane rawits met de gula Jawa en de petis in een cobek fijn.
Roer de kecap erdoor en voeg zout naar smaak toe.
Laat de olie in een wajan goed heet worden en frituur de blokjes tahu hierin goudbruin. Doe dat ook met de gekookte eieren. Serveer de tahu en de eieren met de sambalsaus
SELAMAT MAKAN
In de rubriek Macam Macam iets over de salakvrucht ook wel slangenvrucht genoemd oftewel de Salacca edulcis.
De salak is de meest gekweekte palm uit het geslacht Salacca. De salakpalm is geveerd en hebben dorens en kunnen jeuk aan de handen veroorzaken. De salak palmboom is niet zo hoog als de andere palmbomen. Hij wordt ongeveer maar drie tot zes meter hoog, voor een palm is dat uiteraard niet hoog. De deelblaadjes zijn ook voorzien van dorens. Aan de bovenkant zijn ze glanzend groen, aan de onderkant wittig. Er zijn aparte mannelijke en vrouwelijke palmen. De bloemen groeien dicht bij de grond. De mannelijke bloemen groeien in meer dan 1 m lange, kolfvormige, door schutbladen omgeven bloeiwijzen en hebben een buisvormige, rode bloemkroon. De vrouwelijke bloemen groeien in tot 30 cm lange bloeiwijzen en hebben een geelgroene bloemkroon.
De salak is een palm afkomstig uit o.a. Maleisië, Sumatra, Java en Bali. De salak groeit in trossen onderaan de boom. De geschubde bruine schil is heel hard. Daardoor is de vrucht heel goed tegen transport bestand.
De salak, noemt men ook wel de slangenvrucht, omdat de leerachtige, donkerbruine en roodglimmende schil, op de huid van een slang lijkt. Het is een schubben gelijkende schil. De vrucht is rond tot ovaal uitlopend op een puntje aan de bovenkant, en kan tot 8 cm. groot worden. Het is de vrucht van de salak palmboom.
De schil is taai, maar verrassend dun en makkelijk te openen.Binnenin vind je een crème kleurige vrucht, die verdeeld is in 3 partjes, meestal met een enkele pit in de grootste twee ervan. Salaks zijn niet sappig, hetgeen ze speciaal makkelijk te schillen en te eten maakt. De vrucht heeft de stevigheid van een wortel en heeft een lekkere zoet-zure smaak. Hij smaakt zoals geen andere vrucht. Salak smaakt naar salak.
Je hebt verschillende soorten salak. Onder aan de vulcaan Merapi op Java b.v. heeft de salak een lekkere zoet-zure smaak.
Je hebt ook salak die erg wrang van smaak zijn ook wel sepet genoemd.
Op Bali heb je de kleine zoete salak gula die is echt heerlijk van smaak en de salak pondok. Het seizoen voor de salak is verschillend op Bali is het seizoen rond februari. Je ziet dan ik weet niet hoeveel vrachtwagens afgeladen vol beladen naar de pasar rijden met duizenden en duizenden slalaks.
Aflevering 633 uitzending 11 oktober 2010
De eerste Nederlandse aviateur Jan Hilgers 100 jaar geleden
met Maurits Hilgers deel 2
Recept van de week heet:
Seroendeng:
BENODIGDHEDEN:
2 eetlepels olie
1 pond cocos
3 uien
2 tenen knoflook
1 theelepel trassi
2 eetlepels suiker
2 theelepels ketoembar
1 schijf laos
2 theelepels zout
2 salam blaadjes
4 assam ptten
¼ kopje water
BEREIDING
De olie in een wadjan warm maken en darin de fijngewreven knoflook, ketoembar, trassi, zout en suiker fruiten.
De assampitten in 1/4 kop warm water oplossen en bij de bumbus voegen.
Daarna de cocos erbij doen en steeds blijven omscheppen, op klein vuur totdat het bruin is.
Gewoon af laten koelen.
De seroendeng kan in een jampotje bewaard worden.
SELAMAT MAKAN
In de rubriek Macam Macam een verhaaltje van Ineke van Gemert uit Ubud. Ineke van Gemert is manager van een resort genaamdWarji- house in Ubud. Dit is een verhaal is uit de praktijk. Het gaat over Tawarren.
In landen als Indonesië worden prijzen van goederen en diensten bepaald door loven en bieden. De prijs staat niet vast. Men tast elkaar af, totdat de pijngrens is gevonden. En dan wordt ook nog gecontroleerd, of die grens bij de buurman op hetzelfde niveau ligt. Men wil een redelijke prijs zowel ontvangen als geven. En men wil vooral tot overeenstemming komen. Ieder mens heeft recht op zijn deel. Niet meer, maar zeker niet minder.
Mensen uit Europese landen zijn in het afdingen niet erg bedreven. In hun eigen land gebeurt het maar mondjesmaat en een positief resultaat stelt al gauw tevreden. Bovendien moet het niet te lang duren, want we hebben altijd haast en tijd is ook geld.
In Indonesië hoort het erbij, weet men, en afdingen wordt dan een sport. Zo vaak worden er triomfantelijk staaltjes van tawar-kunst opgedist, als de vakantiefoto’s worden bekeken en de meegebrachte schatten van creatieve huisvlijt worden getoond en uitgedeeld. Bijna voor niks!
Laatst had ik een gesprek hierover met mijn vriend Wayan, die zijn familie onderhoudt met zijn glimmend gepoetste taxi.
Ooit kreeg hij een reisgids van een toerist in handen, waarin hij had gelezen, dat de toerist eigenlijk altijd moet afdingen tot minstens de helft van de vraagprijs. Hij was ervan geschrokken. Want soms is dat waar, maar beslist niet altijd. In Sukawati, zo vertelde hij, liggen de prijzen van sarongs en houtsnijwerk lager, dan in Ubud. Dat betekent eenvoudig, dat men in Sukawati met minder winst genoegen neemt. De kostprijs is immers eender. Wat veel mensen niet weten, is dat de verkoopsters geen loon krijgen. Hun loon is de meerprijs, die ze op een artikel kunnen verwerven. Als het meezit, is dat misschien tienduizend rupiah, maar soms ook moeten ze genoegen nemen met slechts duizend, nog geen dubbeltje dus. Met pijn in hun hart zien ze de westerse klant tevreden wegstappen met de buit en ze moeten maar afwachten of er nog meer dubbeltjes binnenkomen. Dit is echt waar, verzekerde Wayan mij en ik heb geen reden om aan zijn woorden te twijfelen.
Hetzelfde gebeurt er in de taxiwereld. Sommige chauffeurs hebben geen geld voor een eigen auto en zijn aangewezen op een huurauto. Het is voor hun bijna onmogelijk om te concurreren met collega’s, die wel een eigen auto hebben. De armsten hebben het dus -zoals altijd- het moeilijkst. Een verhoging van de benzineprijs betekent voor velen: einde verhaal. Nog een bekeuring erbij wegens het niet betalen van de vergunning om toeristen te vervoeren, of een gebroken koppelingskabel, en de familie zit met een schuld.
Tawarren hoort erbij. Maar het mag geen pijn doen.
Aflevering 632 uitzending 4 oktober 2010
De eerste Nederlandse aviateur Jan Hilgers 100 jaar geleden
met Maurits Hilgers deel 1
Recept van de week is TAHOE PEDiS (gebakken en gekruide tahoeblokjes)
1 blok tahoe in dobbelstenen
6 eetlepels olie
5 eetlepels gesnipperde uien
2 tenen gesnipperde knoflook
2 theelepels sambal oelek
1 theelepel laos
1 theelepel gula jawa oftewel javaanse suiker
1 blaadje salam
2 eetlepels ketjap
zout
Bestrooi de tahoe met een beetje zout en bak de blokjes in de olie goudbruin. Laat ze uitlekken. Wrijf uien, knoflook, sambal, laos en suiker tot een brij en fruit dit in de rest van de olie. Maak het af met de ketjap en salam en roer er de blokjes tahoe doorheen.
SELAMAT MAKAN
In de rubriek Macam Macam iets over Solo.
De stad Solo dateert uit de tijd van de Hindoe-Javaanse rijken. Solo, vroeger Surakarta, is het oudste culturele centrum van Java. In de negende eeuw werd het gebied rondom Solo gedomineerd door hindoe- en boeddhistische rijken. In deze periode werden belangrijke bouwwerken gerealiseerd waaronder de Borobudur en het Prambanancomplex.
In de vroege 18e eeuw viel het gebied onder het rijk Mataram van Paku Buwono II. Na zijn dood in 1755 werd Mataram opgesplitst in de sultanaten Yogyakarta onder Sultan Hamengkubuwono en Surakarta onder Susuhunan Pakubuwono III.
In Solo staan een aantal bezienswaardigheden die je meer vertellen over de geschiedenis en cultuur van de lokale adel. Zo vind je in het centrum twee kratons (paleizen) die al sinds de achttiende eeuw te bewonderen zijn. Een aantal musea geven meer inzicht over de Javaanse cultuur en geschiedenis.
De kraton (paleis) van Solo is sinds 1745 de woning van de sultan van Surakarta. Het bouwwerk ligt aan de oever van de Solorivier, de langste rivier van Java. Net als de kraton van Yogyakarta werd de kraton van Solo beschouwd als het centrum van de kosmos. Normale bezoekers mogen de kraton nooit betreden via de noordelijke poort, deze poort wordt alleen geopend bij speciale gelegenheden.
Bezoekers kunnen bij de oostelijke poort tegen een kleine vergoeding een tour krijgen. In 1985 is het kraton grotendeels afgebrand, dit kwam mede doordat de brandweerlieden niet door de heilige hoofdpoort mochten.
In het centrum van Solo ligt nog een ander kraton, dat van een familielid van de sultan van Solo, sultan Mangkunagara. Deze kraton is echter een stuk kleiner. Het is ook in een latere periode gebouwd. Mangkunegara II gaf in 1787 de opdracht om het bouwwerk neer te zetten. Het duurde tot 1866 voor de bouw voltooid was. De afstammelingen van Mangkunegara II bewonen de kraton en het is mogelijk een kijkje te nemen in hun woonvertrekken. Tegen een kleine vergoeding kun je het kraton en het museum dat zich daarin bevindt bezoeken.
De kraton beslaat een groot deel van Solo. Het totale oppervlakte van het paleis, exclusief het nieuwe hotel, beslaat maar liefst 13 hectare. Het geheel wordt omgeven door een hoge ringmuur. De Mankunegaranpoort is gebouwd in Javaanse stijl. In de kraton van Mangkunagara bevindt zich ook een museum. Het museum vind je in de hal van het kraton. De collectie bestaat uit de priveverzameling van Mangkunegara IV. Het bestaat uit antieke objecten, topengmaskers, juwelen, oude Javaanse en Chinese munten, bronzen figuren en een aantal prachtige krissen.
De kraton van Surakarta heeft ook een museum. Dit museum is opgericht in 1963 en je vindt er ondermeer een verzameling van oude Hindoe-Javaanse bronzen objecten, wapens en krissen. Je kunt er ook een koets bekijken die aan Pakubuwono II is gegeven door de V.O.C.
Aflevering 631 uitzending 27 september 2010
Black Wings met Danny Pattinama en Roy Clignett.
Recept van de week is Djagoeng Pangang oftewel geroosterd
maïskolven. Dit recept is van Lonny uit het receptenboek De
authentiek Indische keuken.
Wat hebben we nodig:
8 jonge maïskolven liefst suikermaïs
zout
boter
Wat moeten we doen?
Haal de schutbladeren los en sla ze open; verwijder de zijden draden
van de kolven en vouw de schutbladeren weer terug.
Leg de kolven een kwartiertje in koud water.
Verhit de barbecue tot het houtskool gloeit of de grill op de hoogste
stand. Dep de kolven goed droog en leg ze op de barbecue of onder de
grill. Rooster ze in 20 tot 25 minuten gaar. Keer ze regelmatig om.
Trek de schutbladeren van de kolven af, steek ze aan een pen, bestrijk
ze met boter en bestrooi ze met zout.
SELAMAT MAKAN
Aflevering 630 uitzending 20 september 2010
Tentoonstelling Parels en Paradijsvogels in MUMA
(Museum Malukku) met Jet Bakels.
Recept van de week heet Oerap.
BENODIGDHEDEN
2 ons spercieboontjes
2 ons taugé
1 komkommer
1 kleine spitskool (binnenste)
2 tenen knoflook
2 sjalotjes
2 theelepels sambal of 3 rode lomboks
2 theelepels kentjoer
2 theelepel trassi
1 theelepel gula djawa
1 theelepel zout
150 gram geraspte klapper
citroensap
BEREIDING
Fijngesnipperde knoflook en uien, sambal, trasi, gula djawa en zout samen fruiten in olie, vervolgens de kentjoer erbij doen en een scheut citroensap.
Dan de geraspte kokos erbij doen en steeds omscheppen.
De boontjes schoonmaken en drie minuten in kokend water laten wellen. De taugé schoon maken en er in een vergiet kokend water over gieten.
De spitskool heel fijn snijden en de komkommer in kleine blokjes snijden. Dan alle groenten in de pan doen en ongeveer tien minuten omscheppend mee warmen.
De kokos niet te bruin laten worden. Eventueel nog op smaak af maken met citroensap, zout en gula djawa.
De groenten moeten knapperig blijven.
SELAMAT MAKAN
In de rubriek Macam Macam iets over pidjet
Massage is een zeer oude techniek waarbij gebruik wordt gemaakt van bepaalde handgrepen op het lichaam zoals; strijken, kneden, wrijvingen en fricties. In Indonesië noemt men dit pidjet.
Pidjet is een natuurlijke gave van masseren. Indonesische en Indische en Molukse mensen krijgen dat gewoon mee. Het wordt niet geleerd, maar toch kan iedereen masseren.
Toen ik een paar jaar geleden in Trawas was, vroeg ik in het hotel waar we verbleven of het mogelijk was dat ik werd gepidjet. Natuurlijk kon dat. Een oud vrouwtje werd uit de kampong opgehaald. Ze had een klein tasje bij zich waar de olie in zat. We konden amper communiceren, want ze sprak alleen dialect Javaans. Gelukkig kende ik een paar woorden en ik begreep wat ze bedoelde. Ze kon noch lezen noch schrijven, want me moesten haar naar de receptie brengen, omdat ze de bewijzering in het hotel niet kon lezen, zo gebeurde het wel dat ze uren aan het dwalen was, voordat ze de lounge kon vinden. Maar dit vrouwtje bezat behalve magische handjes, ook veel kennis van het menselijk lichaam. Door de spieren en de organen te voelen, wist ze wat er aan de hand was. Ik had een diepe bewondering voor deze vrouw. Later vertelde men mij, dat ze van heinde en ver werd opgehaald om mensen te masseren.
Als je op Bali in een drukke straat loopt dan hoor je niets anders dan massage sir, massage mame. Iedereen probeert een centje te verdienen met pidjet.
Er zijn vele massage technieken of gebruiken bekend. Allen hebben ze tot doel om te ontspannen, kalmeren, ontstressen, pijn te verlichten, helen of gewoon genieten.
Op Bali is voetreflex massage op dit moment heel erg populair. Voetreflex massage is een heel bijzondere, intensieve voetmassage. Via drukpunten op de voeten, die corresponderen met uw organen, wordt uw lichaam beter in balans gebracht. Omdat eventuele blokkades opgeheven worden, kan de energie beter door uw lichaam stromen.
Aflevering 629 uitzending 13 september 2010
Masoek Sadja Familiedag met
Cynthia Hubner en Rob Kleering van Beerenbergh
Recept van de week is:
Gado Gado en emping
BENODIGDHEDEN
3 hardgekookte eieren
125 gram taugé
1 blok tahu
½ komkommer in plakjes
250 gram sperciebonen
5 eetlepels olie
200 gram bloemkoolroosjes
300 gram gesneden witte kool
pindasaus (eventueel kant en klaar)
1 zakje emping
BEREIDING
Snijd de tahu in blokjes, dep ze droog en bak het in de lichtbruin.
Breng een grote pan water met zout aan de kook. Doe hierin:
Sperciebonen 7 minuten in, bloemkool 5 minuten, witte kool 4 minuten en taugé 1 minuut. De groenten moeten dus beetgaar zijn. Laat de groenten in een vergiet uitlekken.
Maak nu de pindasaus:
Of kant en klaar bereiding volgens de verpakking. Of bak 1 gesnipperde sjalot en 1 uitgeperste teen knoflook kort in 1 eetlepel olie. Voeg 200 gram pindakaas toe en roer dit tot een gladde saus met een beetje water. Breng de saus aan de kook en op smaak afmaken met een beetje ketjap manis, een beetje sambal, wat citroensap en een beetje suiker.
Leg nu de gebakken tahu op een schaal, rangschik de groeten en doe dan de pindasaus er over heen. Garneren met hardgekookte eieren, gebakken uitjes en emping.
SELAMAT MAKAN
In de rubriek macam macam een kleine wetenswaardigheidje over de klapperboom oftewel pohon kelapa of palmboom. Deze klapperboom is in de hele archipel te vinden. Officieel heet die 'Cocos nucifera'. Deze boom behoort tot de familie van de Palmen. De klapperboom heeft een lange stam (20-25m), met aan de top een grote kroon van bladeren. De gemiddelde leeftijd is 80 jaar.
De boom levert vele producten:
•de stam levert hout zij het weliswaar geen duurzaam hout, maar je kunt er als je handig bent toch heel veel leuke dingen van maken voor b.v. de toeristenindustrie.
•de wortels worden gebruikt voor de bereiding van inheemse geneesmiddelen
•het jongste groeipunt van de stam in de top wordt palmkool genoemd en wordt als groente gegeten
•de bladeren worden bij vlechtwerk gebruikt
•de jonge bloemstengel geeft palmsap voor palmwijn, gist, arak, azijn
•van de kokosnootbuitenkant worden de vezels gebruikt bij het maken van touw en borstels;
•de binnenkant levert het kokosvlees oftewel kopraolie op voor de vervaardiging van margarine, zeep, kaarsen en niet te vergeten de kokosmelk.
Aflevering 628 uitzending 6 september 2010
Oude munten uit Nederlands Indië met Londoh
Het recept van de week is Es Lunak dit recept is van Lonny.
BENODIGDHEDEN
5 eetlepels tamarindepulp
50 gram palmsuiker
Zout
½ liter water
Ijsblokjes
BEREIDING
Kook de tamarindepulp met de suiker en een snufje zout en het water ongeveer 15 minuten.
Zeef de vloeistof en laat deze afkoelen.
Serveer in een longdrinkglas met wat ijsblokjes.
Het is een heerlijke frisse dorstlesser
SELAMAT MINUM
In de rubriek Macam Macam een paar wetenswaardigheden van het eiland Tanimbar. De Tanimbar-archipel bestaat uit 66 eilanden, waarvan Yamdena het grootste is.
De eilanden Molu, Fordata, Larat, Yamdena, Selaru en Sera zijn de enige bewoonde eilanden.
Ze bestaan hoofdzakelijk uit laagland. Op de eilanden van Tanimbar beoefenen bijna alle vrouwen de weefkunst en deze is alom bekend.
Het houtsnijwerk van de Tanimbar-eilanden is ook heel erg bekend.
Eén van de dorpen waar de mannen zich bezighouden met het vervaardigen van "patungs" (=beeldjes), is Tumbur op Yamdena.
Het houtsnijwerk wordt door mannen in de familie overgedragen.
Voor het snijden wordt eenvoudig gereedschap gebruikt. Het maken van een beeldje duurt doorgaans een dag.
De houtsnijder maakt eerst een schets op het hout, waarna met een beitel de grove vorm van het beeldje wordt uitgehakt. Vervolgens wordt met een klein mesje de fijnere vormen uitgesneden.
Bij de afwerking, zoals het gladschuren, helpen vrouwen en soms kinderen mee.
De beeldjes worden veelal van ebbenhout ofetewel kayu hitam, gemaakt.
Hiervan zijn er drie verschillende soorten: gitzwart, roodachtig-zwart en streperig zwart.
Men maakt beeldjes gebaseerd op
•de traditionele voorouderbeelden
•de adat-tradities
•Het dagelijks leven van de Tanimbarees zoals b.v. jagend of vissend.
•de patung perahu tari, een boot met daarop danseressen. Het is een traditionele Tanimbarese welkomstdans, vroeger op het dorpsplein uitgevoerd, dat de vorm van een boot had.
tegenwoordig wordt het assortiment uitgebreid met het vervaardigen van briefopeners en verschillende soorten hangers.
Aflevering 627 uitzending 30 augustus 2010
De droom van Londoh
Recept van de week is:
BABI KEJAP
BENODIGDHEDEN
1 pond varkensvlees in blokjes gesneden
ketjap
knoflookpoeder
zout en peper
azijn en suiker
zonnebloemolie
BEREIDING
Snijd het vlees in blokjes. Doe er zout, peper, knoflook, ketjap (VEEL), azijn en suiker bij. Laat deze marinade ca. een half uurtje intrekken.
Doe olie in de pan en braad het vlees wat bruin.
Afblussen met water en laten sudderen tot het vlees lekker zacht is. Eventueel met zout, suiker en azijn het gerecht op smaak afmaken.
SELAMAT MAKAN
In de rubriek Macam Macam iets over vuurvliegjes.
Vuurvliegjes zijn nachtelijk, lichtgevende insecten van de familie der Lampyridae, die bestaat uit 1900 soorten en in warme en tropische regionen wonen. De "gewone" gloeiworm is familie van deze vuurvlieg.
Vuurvliegjes hebben zachte lichaampjes en variëren in lengte van 5 tot 25 millimeter. Aan de onderzijde van de buik heeft het speciale lichtgevende organen, die lichtgevende flitsen geven. Het De vuurvliegjes worden ook "lichtgevende kevers" genoemd. Ze behoren tot de afgeplatte, donkerbruine tot zwarte lichaam wordt gekenmerkt met gele of oranje strepen. De meeste vuurvliegjes leven van pollen en nectar.
De vrouwelijke vuurvliegjes produceert korte ritmische lichtsignalen, dat de mannelijke vuurvliegjes aantrekt. De vrouwtjes zitten op de grond tussen het hoge gras en geven slechts signalen af naar een door hen uitgezocht mannetje.
Anderen beweren dat deze vrouwtje deze ritmische lichtsignalen afgeven als waarschuwingssignaal naar "jagers" b.v. kikkers die dol zijn op vuurvliegjes, om die te laten weten, dat vuurvliegjes bitter smaken.
Een opmerkelijke eigenschap is het vermogen om licht te produceren. Het licht wordt zelfstandig en op biochemische wijze 'gemaakt' in aparte organen aan het achterlijf. Het licht wordt geproduceerd door de oxidatie van het pigment luciferine door het enzym luciferase, een biochemische reactie waarbij licht ontstaat. Onder de laag lichtproducerende cellen zit dikwijls een laag cellen waarin kleine kristallen zitten die het licht naar buiten reflecteren.
Vuurvliegjes bijten of prikken niet. Ze hebben geen angels en dragen geen ziektes over. Ze zijn eigenlijk onschadelijk. Ze kunnen ook niet snel vliegen en ze leven ongeveer twee maanden.
Naar vuurvliegjes kijken, is een betoverend schouwspel. Er is niets mooier dan in de zwoele avondwarmte in een boot te stappen en langs de oevers van de rivier te dobberen om dit wonderlijke toneel te aanschouwen.
Maar ook vroeger toen we nog in Palembang woonden, en we ’s-Avonds op het platje zaten konden we genieten van het schouwspel van de vuurvliegjes.
Helaas komen deze diertjes heel weinig meer voor.
Aflevering 626 uitzending 23 augustus 2010
De nieuwe boemboelijn van Lonny Gerungan.
Recept van de week is kelepon.
BENODIGDHEDEN VOOR ONGEVEER 24 STUKS
100 gram geraspte kokos,
zout,
250 gr. ketanmeel,
enkele druppels groene levensmiddelenkleurstof,
90 gram gula djawa die in kleine stukjes wordt gehakt
¼ theelepel pandan essence
Water
BEREIDING
Stoom de geraspte kokos circa 15 min. boven kokend water. Meng er wat zout door en spreid de gestoomde kokos uit op een vlakke ondergrond. Vermeng in een kom het ketanmeel met wat zout, en enkele druppels groene kleurstof, de pandan-essence en een scheutje water. Kneed van het deeg een soepel en glad deeg.
Vorm van het deeg kleine balletjes en druk er een holletje in. Vul de holletjes met wat gula djawa stukjes en maak de bolletjes weer dicht. Kook de balletjes in een grote pan met zachtjes kokend water tot ze komen boven drijven. Schep ze met een schuimspaan uit het water, laat ze uitlekken en rol ze door de gestoomde kokos.
Tip: Niet alle balletjes eerst klaarmaken en dan pas alles tegelijk in het hete water doen, want door het vochtige deeg gaat de gula djawa lekken, dus één voor één de balletjes rollen en in het hete water doen.
Pas op laat deze balletjes eerst voldoende afkoelen, want de gula djawa die in de balletjes zit is gloeiend heet.
SELAMAT MAKAN
In de rubriek macam macam iets over de pajong. Een pajong is een paraplu, dat wordt gebruikt als zon- of regenscherm. Op Java gebruikt men bij het hof van de kraton, bij officiële gelegenheden de pajong om de sultan te beschermen tegen de zon. Op Bali heeft men zelfs pajongs die uit drie schermen bestaan, de bovenste is de kleinste het gaat van groot tot klein. Bij ceremonies en processies worden deze pajongs altijd meegenomen. Ze zijn vervaardigd in de originele Balinese stoffen, in wit, geel, of rood allen verwerkt met goudmotieven. Vroeger werden de pajongs gemaakt van papier, die zijn nog steeds verkrijgbaar. Deze pajongs werden uiteraard gebruikt om je te beschermen tegen de zon. Deze papieren pajongs worden met de schitterendste motieven beschilderd. Tegenwoordig kan men overal de regenpajongs van kunststof kopen. Er is echter één echte pajong bijzonder authentiek. Als je wordt overvallen door een tropische regenbui. Je kunt nergens schuilen en hebt geen paraplu bij de hand, nou dat is geen probleem, overal groeien bananenbomen. Je pakt maar een groot bananenblad, zet hem op je hoofd en je hebt een prima pajong.
Aflevering 625 uitzending 16 augustus 2010
Open Dag Toko Neba met Dorine en Jan van den Berg
en ambassadeur St. Anak Asuh Lonny Gerungan.
Recept van de week is Sajoer assam
Benodigdheden
2 liter water
1 pond runderpoulet
2 bouillonblokjes
3 uien
3 teentjes knoflook
2 rode en 2 groene lomboks
1 klein spits kooltje
500 gram sperziebonen
1 blik maïskolfjes van 425 gram
100 gram katjang tanah
¼ pak assem
1 theelepel kemiri
2 halfrijpe tomaten
2 schijfjes laos
3 blaadjes salam
Zout naar smaak
BEREIDING
Zet het water op met de poulet en bouillonblokjes samen met de schijfjes laos, de fijngesneden uien en knoflook, kemiri en de salamblaadjes. Laat dit trekken tot het vlees gaar is.
Doe de assam in een kommetje met warm water en pers het sap van de assam uit en gooi de pitten en de uitgeperste assam weg. Voeg dan dit assam-water aan de bouillon toe.
Snijd de lomboks schuin. Was de kool en snijd hem grof. Was de sperziebonen en breek ze doormidden. Snijd de tomaten aan plakjes. Voeg dit alles toe aan de bouillon. Laat de bouillon goed heet worden. Laat de maïskolfjes uitlekken en voeg ze eveneens toe. Kook intussen de katjang tanah ongeveer een half uur apart in een pan met water. Giet daarna het water af en doe de katjang bij de bouillon. Maak het geheel af met assem en laat alles ongeveer 15 minuten sudderen. De groenten moeten dan iets knapperig zijn, dus niet al te gaar. Verwijder voor het opdienen de blaadjes salam en schijfjes laos
SELAMAT MAKAN
In de rubriek Macam Macam iets over de pandanplant.
Pandanus amaryllifolius of kortweg pandan is een tropische plant, een schroefpalm. De plant is in het wild zeldzaam, maar wordt veel gecultiveerd als smaakmaker voor Zuidoost-Aziatische gerechten. Omdat ze zelden bloeit wordt ze doorgaans door stekken vermenigvuldigd.
De bladeren worden, vers of gedroogd, vooral veel gebruikt bij de bereiding van Thaise en Indonesische rijst- en curryschotels en geven een wat nootachtige smaak. Om de smaak over te brengen worden de bladeren soms meegekookt (gebundeld, zodat ze makkelijk weer verwijderd kunnen worden) of bijvoorbeeld eerst geweekt in kokosmelk die dan later aan het gerecht wordt toegevoegd. Ook kunnen de bladeren tot een mandje verwerkt worden waarin de rijst vervolgens gekookt of gestoomd wordt. In een Thais kipgerecht wordt de kip in de bladeren gewikkeld en dan gegaard.
Een ander bekend gerecht met pandansmaak is pandancake - een zeer luchtige sponscake die origineel zijn lichtgroene kleur ontleent aan het chlorofyl uit het sap van de gebruikte verse pandanbladeren, maar tegenwoordig met kleurstof meestal extra groen wordt gemaakt - mede omdat in plaats van verse bladeren vaak kleurloos pandanextract gebruikt wordt.
Er worden allerlei positieve eigenschappen aan de plant toegeschreven, zoals een helende werking tegen allerlei tropische ongerieven, anti-virale werking, anti-allergeen, ontstekingsremmend enzovoorts, waardoor de plant ook toepassing vindt als grondstof voor medicinale middelen en soms ook een religieuze betekenis heeft.
Pandan wordt ook wel eens in de linnenkast gelegd, om het linnengoed een extra frisse geur te geven.
Aflevering 624 uitzending 9 augustus 2010
Herdenkingsuitzending met Eugène Briët en Hans Freiboth
De onderdelen “recept en macam macam” komen te vervallen.
Aflevering 623 uitzending 2 augustus 2010
Help de Indischen in Indonesia met Leida en Ruud Sellier.
Recept van de week heet sponge-cake.
SPONGE-CAKE
BENODIGDHEDEN
160 gram zelfrijzend bakmeel
160 gram suiker
8 grote eieren
5 zakjes vanillesuiker
1 theelepel zout
1 theelepel klopfix
¼ flesje pandan
½ klas cocosmelk (uit blik)
5 eetlepels gecondenseerde melk (dikke gesuikerde melk) Friesche Vlag
75 cl slaolie
sponge-cake vorm
Verwarm de oven voor op de heetste stand.
1) Meng een half glas kokosmelk met ¼ flesje pandan in een glas.
Doe vijf ei-gelen, vanillesuiker,slaolie,zout, klopfix en dikke melk
in een kom. Goed mixen.
Schep heel luchtig lepel voor lepel het meel erbij.
2) Doe de acht eiwitten in een vet vrije kom, goed mixen en suiker toevoegen. Dit geheel goed stijf mixen.
Schep het eiwit voorzichtig door het andere mengsel (1). Het is heel belangrijk om dit niet te kloppen of te mixen, maar rustig om te scheppen.
3) Doe alles in de sponge-cake vorm. Deze hoeft niet ingevet te worden. Plaats de vorm in het midden van de oven op 180 graden gaar laten worden in 55 minuten.
Als het klaar is de vorm op zijn “kop”laten afkoelen. (Cake er nog niet uit halen).
Pas eruit halen als de cake is afgekoeld. Eventueel eerst met een mes aan de zijkanten loshalen.
Dit recept is echt geweldig wel een beetje bewerkelijk maar enak sekali erg lekker.
Tegenwoordig kun je kant en klare pakken kopen.
Succes ermee en natuurlijk wens ik u
Selamat Makan toe.
In de rubriek Macam Macam iets over de pandanplant.
Pandanus amaryllifolius of kortweg pandan is een tropische plant, een schroefpalm. De plant is in het wild zeldzaam, maar wordt veel gecultiveerd als smaakmaker voor Zuidoost-Aziatische gerechten. Omdat ze zelden bloeit wordt ze doorgaans door stekken vermenigvuldigd.
De bladeren worden, vers of gedroogd, vooral veel gebruikt bij de bereiding van Thaise en Indonesische rijst- en curryschotels en geven een wat nootachtige smaak. Om de smaak over te brengen worden de bladeren soms meegekookt (gebundeld, zodat ze makkelijk weer verwijderd kunnen worden) of bijvoorbeeld eerst geweekt in kokosmelk die dan later aan het gerecht wordt toegevoegd. Ook kunnen de bladeren tot een mandje verwerkt worden waarin de rijst vervolgens gekookt of gestoomd wordt. In een Thais kipgerecht wordt de kip in de bladeren gewikkeld en dan gegaard.
Een ander bekend gerecht met pandansmaak is pandancake - een zeer luchtige sponscake die origineel zijn lichtgroene kleur ontleent aan het chlorofyl uit het sap van de gebruikte verse pandanbladeren, maar tegenwoordig met kleurstof meestal extra groen wordt gemaakt - mede omdat in plaats van verse bladeren vaak kleurloos pandanextract gebruikt wordt.
Er worden allerlei positieve eigenschappen aan de plant toegeschreven, zoals een helende werking tegen allerlei tropische ongerieven, anti-virale werking, anti-allergeen, ontstekingsremmend enzovoorts, waardoor de plant ook toepassing vindt als grondstof voor medicinale middelen en soms ook een religieuze betekenis heeft.
Pandan wordt ook wel eens in de linnenkast gelegd, om het linnengoed een extra frisse geur te geven.
Aflevering 622 uitzending 26 juli 2010
Spelen met de taal met Dane Beerling, Wieteke van Dort en Roy Piette
Recept van de week heet:
BUBUR KETAN HITAM
BENODIGDHEDEN VOOR DE BUBUR (PAP)
500 gram ketan hitam
mespuntje zout
gula Jawa
3 pandan-blaadjes
BEREIDING VAN DE KETAN
Was de ketan, week het 1nacht in water en kook de ketan in het weekwater met zout, gula Jawa en pandan tot pap.
BENODIGDHEDEN VOOR DE SAUS
3 kopjes dikke santen
3 pandan-blaadjes
mespuntje zout
1 ½ theelepel maizena
BEREIDING SAUS
Roer de dikke santen, pandan en zout op een lage vlam goed door elkaar om schiften te voorkomen. Als dit mengsel kookt, binden met de maizena.
De bubur ketan item wordt opgediend door wat pap op een bord te doen en de saus eroverheen te gieten.
SELAMAT MAKAN
Aflevering 621 uitzending 19 juli 2010
Een scala van ondererpen volgen de letters O tot en met Z.
Recept van de week heet:
BUBUR KETAN HITAM
BENODIGDHEDEN VOOR DE BUBUR (PAP)
500 gram ketan hitam
mespuntje zout
gula Jawa
3 pandan-blaadjes
BEREIDING VAN DE KETAN
Was de ketan, week het 1nacht in water en kook de ketan in het weekwater met zout, gula Jawa en pandan tot pap.
BENODIGDHEDEN VOOR DE SAUS
3 kopjes dikke santen
3 pandan-blaadjes
mespuntje zout
1 ½ theelepel maizena
BEREIDING SAUS
Roer de dikke santen, pandan en zout op een lage vlam goed door elkaar om schiften te voorkomen. Als dit mengsel kookt, binden met de maizena.
De bubur ketan item wordt opgediend door wat pap op een bord te doen en de saus eroverheen te gieten.
SELAMAT MAKAN
Aflevering 620 uitzending 12 juli 2010
Onderwerpen met de letters M t/m/ N
De N staat voor nasi.
De naam Nasi goreng komt uit het Indonesische en Maleisische taalgebied: "nasi", dat gekookte rijst betekent, en "goreng", dat gebakken betekent. Het refereert specifiek naar de Maleisische/Indonesische varianten maar deze benaming is in Nederland gaan gelden voor alle vormen van gebakken rijst. In het Nederlandse taalgebied wordt vaak kortweg het woord "nasi" gebruikt ter aanduiding van "nasi goreng".
Er bestaan vele vormen van gebakken rijst maar het meest voorkomende is waar men de etensrestjes van de vorige dag, onder andere vlees, opbakt met koud geworden gekookte rijst. Bij gebrek aan vlees of als aanvulling erop, wordt vaak ei toegevoegd. Het wordt als ontbijt gegeten. In Nederlands-Indië werd het vaak als een hoofdgerecht gegeten door de daar woonachtige Nederlanders. Nadat Nederlandse soldaten er tijdens de politionele acties op Java kennis mee hadden gemaakt, is het in Nederland populair geworden via de Chinees-Indische restaurants waar een eigenlijk meer Chinese variant van gebakken rijst wordt geserveerd met een gebakken ei, een plakje ham en een stuk kroepoek.
Behalve nasi goreng, heb je ook nasi kuning, dat is gele rijst ook wel feestrijst genoemd. Nasi putih, is gewone witte rijst, nasi merah is een rode rijst waar heel veel vitaminen zit.
Dat brengt me bij het recept van nasi kuning.
Benodigdheden
500 gram witte rijst
2 theelepels kunyit-poeder
3 salamblaadjes
1/4 blok (125 gr.) santen
Bereiding
Nasi Kuning wordt op dezelfde manier gekookt als Nasi Putih. Voor Nasi Kuning voegt u aan 500 gram witte rijst naast zout naar behoefte twee theelepels kunyit-poeder toe, 3 salamblaadjes en 1/4 blok (125 gr.) santen.
Nasi Kuning kan opgediend worden met reepjes omelet, fijngesneden lomboks, wat selderijblaadjes en stukjes komkommer.
Extra feestelijk kunt u bij de nasi kuning wat kleine frekadelletjes bij doen, gebakken en kleine stukjes kip en serundeng of gebakken uitjes.
SELAMAT MAKAN.
Aflevering 619 uitzending 5 juli 2010
Onderwerpen met de letters H t/m L
De L staat voor lalap. Wat is lalap. Lalap is groente, veelal rauwe groente en wordt bij de rijst gegeten. Ik herinner mij nog dat mijn vader b.v. graag lalap djengkol at. Maar ook radijsjes, komkommer, andijvie die je rauw bij de rijst kunt eten heet lalap. Dat brengt me bij het recept van de week en dat is.
Lalap Indonesia
Benodigdheden:
1/2 krop sla
1/2 komkommer
4 aardappelen, gekookt
2 eieren, hardgekookt
5 kemiri noten
2 theel.sambel brandal
4 eetl.azijn
1 eetl.gula jawa.
Bereiding:
Snijd de aardappelen in blokjes en de eieren in plakjes. Snijd de komkommer in dunne schijfjes. Wrijf of maal de kemirinoten, samen met de sambal en de palmsuiker tot een boemboe. Verhit in een wadjan wat olie en fruit hierin de boemboe ongeveer 3 minuten en voeg dan de azijn toe en laat dit nog 1 minuut sudderen. Meng de aardappelen en de komkommer door elkaar en serveer dit mengsel op de slabladeren en giet daarover de saus. Garneer met plakjes ei.
SELAMAT MAKAN
Aflevering 618 uitzending 28 juni 2010
een scala aan onderwerpen volgens de letters van het alfabet.
Met Chérie Kelderman.
Pisang goreng:
Benodigdheden:
1 grote bakbanaan,
* ca. 100gr. bakmeel,
* beetje zout,
* 1 ei,
* ca 75 cl. melk en olie
Bereiding
Een dik beslag maken van het meel, ei, melk en zout (evt. bakmeel toevoegen). De banaan in de lengte overdwars doorsnijden. Maak er daarna grote stukken van. Wentel de banaan door het beslag en frituur ze lichtbruin in de olie.
Het tweede recept heet kolak pisang:
Kolak pisang oftewel gestoofde bananen met Javaanse suiker en santen.
Benodigdheden:
2 pisang tandoek ook wel bakbanaan genoemd of 6 bananen
150 gr goela djawa
1 ½ tl zout
pandan
½ blok santen
Bereidingswijze
•Snijd de pisang tandoek of de bananen in stukken, overdwars in schuine plakjes, niet te dik, maar ook niet te dun.
•Zet de goela djawa op met 2 dl water, laat ze oplossen onder voortdurend roeren en sla ze door een zeef.
•Stoof het goela djawasausje met de banaan, het zout en de pandan op een lage warmtebron.
•De bananen moeten ca 1 vingerkootje onder de saus liggen.
•Smelt, zodra het kookt, de santen erin onder voortdurend roeren.
•Laat alles nog 3-4 minuten doorkoken met het deksel schuin op de pan.
•Laat, als u pisang tandoek hebt gebruikt, alles nog 2 minuten langer stoven.
Er zijn ook nog andere varianten van kolak, je kunt er ketella rambat in doen, maar dan moet je die als eerste koken, en er kan kolang kaleng worden toegevoegd of nangka.
SELAMAT MAKAN
Aflevering 617 uitzending 21 juni 2010
Chinezen in de Indonesische revolutie met Remco Raben.
Sambal Goreng Kippenlevertjes
BENODIGDHEDEN
500 gram kippenlevertjes
zout en suiker naar smaak
zonnebloemolie
1 bolletje assam oftewel tamarinde
2 rode lomboks
trassi
2 tenen knoflook
1 stengel sereh
1 grote ui
BEREIDING
Maak een papje van de assam en de zout en wat warm water. Haal de pitten van de assam eruit. Was de kippelevertjes en dep ze droog. Daarna in stukjes snijden.
Doe de kippelevertjes dan in de assam-marinade en laat het even staan.
Snipper de ui en de knoflook. Snijd de lombok in schuine stukjes.
Verhit de olie in een wadjan (wok) en braad de kippelevertjes hierin. Haal ze na ca. 3 minuten uit de pan.
Fruit dan in dezelfde olie ui, knoflook, lombok, trassi en sereh op matig vuur ongeveer 2 tot 3 minuten. Blus dit dan af met de tamarindesaus en voeg er wat suiker aan toe.
Doe nu de kippenlevertjes er bij en laat het geheel nog een paar minuten meebakken tot de kippenlevertjes goed gaar zijn.
Maak het op smaak af met assamwater, zout en suiker.
SELAMAT MAKAN
In de rubriek Macam Macam een paar wetenswaardigheden van het eiland Tanimbar.
De Tanimbar-archipel bestaat uit 66 eilanden, waarvan Yamdena het grootste is.
De eilanden Molu, Fordata, Larat, Yamdena, Selaru en Sera zijn de enige bewoonde eilanden.
Ze bestaan hoofdzakelijk uit laagland. Op de eilanden van Tanimbar beoefenen bijna alle vrouwen de weefkunst en deze is alom bekend.
Het houtsnijwerk van de Tanimbar-eilanden is ook heel erg bekend.
Eén van de dorpen waar de mannen zich bezighouden met het vervaardigen van "patungs" (=beeldjes), is Tumbur op Yamdena.
Het houtsnijwerk wordt door mannen in de familie overgedragen.
Voor het snijden wordt eenvoudig gereedschap gebruikt. Het maken van een beeldje duurt doorgaans een dag.
De houtsnijder maakt eerst een schets op het hout, waarna met een beitel de grove vorm van het beeldje wordt uitgehakt. Vervolgens wordt met een klein mesje de fijnere vormen uitgesneden.
Bij de afwerking, zoals het gladschuren, helpen vrouwen en soms kinderen mee.
De beeldjes worden veelal van ebbenhout oftwel kayu hitam, gemaakt.
Hiervan zijn er drie verschillende soorten: gitzwart, roodachtig-zwart en streperig zwart.
Men maakt beeldjes gebaseerd op
•de traditionele voorouderbeelden bijv.
•de adat-tradities
•Het dagelijks leven van de Tanimbarees zoals o.a. het jagen of vissen.
•de patung perahu tari, een boot met daarop danseressen. Het is een traditionele Tanimbarese welkomstdans, vroeger op het dorpsplein uitgevoerd, dat de vorm van een boot had.
•tegenwoordig wordt het assortiment uitgebreid met het vervaardigen van briefopeners en verschillende soorten hangers.
Aflevering 616 uitzending 14 juni 2010
Bersiap met Dr. ir. Herman Bussemaker.
AJAM DAN TELOR
BENODIGDHEDEN
5 eieren
zout naar smaak
2 eetlepels plantaardige olie
250 gram gekookte kipfilet
2 daun djeroek
2 tenen knoflook
5 rode lomboks
1 theelepel trassi
100 gram geraspte cocos
sap van een djeroek limo
1 theelepel zwarte peper
9 sjalotjes
BEREIDING
Kluts de eieren, voeg wat zout toe en bak hiervan in een beetje olie een omelet. Laat deze koud worden en snijd hem dan in flinterdunne reepjes.
Snijd de kipfilet en daun djeroek in smalle reepjes.
Pel de sjalotjes en knoflook en snijd ze fijn.
Verwijder de steeltjes en zaadlijsten van de lomboks en snijd deze eveneens fijn en meng de trassi erdoor.
Verhit de olie in een wadjan en fruit de knoflook en de sjalotjes goudbruin. Schep ze eruit en laat ze op keukenpapier uitlekken.
Bak in dezelfde olie de lomboks en de trassi.
Meng tenslotte in een schaal de reepjes omelet, de daun djeroek, de sjalotjes en de knoflook, de lomboks, de cocos en de limosap en de zwarte peper en voeg daarna de reepjes kipfilet toe.
SELAMAT MAKAN
Aflevering 615 uitzending 7 juni 2010
Dodentocht in de bergen met Hans Vervoort
Recept van de week heet: Oblok Oblok
BENODIGDHEDEN:
2 tenen knoflook
1 ui
klein stukje trassi
2 theelepels sambal oelek
4 kemiri noten
2 salambladeren
een stukje verse laos
3 lombok hidjau oftewel groene Spaanse pepers
halve tahu
halve tempe
50 gram peteh bonen
¼ blok santen
vleesbouillon
suiker naar smaak
BEREIDING
Tahu en tempe in blokjes snijden en in olie bakken. Alle ingrediënten in olie goudbruin fruiten. Dan santenblok en ¼ liter water toevoegen. Daarna de blokjes tahu en tempe eveneens hieraan toevoegen en vijf minuten laten sudderen.
SELAMAT MAKAN
In de rubriek Macam Macam wil ik even bij wat diersoorten stil blijven staan.Zo heeft het varken traditioneel een belangrijke betekenis voor de Papoea. De van oorsprong wilde varkens lijken op de wilde zwijnen in onze natuurparken, maar dan magerder. Een van de vrouwentaken is het fokken van tamme varkens. Ze worden niet alleen voor het vlees gehouden, maar ook als statussymbool gefokt. Hoe meer varkens een man of een dorp heeft, hoe meer er kunnen worden weggegeven en hoe grotere feesten men kan geven. Bij ons krijg je vaak status door je bezit; bij de Papoea door wat je kunt weggeven aan anderen.
Vroeger, voordat de Papoea’s met geld in aanraking kwamen, was het varken het betaalmiddel. De bruidsschat die een jongen aan de familie van de bruid moest betalen bestond ook uit varkens.
De varkens hebben wel een tweeslachtige rol. Behalve status zijn ze ook bedreiging, namelijk voor de tuin en akker van de Papoea. Heggen om het land tegen varkens te beschermen zijn dan ook heel belangrijk.
In Papoea komen ook hele bijzonder vogels voor.Zoals b.v. het jaarvogeltje. Het jaarvogeltjes is een klein zwart vogeltje met een grote gele bek.
Bovenop zijn snavel zie je een soort ringen. Men dacht vroeger dat de vogel elk jaar een nieuwe ring kreeg, net als een boom. Je ziet de jaarvogel vaak afgebeeld in de voorsteven van een prauw.
De casuaris daarentegen is een grote loopvogel. Dat wil zeggen dat hij net als de struisvogel wel vleugels heeft en eieren legt, maar niet kan vliegen. Daar is hij te groot en te zwaar voor. Hij heeft een zwart verenkleed, een lange nek en een scherpe kop met een grote kam en priemende oogjes. De vogel wordt op dansschilden afgebeeld en van zijn tanden worden armbanden gemaakt.
Er zijn twee soorten kaketoes: witte en zwarte. Als de zwarte, de koningskaketoe, kwaad wordt zet hij zijn kopveren omhoog en kijkt je doordringend aan met rode ogen. De bek van de kaketoe wordt vaak als versieringsmotief gebruikt. Van de witte kaketoe gebruikt men de veren als versiering.
De kalong is een vleermuis, maar wel een stuk groter dan die bij ons. Hij wordt ook wel vliegende hond genoemd. Sommige bomen hangen er vol van. De klauwtjes van de kalong vind je als motief op allerlei voorwerpen terug.
Aflevering 614 uitzending 31 mei 2010
Tukar Menukar met Ton Eijkelenkamp
Recept van de week is:
OEDANG PEDIS
BENODIGDHEDEN
3 eetlepels olie
500 gram gepelde grote garnalen (gamba’s)
100 cc water
½ theelepel peper
1 theelepel suiker
een glad papje van 1 eetlepel maïzena
1 geklutst ei
2 tenen knoflook
12 rode pepers
1 theelepel zout
BEREIDING
Oelek de knoflook, pepers en de zout.
Verhit de olie in een pan en fruit het geoelekte mengsel zachtjes in de olie.
Doe daarna de garnalen in de pan, tot ze van kleur veranderen.
Giet dan het water erbij, de peper en de suiker.
Als het geheel gaar is, dan het maïzena papje erbij en verder koken tot alles gebonden en gestold is.
Tenslotte het geklutste ei erbij doen en alles flink door elkaar roeren.
SELAMAT MAKAN
In de rubriek Macam Macam wil ik het over de Gobang hebben die in Museum Tukar Menukar te zien en te koop is, maar wat is die Gobang nu eigenlijk. De Gobang is een munstuk uit Nederlands Indië van twee en een halve cent die ook wel benggol wordt genoemd.
Deze Gobang is bij veel Indische mensen in herinnering gebleven. Nou waarom is dat dat zal ik u zo vertellen.
Als de wind een slachtoffer heeft gevonden zal deze persoon zich als een zwaar zieke gedragen en moeten er door de omgeving onmiddellijk maatregelen genomen worden. Opgewonden klinkt het "Masuk angin, masuk angin", alsof de stille kracht heeft toegeslagen. Masuk angin is net zoiets als kouvatten. De rug en de borst van het slachtoffer worden met obat matjan, dat is heetmakende balsem, ingewreven en gemasseerd. Daarna worden er met een grote munt, u snapt het al “De Gobang” dus, strepen getrokken van de ruggengraat en het borstbeen naar de buitenkant van het lichaam, dit noemde men kerok. Tegenwoordig gebruikt men een munt van honderd rupiyah. Zodra er lange rode strepen op het lichaam verschijnen zegt men opgewonden: "Kijk de wind komt er al uit, angin keluar", pas als de strepen felrood gekleurd zijn is de behandeling voltooid en wordt aangenomen dat de wind het lichaam verlaten heeft. De patiënt ziet er inmiddels uit alsof die zojuist een zware geseling heeft ondergaan, als een roodwitte zebra. Bij mijn weten wordt er alleen in Indonesië in het fenomeen, dat de wind zich in het lichaam gaat vastzetten, geloofd.
Omdat pidjet of te wel masseren in de Indische cultuur niet is weg te denken, denk ik dat ook deze Gobang in de herinnering blijft.
Aflevering 613 uitzending 24 mei 2010
Hans Vervoort vertelt.....
Recept van de week is een lekkere groentesoep met rundvlees.
BENODIGDHEDEN
750 gram runderborst met been
2 liter water
2 laurierbladen
1 stengel sereh oftewel citroengras
1 eetlepel olie
1 ui in dunne ringen snijden
2 geperste tenen knoflook
2 geraspte verse gemberwortel
10 grof gehakte kemirinoten
½ theelepel kunjit
1 eetlepel ketjap
200 gram Chinese kool in reepjes gesneden
1 flinke handvol taugé
1 rode paprika in reepjes gesneden
BEREIDING
Braad het vlees aan. Doe dit met de vetlaag naar beneden. Voeg dan water toe samen met de sereh. Breng het water aan de kook en laat het gedurende twee uur met het deksel op de pan gaar koken. Haal het gaargekookte vlees eruit, verwijder het vet en het bot. En snijd het vlees in dobbelsteentjes. Zeeg de bouillon. Doe dit bouillon weer terug in de pan samen met het vlees.
Verhit de olie en fruit de uien, knoflook, gember, kemirinoten en koenjit. Roer het goed om met een houten spatel.
Voeg dit mengsel bij de bouillon en voeg de ketjap toe. Laat dit geheel nog 20 minuten sudderen.
Kool, taugé en paprika mengen en in een kom met heet water volledig onderdompelen. Laat dit 2 minuten staan, giet dan het water af en laat de groenten uitlekken.
Schenk dan de soep over het koolmengsel.
SELAMAT MAKAN
In de rubriek Macam Macam wil ik u een mythe van het vroegere eiland Celebes vertellen. Heel lang geleden woonde er op het eiland Celebes een hardwerkende boer. Maar hoe hard hij ook werkte alles wat hij op zijn akkers verbouwde werd opgegeten door de zwijnen. Hij kreeg daar zo genoeg van dat hij bedacht om deze zwijnen te doden en zo vroeg hij de speer van zijn neef te leen en hij verstopte zich achter een grote struik, dat bij een veldje was gelegen waar hij voer op gestrooid had. Na een tijdje kwamen de zwijnen er aan. Hij gooide de speer, het was raak, maar helaas de speer brak af en het zwijn ging er vandoor.
Verdrietig vertelde hij het verhaal aan de neef en vroeg wat hij hem voor de speer moest vergoeden. Maar de neef wilde geen geld. Hij moest toch maar proberen het zwijn te vangen en de speer uit diens lijf halen. Dat was natuurlijk geen gemakkelijke opgave. De boer besloot het bos in te gaan en na een poosje vond hij zwijnesporen en een diep gat. Van de lianen van de bomen maakte hij een touw en daalde in het gat. Daar zag hij opeens een oude vrouw zitten die zeer bedroefd was, toen hij vroeg wat er aan scheelde zei ze: Onze koning heeft maar één zoon, die is heel ernstig gewond geraakt, heeft veel pijn en niemand kan hem helpen. Breng mij naar de koning zei de boer misschien kan ik hem helpen. Toen de boer de gewonde prins zag liggen, ontdekte hij de afgebroken speerpunt, hij haalde die eruit waarna de prins genas. De koning van deze onderwereld, want daar was de boer terecht gekomen, gaf hem uit dankbaarheid een gouden halsketting, een kris met een gouden handvat en een zilveren zwaard, afgezet met allerlei edelstenen. De boer klom via het lianentouw weer naar boven, gaf het stuk speer aan zijn neef. Aan iedereen die het maar horen wilde vertelde hij zijn avontuur. Ook de koning hoorde het verhaal en om zijn dapperheid te belonen, mocht hij met de prinses trouwen. Toen de koning stierf werd de arme boer koning. De halsketting en de kris werden aan het volk getoond. En tot op de dag van vandaag is deze kris pusaka op het eiland Celebes bewaard gebleven.
Aflevering 612 uitzending 17 mei 2010
Sulawesi met Roderick Wahr
Recept van de week is Indische Foe Young Hai.
BENODIGDHEDEN
1 teen knoflook
1 lente ui
fijn gesneden bamboeshoots vers of uit blik
peper en zout naar smaak
1 speklap
2 eieren
olie
BEREIDING
Knoflook en lente ui heel fijn snijden. Speklap voorkoken en daarna eveneens heel fijn snijden. Meng knoflook, lente ui, bambushoots en de fijngesneden speklap doorelkaar en bestooi dit met zout en peper naar smaak. Voeg de rauwe eieren toe aan dit mengsel. Doe olie in een pan en bak van dit mengsel de eierkoeken.
DE SAUS BENODIGDHEDEN:
bloem, tomatenpuree, suiker, zout, azijn, een vleugje ketjap.
BEREIDING:
Bak wat bloem in de olie, voeg de tomatenpuree erbij en blus het af met een beetje water. Op smaak afmaken met zout, peper, azijn en suiker en een vleugje ketjap.
SELAMAT MAKAN
In de rubriek Macam Macam iets over de kalongs oftewel vliegende honden. Een kalong is een vleermuissoort dat doorgaans 30 tot 40 cm lang kan worden, hij heeft geen staart en hij heeft een roodbruine vacht en zijn zwarte vleugels hebben een spanwijdt van wel 1 meter 50. De grootste soort is de pteropus vampyrus.
Kalongs worden vliegende honden genoemd, omdat ze ook echt een hondekop hebben. Het zijn nachtdieren die zich in de nacht voeden met rijpe vruchten en bloemen. Vooral mimosa zijn ze gek op. Bij het aanbreken van de dag zoeken zij hun boom op om hangend in die boom te gaan rusten. Dit gaat met veel geschreeuw gepaard. Ze slapen meestal in dezelfde boom. Door hun uitwerpselen worden deze bomen zo ontbladert, dat de bovenste takken veelal kaal zijn.
Hun slaaphouding is zich aan 1 of beide voeten aan een boom hangen, ze laten de kop op de borst zakken, vouwen de vleugels om zich heen en slapen.
De voortplantingstijd is veelal van februari tot maart en ongeveer 6 maanden later worden de jongen geboren. Tijdens de zwangerschap hebben de wijfjes een aparte verblijfplaats. Meestal wordt er 1 jong geboren. De moeder draagt het jong 1 maand mee, vastgeklemd aan haar vacht met zijn vingers en tenen en aan haar tepels met de bek. Na 18 maanden is het jong volwassen.
De natuurlijke vijanden van de kalongs zijn de grote uilen, grote hagedissen, arenden en slangen.
Kalongs worden sinds mensenheugenis ook door mensen gegeten. In de Minahassa op het eiland Sulawesi staat kalong op de menulijst.
Aflevering 611 uitzending 10 mei 2010
Reis door Java deel 3
Sayur pakis
Ingrediënten:
400 gr spinazie
4 cm kencur, geschild en fijngehakt
5 rode rawits
3 tenen knoflook
1/2 theelepel zout
1/4 theelepel zwarte peperkorrels, gekneusd
2 eetlepels olie
Bereiding:
Blancheer de spinazie heel kort en schrik de spinazie af onder stromend koud water. Laat de spinazie uitlekken en dep eventueel de blaadjes droog.
Wrijf of maal de overige ingrediënten fijn en schep de gemaakte boemboe en de spinazie goed door elkaar. Serveer op kamertemperatuur.
SELAMAT MAKAN
Aflevering 610 uitzending 3 mei 2010
Reis door Java deel 2
Rudjak Manis is een fruitsalade gemaakt van jong fruit met gula jawa en sambal.
Benodigdheden
2 appels b.v. een Granny Smith
2 harde peren
1 kleine ananas of ananas uit blik
1 bankuang
1 komkommer
1 harde mango
1 stukje goela djawa,
2 eetl. ketjap manis,
1 theel. sambal oelek,
1 eetl. citroensap
BEREIDING
Schil de appels, de peren en de komkommer en snijd ze in stukjes. Schil de ananas, zo, dat de harde kroonstukjes eruit zijn, snijd hem dan in plakken en vervolgens ook in stukjes, maar het hart van de ananas niet gebruiken.
Smelt de goela djawa in een pannetje met een beetje water op het vuur en voeg de ketjap, de sambal en het citroensap toe. I.p.v. sambal mag u ook een paar rawits gebruiken die u in kleine ringetjes snijd.
Laat de saus een beetje inkoken totdat ze dikker wordt. Voor het opdienen kunnen de stukjes fruit worden gemengd en kan de saus eroverheen worden gegoten. We aten vroeger de rudjak ook apart. Dus met z’n allen om de saus zitten, een stukje fruit pakken en lekker indopen in de saus.
SELAMAT MAKAN
tahu Ketoprak Bandung (groentenschotel met gebakken tahu)
BENODIGDHEDEN
1 blok tahu,
1 eetlepel sambal
1/4 komkommer, in fijne plakjes gesneden
2 eetlepels ketjap
1/2 pond taugé
1/2 kopje azijn
wat selderie, fijngesneden
eventueel wat gebakken uitjes
BEREIDING:
Snijd de tahu in kleine blokjes en bak ze in wat olie knappend bruin. Laat de tahu uitlekken in een vergiet. Was de taugé, verwijder eventueel de groene schilletjes en overgiet het met kokend water. Laat de taugé ook uitlekken. Vermeng de sambal met azijn, ketjap en wat zout (dit is de saus). Leg dan een laagje tahu en een laagje taugé in een schaal. Strooi er wat selderie over en daarna weer een laagje met komkommer. Giet als laatste de saus erover en roer dit alles goed door elkaar. Als garnering kunt u wat gebakken uitjes er overheen strooien. Dien dit gerecht koud op.
SELAMAT MAKAN
Aflevering 609 uitzending 26 april 2010
Reis door Java deel 1
Smoor Jakarta.
Ingredienten
4 el slaolie
600 gram stoofvlees, in blokjes van 2 cm
2 uien, geschild
4 teentjes knoflook, geschild
3 cm verse laos of 1 tl poeder
2 rode lomboks
1 tl trassie
2 el gula djawa of 1 el bruine suiker
2 blaadjes djeroek poeroet
2 blaadjes daun salam of laurier
1 tl nootmuskaat
2 kruidnagels
1/4 blok santen of 1 blikje kokosmelk
4 tomaten, ontveld en in vieren
2 grote aardappels, geschild en in plakken
2 el ketjap
zout en peper
Bereiding
Verhit de olie op middelhoog vuur in een grote braadpan. Dep de plakken aardappel droog en bak ze in twee porties tot ze beginnen te bruinen, ca. 5 minuten. Haal uit de pan maar laat de olie achter.
Doe de uien, de knoflook, de laos, de lomboks (verwijder eventueel de zaadjes), de trassie en de gula djawa in een blender of snijd alles ragfijn. Kruid het vlees met zout en peper.
Verhit opnieuw de olie in de braadpan op middelhoog vuur en doe het mengsel uit de blender erin. Fruit al roerend 1 minuut en doe dan het vlees erbij. Roerbak het 5 minuten en voeg de djeroek poeroet, daun salam, nootmuskaat en kruidnagels toe. Doe er zoveel water bij dat het vlees net onder staat. Sluit de pan en laat 1 1/2 tot 2 uur stoven of tot het vlees gaar is.
Doe nu de santen, de tomaten, de aardappels en de ketjap erbij en laat nog 10 minuten stoven. Voeg zout en peper naar smaak toe en serveer.
Lekker met rijst en een komkommersalade.
SELAMAT MAKAN
Aflevering 608 uitzending 19 april 2010
Kennismaking en nieuws m.b.t. Indische Herinnerings Centrum Bronbeek
met Yvonne van Genugten, directeur
Het recept van de week is TEMPE GORENG
Ik weet niet precies van wie dit recept is, maar het is heerlijk.
BENODIGDHEDEN
400 gram tempé
1.5 deciliter tamarindesap
2 gehakte sjalotjes
2 gepelde tenen knoflook
zout en peper
olie om te frituren
BEREIDING
Snijd de tempé in plakjes van twee centimeter. Wrijf de sjalotjes en de knoflooktenen in een vijzel fijn. Vermeng dit met het tamarindesap. Breng dit mengsel op smaak met zout en peper. Marineer de plakjes tempé een uur in het mengsel. Draai de plakjes van tijd tot tijd. Neem de tempé uit de marinade en dep ze goed droog. Verhit de olie tot 180 graden en frituur de tempé goudbruin.
SELAMAT MAKAN
In de rubriek Macam Macam een waar gebeurd verhaaltje. Toen de Indische Nederlanders na de onafhankelijkheid van Indonesië massaal naar Nederland vertrokken, werden ze hier in de zogeheten contractpensions opgevangen. In het pension kreeg je geregeld een maatschappelijk werker op bezoek, die dan eventuele klachten of meldingen noteerde. Zo kwam de contractambtenaar ook bij een familie op bezoek, die een verzoek deed om positiekleding voor zijn vrouw te mogen kopen, omdat zij zwanger was en uit de kleren groeide. De man noteerde alles keurig en met de woorden: “ik zal de aanvraag indienen”, ging hij weer weg. Er ging een lange tijd voorbij, maar de familie hoorde nog steeds niets over het ingediende verzoek.
Totdat een familielid, die reeds geruime tijd in Nederland woonde, een keertje op bezoek kwam en zag dat de hoogzwangere vrouw toch inderdaad uit alle kleding was gegroeid. Zij nam de vrouw mee en samen kochten ze de nodige positiekleding.
De baby werd geboren en twee maanden later kwam de ambtenaar weer op bezoek met de mededeling dat hij goed nieuws had. De aanvraag voor de positiekleding was ingewilligd.
Maar zei de vader het kindje is al geboren.
Oh, maar misschien wilt u de bon toch wel hebben? Maar denk er om het is niet gratis, het moet allemaal worden terug betaald.
En zo werd de bon meteen verscheurd. Tja, deze dingen zijn echt gebeurd.
Aflevering 607 uitzending 12 april 2010
60 jaar herdenking immigranten en repatrianten
met Maureen ten Hoorn
Recept van de week heet Ajam ketjap met ananas. Dit recept kan zoowel met witte rijst of bami worden gegeten.
Aantal personen: 4.
Bereidingstijd: 20 minuten.
Reken per persoon 75 à 100 gram bami.
Ingrediënten:
300 à 400 gram bami,
2 groene paprika's die half rood verkleurt zijn,
2 gele paprika's,
3 eetlepels zonnebloemolie,
2 kipfilets (ca. 350 gram),
400 gram ananasstukjes,
0,3 liter ketjapsaus.
Bereiding:
Bami of witte rijst koken volgens gebruiksaanwijzing op de verpakking.
Paprika's wassen, schoonmaken en in stukjes snijden.
Kipfilet in blokjes snijden.
In wok zonnebloemolie verhitten.
kipblokjes rondom in circa 5 minuten bruin bakken.
Paprika's toevoegen en nog circa 2 minuten roerbakken.
Intussen ananas laten uitlekken.
Ketjapsaus en ananas toevoegen en goed mee verwarmen.
Bami toevoegen en alles goed opwarmen.
Serveer het op voorverwarmde borden.
Lekker met atjar en kroepoek.
SELAMAT MAKAN
In de rubriek Macam Macam een gedicht over Indië.
Dit gedicht is van Jules Anderson en ingestuurd door Peter Logman.
Indië
Land van immer geurende jasmijn
Waar de tropenzon weldadig schijnt
En de palmen als een groen gordijn
De kust als een smaragd omlijnd
Sawahs strekken zich eindeloos uit
Machtige rivieren doorklieven het land
Ik voel nog steeds als ik mijn ogen sluit
Een onblusbare heimwee, die in mijn lichaam brandt
Land van goden en godinnen
Het deed mij pijn jouw te moeten verlaten
Ik zal je echter altijd blijven koesteren en beminnen
Mijn wortels in jouw zullen mij nimmer los kunnen laten
Ik draag in mij mee jouw stille kracht
Een kracht die mijn innerlijk leven enorm heeft verrijkt
Een kracht ook, die mij vervult met diep ontzag
Voor het ongeziene en mij doet streven naar onbaatzuchtigheid
Thans vertoef ik hier in diep gepeins verloren
Aanschouw ik het groen van de wei en het gele Gelderse zand
En wordt diep in mijn hart een intens verlangen geboren
Om terug te keren naar mijn wonderschone geboorteland
Aflevering 606 uitzending 5 april 2010
"Wist u dat" ...... wetenswaardigheden met Chérie Kelderman
Recept van de week is:
FRIKADEL VAN VIS
BENODIGDHEDEN
1 pond kabeljauw
1 theelepel sambal ulek
3 eetlepels peterselie
zout naar smaak
1 eiwit
3 eetlepels boter
4 sjalotten
1 sneetje brood
1 theelepel peper
1 eidooier
bloem
sap van 1 citroen
BEREIDING
Kok de vis gaar in water met wat zout. Ontvel en ontgraat de vis en maak het visvlees fijn.
Vermeng het visvlees met de kleingesneden sjalotten, sambal, fijngesneden peterselie, peper, zout, eidooier en ontkorst en geweekt brood.
Vorm van de massa balletjes, rol deze door het losgeklopte eiwit en vervolgens door de bloem. Bak ze in de boter bruin en gaar. Sprenkel citroensap over de gebraden frikadellen.
SELAMAT MAKAN
Aflevering 605 uitzending 29 maart 2010
Java Suiker Industrie met Margaret Leidelmeijer
Recept van de week is Bami Taotjo. Taotjo is gemaakt van sojabonen en kant en klaar verkrijgbaar bij de toko.
BENODIGDHEDEN:
1 pak bami
350 gram magere speklappen
2 dunne preitjes
1 klein bosje selderie
2 lombok hidjau (groene Spaanse pepers)
1 gesnipperde ui
2 gesnipperde knoflook tenen
1 of 2 theelepels taotjo
olie
BEREIDING
Snijd de magere speklappen in kleine stukjes en bak ze in wat olie gaar. Voeg dan de gesnipperde ui en knoflook toe.
Ontpit de groene Spaanse pepers en snijd ze in smalle rondjes.
Prei en selderie fijnsnijden.
Voeg nu ook de Spaanse pepers, prei en selderie aan het vlees toe en roerbak dit even. Dan pas de taotjo toevoegen. Roer het geheel goed om.
Breng water met zout aan de kook. Als het water goed doorgekookt heeft, het vuur uitdoen en de bami zo’n 4 minuten in het kokende water leggen. Trek met een vork de mie uiteen. Na vier minuten, even proeven of de mie gaar is, zo ja, dan in een vergiet uit laten lekken.
Voeg een beetje olie aan de mie toe om plakken te voorkomen, doe dit eveneens met behulp van een vork.
Als laatste de mie bij het vlees en de groenten toevoegen en schep dit geheel goed om. Naar smaak taotjo of zout toevoegen.
SELAMAT MAKAN
In de rubriek macam macam een vertaling van het woord Buwaja oftewel krokodil. Als je buwaja in figuurlijke zin gebruikt betekent dat boef, schurk of smeerlap.
-Buwaja krontjong zijn de echte krontjong spelers, die al slenterend op straat hun liedjes zingen en spelen.
-Buwaja layangan: zijn kinderen die zonder op of om te zien achter neerdwarrelende vliegers aanrennen;
-En een lidah buwaja betekent vrij vertaald, de tong van een krokodil. Maar als je het hebt over lidah buwaja, dan heb je het eigenlijk over een stengelloos kruid met fraaie grijs-groene bladeren. In het latijn heet deze krokodillen-tong Sanseveria trifasciata. Dit kruid kan ongeveer anderhalve meter hoog worden. Het bladsap gebruikt men als haargroeimiddel. Als u last hebt van haaruitval of dun haar, dan is het aan te raden om lidah-buwaja-shampoo te gebruiken.
Aflevering 604 uitzending 22 maart 2010
Multatuli met Tom Böhm
Recept van de week heet: Oblok Oblok
BENODIGDHEDEN:
2 tenen knoflook
1 ui
klein stukje trassi
2 theelepels sambal oelek
4 kemiri noten
2 salambladeren
een stukje verse laos
3 lombok hidjau oftewel groene Spaanse pepers
halve tahu
halve tempe
50 gram peteh bonen
¼ blok santen
vleesbouillon
suiker naar smaak
BEREIDING
Tahu en tempe in blokjes snijden en in olie bakken. Alle ingrediënten in olie goudbruin fruiten. Dan santenblok en ¼ liter water toevoegen. Daarna de blokjes tahu en tempe eveneens hieraan toevoegen en vijf minuten laten sudderen.
SELAMAT MAKAN
In de rubriek Macam macam wil ik u iets vertellen over de Balinese crematies. Deze crematies zijn niet bepaald een treurige aangelegenheid, integendeel, men viert hier de overgang van dit leven naar het volgende. Door de crematie van het lichaam wordt de geest bevrijd, zodat hij zich kan verenigen met de oppergod.
Een crematie is echter heel duur en veel Balinezen begraven hun familieleden tijdelijk, om na een tijdje een massa-crematie te houden. Zo’n massa-crematie drukt de kosten.
Na een feestmaal leggen de mannen het lichaam op een toren van bamboe, die de kosmos symboliseert. Vervolgens draagt men de toren, vergezeld door een gamelan-orkest en vrouwen met offergaven, in hoog tempo naar de crematie-plaats. Hier wordt het lichaam in een doodskist geplaatst en steekt men de hele toren in brand.
Na de crematie verzamelt men de as en strooit deze in zee of in een rivier uit.
Aflevering 603 uitzending 15 maart 2010
Het Cultuurstelsel met Cees Faseur
Recept van de week is een recept van Cisca Cress en het heet:
Tempé Batjam
BENODIGDHEDEN
1 tempé
3 tenen knoflook
1 stukje kunjit van 5 cm
zout naar smaak
½ liter gekookt water
3 dl slaolie om te frituren
BEREIDING
Snijd de tempé in plakken, niet te dik of te dun en doe dit in een schaal.
Pel de knoflook en haal het velletje van de kunjit, wrijf de knoflook en kunjit samen met wat zout in een cobek fijn.
Giet hierover gekookt water en vermeng dit goed dooreen.
Giet dit over de plakjes tempé en laat de tempé hierin ongeveer 1 uur marineren.
Verhit in een wadjan de slaolie en frituur hierin de gemarineerde tempé licht bruin. Laat de tempé hierna uitlekken.
SELAMAT MAKAN
In de rubriek macam macam aandacht voor een van de vele vruchten van Indonesië. Dit maal is het de papaya of kates. Als je naar Indonesie op vacantie gaat dan ontbreekt de papaya echt niet, drie keer per dag wordt deze smakelijke vrucht aangeboden.
Behalve dat papaya erg lekker is, bevat het ook de vitaminen A en C en veel calcium. Papaya schijnt ook goed te zijn voor de ogen. De zwarte pitten die in deze papaya zitten, zijn niet eetbaar. Er zijn verschillende soorten papaya. De getah oftewel melksap, de wortel als het blad van de papaya worden voor diverse obats oftewel medicijnen gebruikt tegen wratten en zweren, maar het helpt ook bij malaria en difterie. Het melksap moet je niet in je ogen krijgen want dat kan weer blindheid veroorzaken. Uit de bast en de vruchten wint men papaine dat in de handel gebruikt wordt voor de fabricage van kauwgom en in de textielindustrie gebruikt men het om het krimpen van wol en zijde tegen te gaan. De jonge bladeren worden gestoomd en beschouwd als lekkernij. De beroemde bubur-Menado b.v. daar horen ook jonge papayabladeren in. Het smaakt een beetje bitter. De volwassen bladeren gebruikt men om vlees en kip in te wikkelen. Dit maakt het vlees mals. Op het Dieng plateau op Midden-Java groeit een hele bijzondere papaya-soort. Dit soort is zo groot als een vuist terwijl de andere soorten papaya zo groot zijn, dat ze wel 1 tot 3 kg. wegen. De papaya van het Dieng plateau, ook wel de Candamarcensis geheten, is weliswaar heel geurig maar is niet rauw te eten maar ze wordt geconfijt en is de specialiteit van het Dieng Plateau. Deze geconfijte papaya heet Carica. Het heeft echt een hele bijzondere smaak.
Aflevering 602 uitzending 8 maart 2010
André Wijnkamp over zijn nieuwe CD Welcome to my world.
Recept van de week heet: TERONG LODEH (soep met aubergines en garnalen)
200 gram Noorse garnalen2 eetlepels olie
1 gesnipperde ui2 tenen knoflook fijngehakt
2 theelepels sambal oelek2 grote tomaten
5 dl kippenbouillon1 middelgrote aubergine
2½ dl dunne santen1 theelepel Javaanse suiker
De tomaten worden ontveld en in stukjes gesneden. Hak of snij de garnalen in stukjes. Verhit de olie in een wadjan of braadpan en fruit hierin onder voortdurend omscheppen de ui totdat hij wat kleur begint te krijgen. Voeg de knoflook toe. Alles goed omscheppen en dan de sambal en stukjes tomaat
toevoegen. Schep alles voortdurend om en druk de tomaat tegen de bodem of wand fijn. Voeg vervolgens de bouillon toe en breng alles onder voortdurend roeren aan de kook. Temper het vuur en laat alles gedurende 10 min. heel zachtjes koken. Schil de aubergine heel dun en snij het vruchtvlees in blokjes van 1 cm in het vierkant. Voeg deze bij de inhoud van de wadjan en laat alles nog eens 10 min. zachtjes doorkoken. Voeg hierna de santen toe en breng de soep op smaak door de suiker en wat zout er aan toe te voegen. Schep vlak voor het opdienen de stukjes garnaal door de soep.
SELAMAT MAKAN
In de rubriek Macam Macam iets over het eiland Lombok.
Vanaf het begin van de 18de eeuw heeft Lombok lange periodes onder Balinese overheersing gestaan. Veel Balinezen hebben zich eeuwenlang vooral aan de westkust van lombok gevestigd en er een blijvend stempel gedrukt in cultuur, architectuur en godsdienst. Ook nu nog is er een Balinese gemeenschap in dit gebied, die vast houdt aan haar eigen geloof en tradities.
De oorspronkelijke bevolking van Lombok, de Sasak, is islamitisch en heeft mede daarom een volstrekt andere culturele identiteit. Kunst en cultuur van de Sasak zijn onderhevig aan zeer sterke beïnvloeden door de islam. Er zijn ook nog veel preïslamitische invloeden te vinden. De typische Sasak-huizen met hun overhangende daken van palmvezel vindt u in de kleine, vaak primitieve dorpjes in het binnenland.
Lombok is, toeristische gezien, in ontwikkeling. De noordwestkust rond Senggigi is een populaire bestemming, evenals de kleine eilandjes voor de kust. Gili Trawangan, Gili Meno en Gili Air. De rest van Lombok is nog erg rustig, met prachtige verlaten zandstranden in het zuiden en langs het zuidwestelijke schiereiland. Drogere landbouwgronden in het binnenland en een indrukwekkend hooggebergte in het noorden dat gedomineerd wordt door de machtige vulkaan Rinjani. Met ruim 3700 meter is dit de hoogste vulkaan van Indonesië.
Aflevering 601 uitzending 1 maart 2010
Maureen Mac Gillavry over haar nieuwe CD Country Flavoured Songs
Recept van de week is een recept van Lonny en het heet Tahu Pong.
Het is een gerecht van gebakken tahu en eieren in sambalsaus
BENODIGDHEDEN
5 eieren
1 blok tahu
zout
plantaardige olie
3 tenen knoflook
7 rawits
1 eetlepel geraspte gula Jawa
1 theelepel petis udang
5 eetlepels kecap manis
BEREIDING
Kook de eieren in ca. 8 minuten hard en spoel ze koud. Pel ze, kerf ze in de lengte enkele malen in en smeer ze in met wat zout.
Snijd de tahu in blokjes van ca. 3x3 cm.
Wrijf voor de sambal de gepelde tenen knoflook en de van de steeltjes ontdane rawits met de gula Jawa en de petis in een cobek fijn.
Roer de kecap erdoor en voeg zout naar smaak toe.
Laat de olie in een wajan goed heet worden en frituur de blokjes tahu hierin goudbruin. Doe dat ook met de gekookte eieren. Serveer de tahu en de eieren met de sambalsaus.
SELAMAT MAKAN
In de rubriek Macam Macam iets over de salakvrucht ook wel slangenvrucht genoemd oftewel de Salacca edulcis. De salak is de meest gekweekte palm. De salakpalm is geveerd en hebben dorens en kunnen jeuk aan de handen veroorzaken. De salak palmboom is niet zo hoog als de andere palmbomen. Hij wordt ongeveer maar drie tot zes meter hoog, voor een palm is dat uiteraard niet hoog. De deelblaadjes zijn ook voorzien van dorens. Aan de bovenkant zijn ze glanzend groen, aan de onderkant wittig. Er zijn aparte mannelijke en vrouwelijke palmen. De bloemen groeien dicht bij de grond. De mannelijke bloemen groeien in meer dan 1 m lange, kolfvormige, door schutbladen omgeven bloeiwijzen en hebben een buisvormige, rode bloemkroon. De vrouwelijke bloemen groeien in tot 30 cm lange bloeiwijzen en hebben een geelgroene bloemkroon.
De salak is een palm afkomstig uit o.a. Maleisië, Sumatra, Java en Bali. De salak groeit in trossen onderaan de boom. De geschubde bruine schil is heel hard. Daardoor is de vrucht heel goed tegen transport bestand.
De salak, noemt men ook wel de slangenvrucht, omdat de leerachtige, donkerbruine en roodglimmende schil, op de huid van een slang lijkt. Het is een schubben gelijkende schil. De vrucht is rond tot ovaal uitlopend op een puntje aan de bovenkant, en kan tot 8 cm. groot worden. Het is de vrucht van de salak palmboom.
De schil is taai, maar verrassend dun en makkelijk te openen.Binnenin vind je een crème kleurige vrucht, die verdeeld is in 3 partjes, meestal met een enkele pit in de grootste twee ervan. Salaks zijn niet sappig, hetgeen ze speciaal makkelijk te schillen en te eten maakt. De vrucht heeft de stevigheid van een wortel en heeft een lekkere zoet-zure smaak. Hij smaakt zoals geen andere vrucht. Salak smaakt naar salak.
Je hebt verschillende soorten salak. Onder aan de vulcaan Merapi op Java b.v. heeft de salak een lekkere zoet-zure smaak.
Je hebt ook salak die erg wrang van smaak zijn ook wel sepet genoemd.
Op Bali heb je de kleine zoete salak gula die is echt heerlijk van smaak en de salak pondok. Het seizoen voor de salak is verschillend op Bali is het seizoen rond februari. Je ziet dan ik weet niet hoeveel vrachtwagens afgeladen vol beladen naar de pasar rijden met duizenden en duizenden slalaks.
Aflevering 600 uitzending 22 februari 2010
Indische literatuur met Peter Geitenbeek
Recept van de week heet:
SAMBAL TJOEKA is een sambal gerecht van Raden
Benodigdheden:
Wat jonge slablaadjes,
1 komkommer, in schijfjes gesneden,
2 hardgekookte eieren, in plakjes gesneden,
3 aardappels, in de schil gaar gekookt. Later worden de schilletjes eraf getrokken en worden ze in plakken gesneden.
De volgende ingrediënten:
50 gram ebbie, fijngestampt,
1 à 2 lomboks, fijngestampt,
een paar lepels aangelengde azijn,
zout en suiker.
Bereiding:
De fijngestampte ebbie met de aangelengde azijn, lombok, suiker en zout vermengen. Op een groot diep bord leggen we nu de slablaadjes. Daarop leggen we de schijfjes komkommer, de hardgekookte eieren en de aardappels. Het ebbiesausje gieten we er nu bovenop.
SELAMAT MAKAN
Aflevering 599 uitzending 15 februari 2010
Vorst Mangkoenegoro VII met Madelon Djajadiningrat
Recept van de week heet:
Seroendeng:
BENODIGDHEDEN:
2 eetlepels olie
1 pond cocos
3 uien
2 tenen knoflook
1 theelepel trassi
2 eetlepels suiker
2 theelepels ketoembar
1 schijf laos
2 theelepels zout
2 salam blaadjes
4 assam ptten
¼ kopje water
BEREIDING
De olie in een wadjan warm maken en darin de fijngewreven knoflook, ketoembar, trassi, zout en suiker fruiten.
De assampitten in 1/4 kop warm water oplossen en bij de bumbus voegen.
Daarna de cocos erbij doen en steeds blijven omscheppen, op klein vuur totdat het bruin is.
Gewoon af laten koelen.
De seroendeng kan in een jampotje bewaard worden.
SELAMAT MAKAN
In de rubriek Macam Macam zo maar een paar korte wetenswaardigheden.
Bij Cibodas, in het nationale park Gunung Gede Pangrango vinden we bijvoorbeeld de laatste resten van Java’s bergflora. Dit park is een waar paradijs voor plantenliefhebbers. Op de alpenweiden groeien pollen Javaanse Edelweiss (Anaphalis javanica), gentianen, bramen, aardbeien en Sintjanskruid.
Enkele soorten bomen en planten groeien overal op de archipel. Als ze niet tot de natuurlijke vegetatie van een streek behoren, zijn ze aangeplant om hun vruchten, of hebben ze een ander nut voor de mens. De kokospalm wordt van top tot teen benut. Het vruchtvlees wordt gegeten en het vocht (de kokosmelk) wordt gedronken of ingedikt tot santen. De stam, de bladeren, bladnerven en de wortel worden verwerkt tot gebruiksvoorwerpen . Het voedzame meel uit de stam van de sagopalm levert op Sulawesi, de Molukken en Irian Jaya de basisvoeding.
Van de bananenboom wordt niet alleen de vruchten maar ook de langwerpige bloem gegeten. De stam dient als voetstuk voor de poppen van het wayang-toneel en de bladeren worden gebruikt als verpakkingsmateriaal van voedsel; bij een plotselinge regenbui doen ze dienst als paraplu.
De takken van de kapokboom (Ceiba pentandra) staan loodrecht op de stam. Uit de pegelvormige vruchten steekt hier een daar een plukje witte watten: de kapok, die wordt gebruikt om kussens te vullen.
Op begraafplaatsen, tussen grafstenen, staan eveneens bladarme Kemboja-bomen, sinister ogend door hun kale kruin en hun grijze, kronkelende takken. De mooie, welriekende, witte of rose bloemen staan hiermee in schril contrast; op Bali steekt men die achter het oor. Een veel voorkomende plant is ook de Melati. De geurige bloemen van deze jasmijnsoort worden verwerkt in bloemenkransen, traditionele medicijnen, thee en parfum.
De Angrek bulan, dit is een orchidee, is net als de Melati en de Rafflesia uitgekozen als nationale bloem.
Aflevering 598 uitzending 8 februari 2010
De gamelan met Elsje Plantema
Rudjak Manis is een fruitsalade gemaakt van jong fruit met gula jawa en sambal.
Benodigdheden
2 appels b.v. een Granny Smith
2 harde peren
1 kleine ananas of ananas uit blik
1 bankuang
1 komkommer
1 harde mango
1 stukje goela djawa,
2 eetl. ketjap manis,
1 theel. sambal oelek,
1 eetl. citroensap
BEREIDING
Schil de appels, de peren en de komkommer en snijd ze in stukjes. Schil de ananas, zo, dat de harde kroonstukjes eruit zijn, snijd hem dan in plakken en vervolgens ook in stukjes, maar het hart van de ananas niet gebruiken.
Smelt de goela djawa in een pannetje met een beetje water op het vuur en voeg de ketjap, de sambal en het citroensap toe. I.p.v. sambal mag u ook een paar rawits gebruiken die u in kleine ringetjes snijd.
Laat de saus een beetje inkoken totdat ze dikker wordt. Voor het opdienen kunnen de stukjes fruit worden gemengd en kan de saus eroverheen worden gegoten. We aten vroeger de rudjak ook apart. Dus met z’n allen om de saus zitten, een stukje fruit pakken en lekker indopen in de saus.
SELAMAT MAKAN
In de rubriek Macam Macam iets over Gorontalo
Gorontalo is een provincie in Indonesië, gelegen in het noorden van het eiland Sulawesi het vroegere Celebes.
In 2004 is Gorontalo onderverdeeld in 4 regentschappen (kabupaten) en één stad (kota):
Deze regentschappen zijn:
•Bonebolango
•Gorontalo
•Boalemo
•Pohuwato
De naam Gorontalo kan dus verwijzen naar drie verschillende gebieden: de provincie, het regentschap of de stad. De hoofdstad van de provincie Gorontalo is Gorontalo; De hoofdstad van het regentschap Gorontalo is Limboto.
Gorontalo is de op één na grootste stad van Noord Sulawesi. Het is een havenstad, dat met zijn natuurlijke haven en ligging langs de Trans Sulawesi snelweg een belangrijk verkeersknooppunt van de provincie is.
Gorontalo heeft een regelmatige verbinding met met Poso, Bitung en de Togian-eilanden. Er ligt een tamelijk mooi strand en er rijden heel veel bendi´s dit zijn paardenwagentjes. De bezienswaardigheden zijn de traditionele architectuur, Nederlandse art-deco gebouwen en het Otanaha-fort, dat op een heuvel staat en uitkijkt op het Danau Limboto oftewel het meer van Limboto. In het oosten gaan de sawah’s en akkers over in het Nationale Park Bone-Dumoga, een dicht bebost bergachtig gebied waar hamerhoenders, neushoornvogels, anoa dwergbuffels, zwijnen en vliegende honden leven. Er groeien veel orchideeën, palmen, en bamboe.
De meeste winkels in Gorontalo verkopen kleding, zakdoeken, kussenslopen en tafelkleden die verfraaid zijn met het alom bekende Krawang borduurwerk. Dit prachtige Krawang broduurwerk wordt vervaardigd in het dorpje Tapa, dat 7 km ten noorden van de stad ligt.
Aflevering 597 uitzending 1 februari 2010
Bezoek aan Indonesië met Peter Logman.
Recept van de week is een heerlijk snackje en gemakkelijk te bereiden het zijn
INDONESISCHE SAUCIJSJES (gekruide gehaktrolletjes)
1 kg gehakt (hoh)2 theelepels peper
2 theelepels nootmuskaat1 theelepel fijne kruidnagel
zout
Meng alles goed door elkaar. Laat dit 1 dag op een koele plaats staan. Maak er kleine worstjes van en rol ze een voor een in een velletje aluminiumfolie. Kook ze in ruim water in 15 a 20 min. gaar. Lekker bij de borrel of uit het vuistje.
SELAMAT MAKAN
In de rubriek Macam Macam een bijzonder verhaal over de
Grootpoothoenders of megapoden deze zijn een familie van hoenderachtigen waarvan de vrouwtjes kolossale eieren leggen. Dat doen zij niet in een nest, maar in verwarmde grond. De zon, vulkanisme of rottingswarmte van plantaardig materiaal is er verantwoordelijk voor dat de eieren uitkomen. Deze broedstrategie luistert erg nauw, met name wat de grondtemperatuur betreft waarbij de eieren tot ontwikkeling komen. Voor de meeste soorten ligt de geschikte broedtemperatuur ergens tussen 31 en 38 graden C, met als optimale warmte 34 graden. Hoger of lager dan de maximum of minimum temperatuur betekent onherroepelijk de dood van het jong. Deze relatieve lage incubatietemperatuur heeft een ontwikkeling in gang gezet naar grote eieren met veel eidooier. En daarin schuilt de grootste bedreiging voor deze vogels. Hun eieren worden graag gegeten. Niet alleen door bijvoorbeeld hagedissen en zwijnen, maar vooral door de mens. Grootpoothoenders komen voor in India (Nicobaren), de Filipijnen, Indonesië, Maleisië, Papua Nieuw-Guinea, diverse eilanden in Oceanië en Australië. Vrijwel zonder uitzondering worden de eieren van de 22 soorten grootpoothoenders door de lokale bevolking geraapt. Dit eierrapen is vaak op een kleinschalige wijze ontstaan, waarbij de bevolkingsdruk rond deze ei-leg-locaties klein was. Dat is in de loop van eeuwen veranderd. Transmigratie, exploitatie van andere bosproducten, zoals rotan, werden gecombineerd met eieren rapen en economische vooruitgang eisen hun tol van de vogels en de eieren. Door deze nauwe relatie met de mens is door onder andere ambtenaren gedurende de koloniale tijd informatie vastgelegd in boeken en geschriften over de rol van de eieren voor lokale economieën en (voormalige) koninkrijken.
Aflevering 596 uitzending 25 januari 2010
Werken in Indonesië. Met Emile Snellen van Vollenhoven en
Ineke van Gemert uit Ubud Bali.
Recept van de week is: OERAP OERAP (taugé en snijbonen met kokos)
BENODIGDHEDEN
300 gram taugé200 gram gesneden snijbonen
1 teen knoflook1 stukje verse kentjoer
2 blaadjes djeroek poeroet½ verse rode lombok
½ theelepel suiker½ theelepel trassi
1 mespunt zout100 gram geraspte kokos
BEREIDING
De knoflook, kentjoer en stukjes lombok fijndrukken door de knoflookpers. Djeroek poeroet heel fijn snijden. Dit alles mengen met de trassi, suiker, zouten kokos. De taugé en snijbonen 3 min. in kokend water, dan in een vergiet latenu uitlekken en de groenten zo heet mogelijk door de gekruide kokos halen.
SELAMAT MAKAN
In de rubriek Macam Macam het verhaal over de Badjak, dit verhaal gaat over een zeeroverslegende. Ik weet niet wie dit verhaal geschreven heeft.
De Badjau's, Badoejs, Badjaks, bij vele namen worden ze genoemd, waren eens een gelukkig vreedzaam volk ergens aan de kust van Djohore, levend van visvangst en klapperteelt en wat het land hen verder bood. Hun stamhoofdkoning had veel kinderen. Het meest geliefd was wel zijn tienjarig dochtertje, dat vrolijk opgroeide, spelend met de visserskinderen. Zij bezat een kleine kano, waarmee zij zeer handig wist om te gaan.
Eens terwijl de koning afwezig was, stak er een zware storm op en vluchtte iedereen in de twee schuilhutten. Het prinsesje was er niet bij, maar niemand maakte zich ongerust, daar iedereen dacht dat ze wel in de andere hut zou zijn. Pas toen de storm ging liggen en allen weer tevoorschijn kwamen werd ze gemist. Men zocht haar aan 't strand en in 't bos. Zij was er niet en toen ook de kleine kano bleek te ontbreken, begreep men wat er gebeurd was.
De koning, teruggekomen, overmand door schrik en verdriet, sprak in zijn woede een vreselijk vonnis uit. Hij gebood allen die erbij geweest waren en het ongeluk van zijn kind niet voorkomen hadden, de zee op te gaan om haar te zoeken en niet terug te komen zonder haar. Men begreep wel dat dit neerkwam op een eeuwige verbanning.
Zo begon men dan aan de voorbereidingen voor een lange reis. De mannen bouwden schepen, vlochten touwen, maakten zeilen. De vrouwen legden voorraden proviand aan, grote aantallenklappers, vers water in potten, vis kon men onderweg wel vangen. Om die smakelijk te kunnen maken werden er veel spijzen gekookt, geurig en vooral goed houdbaar, want hoe lang zou de reis wel duren?
Ze vertrokken in oostelijke richting langs Borneo. Hier en daar vestigden zich enkelen aan een eenzame kust. De grote groep kwam na een lange zwerftocht terecht op de westkust van Celebes, waar zij zich een wankel bestaan opbouwden temidden van vreemde en vaak vijandige volken. Moedige zeevaarders waren zij intussen geworden en door de nood gedreven vervielen zij wel tot zeeroverij. Zozeer dat de naam Badjak tenslotte gelijkstond met het woord "zeerover".
Hun afstammelingen leven daar nog. Zijn zij nog zeerovers? Het zal wel niet. Zij zullen wel weer leven van visvanst en klapperteelt en wat het land hen verder biedt.
Die ene spijs, de geurige, lang houdbare is bekend geworden door de hele archipel. Altijd als ik sambal badjak eet, moet ik aan dit verhaal denken.
Aflevering 595 uitzending 18 januari 2010
Wonen en werken in Indonesië met Jan Hofman uit Ubud Bali.
Recept van de week heet KARE AJAM
en is een recept van Lonny uit zijn
kookboek de De Originele Indonesische Keuken. Het heet Kare Ajam.
BENODIGDHEDEN
1 kip
9 verse rawits
3 rode lomboks
7 sjalotjes
3 tenen knoflook
1 schijfje gember,
1 schijfje kunjit,
1 schijfje laos
1 theelepel ketumbar,
1 theelepel trassi
5 kemirinootjes
1 stengel sereh
¼ cocosnoot
4 eetlepels plantaardige olie
3 daun jeruk
½ theelepel suiker
en zout naar smaak
BEREIDING
Snijd de kip in stukjes. Maak de rawits en lomboks schoon. Pel de sjalotjes en de knoflook. Schil de gember, kunjit en laos dun. Maak van dit alles in de cobek een pasta eveneens met de ketumbar, trassi en kemiribootjes. Knip het bovenste deel van de sereh. Rasp de cocos en trek hieruit met een kopje water de santen. Verhit de olie in een wadjan en fruit de kruidenpasta goudbruin. Doe de stukjes kip erbij en sauteer deze twee minuten. Voeg de santen, de sereh, de daun jeruk, de suiker en zout naar smaak toe. En laat de kip circa 20 minuten op laag vuur sudderen.
Lonny heeft ook nog een gouden tip. Als u nog een extra gerecht wilt hebben, dan kunt u, zodra de kip gaar is, een paar stukjes eruit halen. Laat de kip uitlekken en daarna frituurt u deze kip. Door de marinade krijgt deze ajam goreng een lekkere pikante smaak.
SELAMAT MAKAN
In de rubriek Macam Macam iets over het ontstaan van de toko’s oftewel de Indische winkels die in Nederland niet meer weg te denken zijn. Maar hoe zijn die nu ontstaan.
Toen in de vijftiger jaren vele Indische Nederlanders naar Nederland kwamen, moesten zij zich hier aanpassen aan de manier van leven, en aan de nieuwe eetcultuur. En dat was toch wel een heel groot probleem. De aardappelen met groenten, vlees en jus begon al heel snel te vervelen en men verlangde naar een bordje rijst. Aangezien de Indische bumbus hier absoluut niet te krijgen waren, werd men creatief in het bedenken van nieuwe recepten, zoals sambal goreng boerenkool, tumis andijvie enz. Het gemis was toch wel de Indische kruiden. Een paar Indische handelsmensen zagen hier een gat in de markt, de kruiden werden overal vandaan geïmporteerd, men schafte een busje aan en reed met deze bus langs alle woningen van de Indische mensen in de regio. Zo is de Warong Keliling ontstaan, oftewel de rijdende winkel. Het werd steeds gemakkelijker om aan de bumbu’s en tahu en tempe te komen en gezien de brandstof steeds duurder werd en de weersomstandigheden het niet altijd toelieten om de spullen bij de mensen thuis te brengen is voorzichtig de “TOKO” geboren. Nu kan men vele ingrediënten in supermarkten kopen maar de specifieke kruiden en etenswaren zijn nu nog steeds in vele toko’s in Nederland te koop. Behalve dat je daar ingrediënten voor de rijsttafel kunt kopen, is er veelal een hoekje waar je een hapje kunt eten. Het is vooral ook een ontmoetingsplaats. De Indische buurtsuper.
Aflevering 594 uitzending 11 januari 2010
Woorden over leven met Katja Urban.
Recept van de week heet Bakwan jagung. Dit recept kreeg ik van onze vriendin Rusmiati die dit weer van haar moeder ibu Warsi Oerip heeft geleerd.
Benodigdheden
1 blikje mais van 340 gram. Uitlekgewicht 285 gram.
1 tartaar
Zout en peper naar smaak
Fijn gesneden ui
Tarwemeel
ei
Knoflook
Selderij
Bosui
Prei
Suiker
Nootmuskaat
olie
BEREIDING
Stamp de jonge mais fijn en doe hier zout en peper bij
Jonge mais fijn stampen, mengen met peper en zout, fijn gesneden ui, knoflook, selderij, bosui, prei, suiker en nootmuskaat.
Voeg hier het tartaartje bij. Alles mixen en aanlengen met een half kopje water, tarwemeel en een ei. Alles roeren tot een massa.
Pak een eetlepel van dit mengsel en bak het in hete olie goudbruin.
SELAMAT MAKAN
In de rubriek Macam Macam:
Soms overdenk ik in mijn bed, wat het leven eigenlijk is,
over geluk, pijn en verdriet en alles wat ik mis.
Maar je ervaring maakt je sterk, en je toekomst wordt bepaald,
door wat je vandaag beleeft, en uit je leven haalt.
Denk goed na over wat je wilt, en bepaal je nieuwe doelen,
als je verleden kunt vergeten, dan kun je echt weer voelen.
Wees oprecht en eerlijk voor jezelf, en in het algemeen,
verplaats je in gevoelens van mensen om je heen.
Leer je grenzen te bewaken, en durf anders te zijn,
je aan principes houden, geen water bij de wijn.
Je werkelijke kracht, om gelukkig te kunnen leven,
is niet bang of boos te blijven, maar berusten of vergeven.
Leer als je geluk wilt vinden, al heb je nog zo'n pijn,
alsof je nooit gekwetst bent, weer verliefd te kunnen zijn.
Al heb je nu veel zorgen, hou de toekomst in je hoofd,
en zie dat alles mogelijk is, als je er maar in gelooft.
Aflevering 593 uitzending 4 januari 2010
Integratie Lilian Ducelle met Marjolein van Asdonck
Recept van de week is:
Gado Gado en emping
BENODIGDHEDEN
3 hardgekookte eieren125 gram taugé
1 blok tahu½ komkommer in plakjes
250 gram sperciebonen5 eetlepels olie
200 gram bloemkoolroosjes1 zakje emping
300 gram gesneden witte kool
pindasaus (eventueel kant en klaar)
BEREIDING
Snijd de tahu in blokjes, dep ze droog en bak het in de lichtbruin.
Breng een grote pan water met zout aan de kook. Doe hierin:
Sperciebonen 7 minuten in, bloemkool 5 minuten, witte kool 4 minuten en taugé 1 minuut. De groenten moeten dus beetgaar zijn. Laat de groenten in een vergiet uitlekken.
Maak nu de pindasaus:
Of kant en klaar bereiding volgens de verpakking. Of bak 1 gesnipperde sjalot en 1 uitgeperste teen knoflook kort in 1 eetlepel olie. Voeg 200 gram pindakaas toe en roer dit tot een gladde saus met een beetje water. Breng de saus aan de kook en op smaak afmaken met een beetje ketjap manis, een beetje sambal, wat citroensap en een beetje suiker.
Leg nu de gebakken tahu op een schaal, rangschik de groeten en doe dan de pindasaus er over heen. Garneren met hardgekookte eieren, gebakken uitjes en emping.
SELAMAT MAKAN
In de rubriek Macam Macam iets over de topeng.
Een topeng is een houten masker. Maskers worden veel gebruikt bij hofdansen. Aan de binnenzijde van het masker is op mondhoogte een stukje leer aangebracht. Door dit tussen de tanden te klemmen, houdt de speler het masker op zijn plaats.
Een dans waarbij veel maskers worden gebruikt is het Panji verhaal.
De Panji epos omvat verhalen vol van mysterieuze verdwijningen, gedaante verwisselingen, vermommingen en herlevingen. De held prins Panji speelt hierin een hoofdrol.
De Panji-verhalen zijn onderdeel van de Javaanse mythologie en bevatten verwijzingen naar de geschiedenis van de Oost-Javaanse koninkrijken. De verborgen boodschap van deze verhalen is dat je niet moet begeren wat niet voor je bestemd is, en dat goede krachten het kwaad overwinnen.
Kunstig gesneden en kleurrijk beschilderde maskers en oogverblindende kostuums typeren de verschillende karakters. Bezield door de dansers en danseressen transformeren deze houten maskers in levendige, zeer expressieve gezichten.
Het gamelanorkest heeft in dit type dansvoorstelling een grote rol: het orkest ondersteunt en versterkt de verbeelde emoties met nauwkeurig op de scène toegesneden composities, die naadloos in elkaar overgaan. De muzikale begeleiding is voor Javaanse begrippen ongewoon dynamisch van aard.
Aflevering 592 uitzending 21 december 2009
Kerstprogramma met Ray en Nathalie Smith.Ajam Rica Rica
Benodigdheden:
1 pond kipstukjes
4 eetlepels gesneden uien
3 tenen knoflook
Citroensap van 1 citroen
Olie
4 theelepels sambal oelek
1 kopje kippenbouillon
2 theelepels djahé
Zout naar smaak
Bereidingswijze:
Kipkluifjes afspoelen in koud water, laten uitlekken en in een kom doen. Inwrijven met citroensap.
De kruiden fijnwrijven en in de olie fruiten. Meng het met een kopje bouillon tot een sausje, met zout op smaak brengen.
De kipkluifjes toevoegen en ca. 10 min. laten meekoken.
De kluifjes uitnemen en bruinbakken in een andere pan.
Terugleggen in de saus, goed doorwentelen en enige tijd laten intrekken.
SELAMAT MAKAN!
ZWART ZUUR VAN KIP
BENODIGDHEDEN
1 hele kip
5 gesnipperde sjalotjes
2 pijpjes kaneel
10 kruidnagelen
1 eetlepel suiker
2 eetlepels azijn
1 kopje ketjap manis
1 bierglas rode wijn
bouillon of water
zout en peper naar smaak
boter
BEREIDING
De kip in stukken snijden en inwrijven met zout en peper en in boter bruin braden. Daarna de uien fruiten, kaneel, kruidnagelen, suiker en azijn toevoegen en als laatste de ketjap, rode wijn en wat bouillon of water.
Breng dit alles aan de kook en leg de stukken er in.
Ongeveer een half uur laten sudderen tot de kip gaar is.
Bij ons thuis aten we zwart zuur met Kerst, mijn moeder deed er dan kentang ongklok bij, dat zijn kruimige aardappelen, sperciboontjes en compote van ananas
SELAMAT MAKAN
KALKUN ISI (GEVULDE KALKOEN OP Z’N INDISCH ik weet niet van wie dit recept is maar het lijkt me erg lekker.
BENODIGDHEDEN
Kalkoen van ca. 2 kg., 250 gram ontbijtspek, keukengaren met stopnaald, bananenbladeren om kalkoen in te pakken.
VULLING
250 gr. Rundergehakt, 1 kleine rode ui, 1 teen knoflook, 4 bospeen, 100 gram doperwten, 100 gram peultjes, 50 gram so-un, 1 rode peper, 1 kleine prei, 1 hardgekookt ei, 2 blokjes kippenbouillon, 5 sjalotjes, 1 eetlepel zoute ketjap, olie, 300 gram rijst, 125 gram blanke rozijnen, 125 gram mais.
VOORBEREIDING VULLING KALKOEN
Peultjes en worteltjes in kokend water ca. 3 min. Blancheren, daarna laten uitlekken. De so-un in water laten weken tot deze slap wordt.
Op een hoog vuur olie verhitten. Rode ui bakken tot deze glazig is. Knoflook en kippenbouillon erbij doen. Gehakt toevoegen. Als het gehakt bijna gaar is de so-un toevoegen. Als het gehakt bijna gaar is de so-un toevoegen (eerst klein knippen), dan de peultjes, worteltjes en de doperwten toevoegen. Als laatste de prei nog 1 minuut doorroeren. Daarna alles in een vergiet uit laten lekken.
BOEMBOE OM KALKOEN IN TE BRADEN
3 theelepels trassi, 2 theelepels ketoembar, 1 rode ui, 1 eetlepel gesmolten gula djawa,
1 eetlepel sambal oelek, 3 eetlepels ketjap manis, 2 jeruk limo, 1 eetlepel sla-olie.
BEREIDING
Snipper ui in hele kleine stukjes. Voeg trassi en sambal oelek toe.
ROERBAKKEN
1 eetlepel slaoilie verhitten in de wok, 2 eetlepels ketoembar en het uienmengsel toevoegen. 1 eetlepel gesmolten gula jawa, de citroen uitpersen en de ketjap manis toevoegen. Doorbakken tot een glad papje ontstaat.
KALKOEN VULLEN
De kalkoen vullen met de kalkoenvulling. Als laatste stoppen we het hardgekookte ei erin.
Kalkoen dichtnaaien. De oven voorverwarmen. Op een bakplaat wat olie laten uitvloeien. Bovenkant van kalkoen afdekken met laagjes ontbijtspek. Kalkoen ca. 45 minuten op 225 graden laten bruinen.
Kalkoen uit de oven halen.
Op een bedje van bananenbladeren, waar een laagje boemboe Betawi is uitgetreken, de kalkoen leggen. Kalkoen insmeren met Betawi. Met bananenbladeren de kalkoen in pakken en afsluiten (d.m.v. satestokjes).
Doe de ingepakte kalkoen daarna terug in de warme oven en laat deze nog ca. 1 ½ uur op 225 graden in de oven doorbraden. Het bananenblad kleurt zwart.
Haal het zwarte blad er steeds af en zet de kalkoen dan weer terug in de oven. Als de kalkoen klaar is haal dan de vulling uit de kalkoen en leg deze op een hoop op een platte schaal waar een bananenblad op ligt. Snij de poten en de vlerken van de kalkoen en snij de rug met een scherp mes in dunnen plakjes.
SELAMAT MAKAN
Aflevering 591 uitzending 14 december 2009
Indische en Molukse integratie met Dr. Elias Rinsampessy
Reportage te zien op www.indotv.nl
FLIRTKIPis een recept van mijn nichtje Maja
BENODIGDHEDEN
1 kip of 1 kg kipdelen of kipfilet
water, 1/8 blok santen
1 ui (snipperen)
2 tenen knoflook (uitpersen)
1 stengel sereh
2 salam blaadjes
2 djeroek purut blaadjes
2 tomaten in plakjes snijden
peper, 2 of 3 takjes verse basilicum
3 rode en 2 groene lomboks fijnsnijden
½ pakje besengek
1 bouillon blokje
BEREIDING
Doe een bodem water in de pan. Voeg alle ingrediënten toe, ook de rauwe kip.
Doe het deksel op de pan en laat alles goed trekken. Voeg dan 1/8 blokje santen toe. Net zolang koken, tot het vocht verdampt is, dus met het deksel van de pan. Aan het eind wat verse takjes basilicum toevoegen.
SELAMAT MAKAN
In de rubriek Macam Macam iets over de pandanplant.
Pandanus amaryllifolius of kortweg pandan is een tropische plant, een schroefpalm. De plant is in het wild zeldzaam, maar wordt veel gecultiveerd als smaakmaker voor Zuidoost-Aziatische gerechten. Omdat ze zelden bloeit wordt ze doorgaans door stekken vermenigvuldigd.
De bladeren worden, vers of gedroogd, vooral veel gebruikt bij de bereiding van Thaise en Indonesische rijst- en curryschotels en geven een wat nootachtige smaak. Om de smaak over te brengen worden de bladeren soms meegekookt (gebundeld, zodat ze makkelijk weer verwijderd kunnen worden) of bijvoorbeeld eerst geweekt in kokosmelk die dan later aan het gerecht wordt toegevoegd. Ook kunnen de bladeren tot een mandje verwerkt worden waarin de rijst vervolgens gekookt of gestoomd wordt. In een Thais kipgerecht wordt de kip in de bladeren gewikkeld en dan gegaard.
Een ander bekend gerecht met pandansmaak is pandancake - een zeer luchtige sponscake die origineel zijn lichtgroene kleur ontleent aan het chlorofyl uit het sap van de gebruikte verse pandanbladeren, maar tegenwoordig met kleurstof meestal extra groen wordt gemaakt - mede omdat in plaats van verse bladeren vaak kleurloos pandanextract gebruikt wordt.
Er worden allerlei positieve eigenschappen aan de plant toegeschreven, zoals een helende werking tegen allerlei tropische ongerieven, anti-virale werking, anti-allergeen, ontstekingsremmend enzovoorts, waardoor de plant ook toepassing vindt als grondstof voor medicinale middelen en soms ook een religieuze betekenis heeft.
Pandan wordt ook wel eens in de linnenkast gelegd, om het linnengoed een extra frisse geur te geven.
Aflevering 590 uitzending 7 december 2009
Indische en Molukse integratie met
Marion Bloem en Bert Paasman deel 2
Recept van de week is:
Tauge-Ijsberg-salade.
BENODIGDHEDEN:
1 pond goed gewassen tauge
4 blaadjes ijsbergsla
1 kleine rode paprika
150 gram gaar kippenvlees of gekookte ham
1 teentje knoflook of 1 theelepel knoflookpoeder
1 a 2 citroenen
1 eetlepel chiliesaus
zout naar smaak
1 eetlepel olie
wat suiker of zoetstof
BEREIDING
Snijd de ijsbergsla in kleine reepjes en doe dit met de tauge in een kom.
Ontdoe de paprika van de zaadlijsten en snijd deze ook in kleine reepjes en voeg dit bij de tauge en de ijsbergsla.
Pers de citroenen uit. Doe dit sap in een kommetje en vermenghet met het uitgeperste knoflookteentje of knoflookpoeder, de chiliesaus en de olie.
Zout naar smaak toevoegen.
Als u van zoet-zuur houdt dan wat suiker of zoetstof toevoegen.
Giet dit mengsel over de tauge en ijsbergsla.
Garneer de in stukjes gesneden kip of ham er bovenop garneren met een paar stukjes rode paprika.
Zet deze salade ca. een half uur in de koelkast.
SELAMAT MAKAN
Aflevering 589 uitzending 30 november 2009
Indische en Molukse integratie met
Marion Bloem en Bert Paasman deel 1
Recept van de week is:
ATJAR KUNING VAN VIS
BENODIGDHEDEN
1 kilo makreel
1 eetlepel assam oftewel tamarinde uit de fles
zout
2 kopjes olie
½ theelepel kunjitpoeder
½ ui
2 tenen knoflook
stukje gemberwortel
4 kemiris
azijn
suiker
BEREIDING
Snijd de makreel in moten en marineer ze in de assam oftewel tamarinde en zout, daarna bakt u ze in de olie, waarvan u 2 eetlepels afneemt om straks de kruiden in te fruiten.
Nu oelekt u de gemberwortel, kemiris, ui, knoflook en kunjit in de cobek fijn. U voegt zout, suiker en azijn toe en u fruit dit mengsel in de achtergehouden olie.
Proef of het gerecht echt zoetzuur is, zo niet dan wat azijn en suiker toevoegen.
Wanneer het gerecht even is doorgekookt doet u de moten makreel in de saus.
SELAMAT MAKAN
Aflevering 588 uitzending 23 november 2009
Wereldomroep Nederland Afdeling Indonesië met Fediya Andina
Recept van de week heet sponge-cake. Ik denk volgende maand is het weer een feestmaand. En spongecake is echt een heerlijke cake. U kunt vast uitproberen of het lukt. Nou hier komt het.
Sponge-Cake
BENODIGDHEDEN
160 gram zelfrijzend bakmeel
160 gram suiker
8 grote eieren
5 zakjes vanillesuiker
1 theelepel zout
1 theelepel klopfix
¼ flesje pandan
½ klas cocosmelk (uit blik)
5 eetlepels gecondenseerde melk (dikke gesuikerde melk) Friesche Vlag
75 cl slaolie
sponge-cake vorm
Verwarm de oven voor op de heetste stand.
1) Meng een half glas kokosmelk met ¼ flesje pandan in een glas.
Doe vijf ei-gelen, vanillesuiker,slaolie,zout, klopfix en dikke melk
in een kom. Goed mixen.
Schep heel luchtig lepel voor lepel het meel erbij.
2) Doe de acht eiwitten in een vet vrije kom, goed mixen en suiker toevoegen. Dit geheel goed stijf mixen.
Schep het eiwit voorzichtig door het andere mengsel (1). Het is heel belangrijk om dit niet te kloppen of te mixen, maar rustig om te scheppen.
3) Doe alles in de sponge-cake vorm. Deze hoeft niet ingevet te worden. Plaats de vorm in het midden van de oven op 180 graden gaar laten worden in 55 minuten.
Als het klaar is de vorm op zijn “kop”laten afkoelen. (Cake er nog niet uit halen).
Pas eruit halen als de cake is afgekoeld. Eventueel eerst met een mes aan de zijkanten loshalen.
Dit recept heeft echt kans van slagen als u de aanwijzingen precies volgt.
Er zijn ook pakken kant en klaar te koop om sponge-cake te maken. Ik heb er echter geen ervaring mee.
SELAMAT MAKAN
Aflevering 587 uitzending 16 november 2009
Frans Leidelmeijer over zijn leven en zijn kunst.
Het recept heet:Hati goreng kering Bali. Dit recept is van Cisca Cress.
BENODIGDHEDEN
500 gram varkenslever
1 rode ui
3 tenen knoflook
2 theelepels assam
2 eetlepels water
zout en peper naar smaak
3 dl slaolie om te frituren
BEREIDING
Snijd de lever in zeer dunne plakken. Pel de ui en de knoflook en wrijf deze fijn in een cobek.Vermeng dit mengsel met de assam, het water en zout en peper naar smaak.Wrijf de plakken lever hier mee in en laat ze 15 minuten marineren. Verhit de olie in een wajan en frituur de plakken lever bruin en krokant. Laat ze uitlekken en serveer ze warm.
SELAMAT MAKAN
In de rubriek Macam Macam iets over de katapult. De katapult is een geliefd voorwerp voor jongens om onder andere vruchten uit de bomen te schieten. Sommige jongens zijn zo handig in dat kattepulten, dat ze zo trefzeker een manga of gedondong uit een boom kunnen schieten. De katapult wordt ook wel eens het eerste jachtwapen van een echte Indische jongen genoemd. Er bestond geen Indische jongen die geen katapult heeft gehad. Als de jongen een jonge man wordt dan werd de katapult verruild voor een windbuks. Een heel bekend merk was BSA. Of men had een licht kaliber buks ook wel tjies genoemd. Als kind hoorde ik vroeger wel eens dat ze het altijd over mijn tjies hadden, pas veel later begreep ik wat daarmee bedoeld werd.
Het belangrijkste onderdeel van een katapult was de tjagak. Dit is een gevorkte tak, die als handvat diende. De één gaf daarbij de voorkeur aan een tak van de jambu kloetoek, terwijl de andere liever een tak van de sawoboom had, beiden zijn vruchtbomen. Het elastische deel werd van een binnenband van een fiets of auto gemaakt en daartussen werd een stukje leer bevestigd waarmee steentjes of knikkers konden worden weggeschoten. Wij kennen in Nederland uiteraard ook de katapult, zo zie je maar weer, ook al woon je heel dicht bij de evenaar of in de sneeuw, veel dingen komen met elkaar toch overeen.
Aflevering 586 uitzending 9 november 2009
Back pay kwestie met Dr.ir. Herman Bussemaker
BENODIGDHEDEN:
2 tenen knoflook
1 ui
klein stukje trassi
2 theelepels sambal oelek
4 kemiri noten
2 salambladeren
een stukje verse laos
3 lombok hidjau oftewel groene Spaanse pepers
halve tahu
halve tempe
50 gram peteh bonen
¼ blok santen
vleesbouillon
suiker naar smaak
BEREIDING
Tahu en tempe in blokjes snijden en in olie bakken. Alle ingrediënten in olie goudbruin fruiten. Dan santenblok en ¼ liter water toevoegen. Daarna de blokjes tahu en tempe eveneens hieraan toevoegen en vijf minuten laten sudderen.
SELAMAT MAKAN
In de rubriek Macam Macam iets over de Batakkers van Sumatra. In het noorden van Sumatra ligt het prachtige Toba meer. In de dorpen rond dit Toba meer leven nog veel Batakkers in traditionele Batak-huizen.Voor de Bataks zijn nakomelingen en overleden voorouders heel erg belangrijk. Daarom bidden de Batakkers veel voor hun voorouders zodat hun ziel rust vind. Ook worden er dodenrituelen gehouden. Bij dodenrituelen voor kinderloze oveledenen gebruikt men daarom een levensgrote pop die Si gale gale wordt genoemd. Deze stelt dan de mannelijke nakomeling voor. Wij waren op een van onze reizen ook bij zo’n rituele dans aanwezig waar deze Si gala gale pop als een marionet werd bewogen. Volgens de sage ontstond deze Si gale gale pop in een dorp waarvan de koning van dat dorp zijn zoon verloor. De koning geraakte in diepe treurnis. Zijn onderdanen probeerden hem op te monteren en maakte voor hem een levensgrote pop die door touwen kon worden bewogen. Het was een zeer fascinerende dans.
Als toerist kun je deze dansen bijwonen. Bij de offerdansen en dansen uit dankbaarheid mag je zelfs meedoen. Dat heb ik natuurlijk ook gedaan. Je krijgt dan een doek op jouw schouder en de dansmeester doet voor welke bewegingen je moet maken. Het orkest verzorgt de muziek al zittend op het balkon van een batakhuis.
Aflevering 585 uitzending 2 november 2009
Dixie Aces met Louis Smeets
Recept van de week is Typsy-cake
Benodigdheden
1 grote cake, in plakjes gesneden waarop rum wordt gesprenkeld
1 blik fruitcocktail gedrenkt in marasquin
advocaat
vanille vla waarin wat kirsch wordt toegevoegd.
Neem een grote vuurvaste schaal en beleg de bodem hiervan met plakjes cake met rum.
Giet hierover een laagje advocaat en dek af met de een dunne laag vla met de kirsch.
Doe dan de fruitcocktail gedrenkt in maresquin er over heen.
Herhaal dit totdat de cake op is, en giet de resterende vla eroverheen tot alles bedekt is.
Zet de oven op 200 graden en zet de schaal ca 45 minuten in de oven.
Af laten koelen en koud serveren.
SELAMAT MAKAN
In de rubriek Macam Macam iets over de rijsttafel. Ik kreeg onlangs de vraag of er bij de rijsttafel ook een voorgerecht hoort. Het antwoord is eigenlijk nee. Maar het is wel lekker om b.v. voor de maaltijd wat Indische snacks te serveren. Zoals b.v. een kleine lemper of loempiaatje. Zelf vind ik dan wat garnalen in een krokant jasje met chiliesaus erg lekker.
Tijdens de maaltijd is het gebruikelijk dat er kannen met ijswater op tafel staan, maar u kunt ook een witte wijn erbij doen zoals b.v. een Riesling, heeft u liever een rode wijn dan komt een fruitige beaujolais in aanmerking.
Een kleine rijsttafel bestaat uit vijf tot zeven gerechten, een uitgebreide rijsttafel bestaat uit tien tot veertien gerechten en bijgerechten.
Het nagerecht hoeft eigenlijk ook geen probleem te zijn, als men een beetje pedis heeft gegeten dus heet door de sambal, dan is het serveren van tropische vruchten erg lekker of een cocosdrankje dat tjendol wordt genoemd. Maar men kan ook tropisch ijs serveren.
Het is ook lekker om na de rijsttafel af te sluiten met een lekker kopje koffie met een dun gesneden plakje spekkoek.
Aflevering 584 uitzending 26 oktober 2009
In vogelvlucht door Sulawes deel 2
Recept van de week is van Cisca Cress uit haar boekje Kleine Gerechten uit de Indische Keuken. En het recept heet tjendol.
BENODIGDHEDEN
1 pakje hoenkwee-meel
7 ½ dl. Water
snufje zout
groene kleurstof
400 ml santen
2 rondjes gula djawa
2 sliertjes daun pandan
2 zakjes vanillesuiker
BEREIDING
Maak het hoenkwee-meel aan met 6 koppen water en zout. Verdeel dit in twee helften. Houd een deel wit en kleur een deel groen met een paar druppels kleurstof.
Kook de delen apart op tot een dikke pap.
Neem een schaal met koud water, zeef de pap door een tjendolzeef en vang dit op in het koude water. Giet het water af.
Meng de inhoud van het blikje santen met 2 ½ blikje water. Houd 1 grote kop van het mengsen apart. Doe de rest bij de gezeefde tjendol.
Kook de achtergehouden kop santen met gula djawa, daun pandan en vanillesuiker tot een dikke stroop. Laat het afkoelen. Serveer de tjendol in een glas met een paar schepjes suikerstroop. Drink dit drankje lekker koud.
SELAMAT MINUM
In de rubriek Macam Macam iets over de cassave. Men noemt ze in Indonesië ook wel singkong, ketela of sampen. Je hebt verschillende soorten cassave. Je hebt ketela rambat, ketela pohon, oebi. Het zijn allemaal knollen ook wel zoete aardappel genoemd. Het duurt ongeveer 4 maanden voordat er aan de uitlopers van de plant knollen komen. Zodra de bladeren van deze eenjarig plant verdorren, kan de oogst beginnen. Behalve de knollen zijn ook de jonge bladeren te gebruiken als groenten. Het zijn gemakkelijke planten die eigenlijk wel overal groeien. Van de zetmeelrijke knollen maakt men zoete lekkernijen door ze b.v. te koken of te stomen en dan fijn te stampen.
Men maakt van cassave ook kripik, of te wel chips.
Men kan er ook kripik van maken, dat zijn dan de zogeheten casave-chips. Men snijdt de cassave in plakjes en legt ze in de zon te drogen. Daarna worden ze gefrituurd en gezouten. Er zijn verschillende soorten kripik. Naturel, die zijn allen maar gezouten, dan heb je de pittige met sambal of de zoete, deze zijn gezoet met gula djawa. Een bijzondere lekkernij is zeker ook de tapé. Dit is gegiste casave en heel lekker van smaak. Je kunt de tapé zo eten alhoewel gebakken is die ook verrukkelijk.
Aflevering 583 uitzending 19 oktober 2009
In vogelvlucht door Sulawesi, deel 1
Recept van de week en deze week natuurlijk een recept uit Sulawesi het heet Bubur Manado oftewel rijstepap met groenten.Ik weet niet van wie dit recept is, maar ik kan me nog herinneren dat mijn moeder dit vroeger vaak voor mijn vader kookte. Mijn vader is geboren op Manado.
BENODIGDHEDEN:
150 gr rijst
1 cassave
150 gr pompoen
1 maïskolf
175 gr kangkung
75 gr spinazie
750 ml water
keukengaren
Voor de boemboe hebben we nodig:
1 serehstengel, gekneusd
6 cm jahe, gekneusd
1 kunyit blad
1 takje melinjo blad
zout naar smaak
Voor de garnering hebben we nodig:
1 bosje citroenbasilicum (kemangi)
Bereiding:
Week eerst de rijst één nacht in water en laat het daarna uitlekken. Snijd het vruchtvlees van de cassave en de pompoen in kleine blokjes. Haal de maiskorrels van de kolven en snijd de kangkung en de spinazie in grove stukken. Bind de sereh met het kunyit blad en het melinjoblad samen. Breng het water aan de kook en voeg daar de rijst, het zout, de cassave, de pompoen, de gember en de gebonden kruiden aan toe en laat dit 10 minuten koken. Dan de mais, de kangkung en de spinazie toevoegen en dit nog 10 minuten zachtjes stoven. Haal dan de gebonden kruiden en de gember uit de pap en bestrooi het met basilicumblaadjes.
Mijn vader at hierbij graag gereh dat is zoute vis bij.
SELAMAT MAKAN
Aflevering 582 uitzending 12 oktober 2009
Aardbeving Padang met
Jan van den Berg en Annemarie Rulos-van den Berg
Recept van de week heet Pangeh Padang
Ingrediënten van Pangeh Padang
4 stuks moten vis
1 theelepel koenjit
3 stuks rode fijngemaakte ui
1 theelepel laos
3 stuks lombok, in ringetjes
1/2 theelepel sereh
1 theelepel citroensap
Bereidingswijze van Pangeh Padang
Een boemboe maken in de vijzel en deze opkoken in een 1/2 kopje water.
De vis toevoegen en gaar sudderen.
In plaats van vis kan men ook grote garnalen nemen voor dit gerecht.
SELAMAT MAKAN
In de rubriek Macam Macam een gedicht geschreven door Annamarie Rulos-van de Berg. In dit gedicht verwoord ze haar gevoelens met betrekking op de aardbeving op Padang. Het gedicht heet:
Toen de aarde beefde (05-10-2009)
Bedolven onder meters
verwrongen staal en steen
Gingen zoveel dromen
zoveel mensen van ons heen
Baby's; een heel leven
had voor hen moeten zijn.
Op aarde voor heel even,
gegaan met teveel pijn.
Kinderen; zo onschuldig
niet begrijpend wat hen trof
Toen de aarde beefde
alles opging in het stof
Bejaarden met als laatste wens
rustig heen te gaan
Lijdend moesten zij nu sterven
onrecht is hun aangedaan
Duizenden mensenlevens
levensdromen, nu voorbij
Rest het bergen van de lijken
zwijgend, zoegend, zij aan zij
(aardbeving Padang - Sumatra 30 september 2009)
Tien regels in het dagblad
verstopt op bladzij tien
Weggemoffeld tussen zinnen
die niemand meer zal zien
Berichten over doden
over lijden, angst en pijn
Worden elke dag wat minder
opdat wij gauw vergeten zijn
Miljoenen mensen in het westen
duizenden kilometers heen
Worden gesust door alle bladen
Want goed nieuws? Dag is geen
Maar vergeten en ontkennen
het heeft geen enkele zin
Want toen de aarde beefde
stortten mensenlevens in
Maar ik kan niet geloven
dat we echt vergeten zijn
Zoveel onvoorstelbaar lijden
zoveel doden, zoveel pijn
Samen kunnen we echt helpen
een grote moeite is het niet
Om het leed te doen verminderen
de honger, pjin en het verdriet
(aardbeving Padang - Sumatra)
Aflevering 581 uitzending 5 oktober 2009
Danny Pattinama over zijn leven en zijn passie de muziek deel 2
Recept van de week heet Sontong -inktvis ketjap (Lekker Moluks inktvis gerecht). Dit recept is van Roy Dreezens. Hij heeft ook een kookboek uitgebracht getiteld Originele Indische recepten.
Ingrediënten:
3 middelgrote inktvissen (ikzelf gebruik ook wel eens inktvis welke al in mootjes is gesneden-diepvries- o.a. te krijgen bij de Sligro
5 teentjes knoflook
1 stukje djahé (gember) van ca. 4 cm.
3 bosuitjes en 1 limoentje
1 theelepel witte peper
5 eetl. Ketjap manis
zout
Bereiding:
Maak de inktvissen schoon en verwijder natuurlijk de inktzakjes. Snijd de vissen in smalle reepjes. Pel de knoflook en kneus ze. (niet fijn snijden) Schil de djahé en snijd deze in kleine dunne schijfjes. Snijd de bosuitjes in kleine stukjes van ca. 1 cm.
Verhit de olie in een wadjang en smoor hierin de knoflook en de djahé ong. 2 min.
Doe de inktvis en de witte peper erbij en roerbak ongeveer 3 minuten.
Giet het limoensap en de ketjap erbij, voeg zout naar smaak toe en roerbak nog ongeveer 2 min. Voeg op het laatst de bosuitjes toe en vermeng alles goed.
SELAMAT MAKAN
In de rubriek Macam Macam iets over de Klapperboom of kokospalm, en ook wel kalapa of klapa genoemd, is in de hele archipel te vinden. Officieel 'Cocos nucifera'. Deze boom behoort tot de familie van de Palmen. De klapperboom heeft een lange stam (20-25m), met aan de top een grote kroon van bladeren. De gemiddelde leeftijd is 80 jaar.
De boom levert vele producten:
•de stam levert (niet-duurzaam) hout
•de wortels worden gebruikt voor de bereiding van inheemse geneesmiddelen
•het jongste groeipunt van de stam in de top wordt als groente (palmkool) gegeten
•de bladeren worden bij vlechtwerk gebruikt
•de jonge bloemstengel geeft palmsap voor palmwijn, gist, arak, azijn
van de kokosnootbuitenkant worden de vezels gebruikt bij het maken van touw en borstels; de binnenkant levert het kokosvlees: kopraolie (margarine, zeep, kaarsen), maar ook de kokosmelk.
Aflevering 580 uitzending 28 september 2009
Tentoonstelling Linggadjati, Brug naar de Toekomst
met Frans Sulilatu van Stichting Indisch Erfgoed
Recept van de week is Indische gekruide speklapjes (lekker pittig vleesgerecht) dit recept komt van roysrecepten.nl
Ingrediënten:
4 speklapjes, zonder zwoerd, in vieren gesneden
zout
2 theelepels sambal oelek
1 theelepel koenjit (kurkuma / geelwortel)
1 eetlepel ketjap manis
1 eetlepel citroensap of limoensap
2 eetlepels olie
1 ui
1 teentje knoflook
1 theelepel ketoembar (gemalen korianderzaad)
,0,5 theelepel djintan (gemalen komijnzaad)
2 eetlepels santen mix.
Bereiding:
Wrijf de speklapjes in met zout, sambal oelek en koenjit.
Schenk de ketjap manis en citroensap of limoensap er overheen en laat ze 30 minuten staan (lekker marineren...hoe langer hoe beter en lekkerder).
Verhit de olie en bak de speklapjes in 15 minuten knappend en bruin.
Haal ze uit de pan.
Snipper de ui en pers de knoflook uit. Voeg ketoembar en djintan toe en maak er een pasta van. Fruit de pasta 2 tot 3 minuten in de achtergebleven olie.
Doe de speklapjes terug in de pan en wentel ze rond in het kruidenmengsel. Voeg 2 deciliter water toe, breng het geheel aan de kook en laat het 5 minuten op een lage warmtebron pruttelen.
Voeg onder voortdurend roeren de santen toe en laat het geheel binden.
Tip:
Geef er witte rijst (nasi putih) en een groentegerecht bij. Maar....alleen met een boterham, is ook lekker.
SELAMAT MAKAN
In de rubriek Macam Macam iets over de Kapokboom.
De kroon van de kapokboom heeft de vorm van een paraplu. De stam is bezet met grote stevige doorns. Deze boom vinden we in de tropen zowel in natte altijd groene bossen als ook in seizoensbossen. In deze seizoensbossen laat hij, tijdens de droge tijd, de bladeren vallen. De bladeren zijn handvormig gedeeld in vijf tot negen blaadjes. Grote bomen vormen onder aan de stam stevige plankwortels.
De bloemen van de kapokboom zijn niet erg opvallend. De ongeveer drie centimeter lange schermbloemen zijn wit tot paarswit. De bloemschermen verschijnen voordat de bladeren uitlopen en alleen op de nieuwe takken. De bloemen geuren naar zure melk, wat waarschijnlijk de vleermuizen aantrekt.
De vruchten zijn langwerpige peulen van maximaal vijftien centimeter lengte. De zaden in de peulen zijn omgeven door vruchtpluis, dat als kapok in de handel wordt gebracht. De vezels uit het vruchtpluis zijn te glad om garens van te spinnen. Het wordt gebruikt als vulling van regenjacks, zwemvesten, zittingen van stoelen, matrassen en zadels. De Indische kapokboom (Bombax ceiba) levert meer kapok op, maar de kwaliteit van deze kapok is veel minder dan die van de Zuid- Amerikaanse kapokboom (Ceiba pentrandra). Uit de zaden van de kapokboom kan een olie worden geperst, die gebruikt wordt als spijsolie. Deze olie wordt ook gebruikt voor zeep of als lampolie. Het hout van kapokboom is licht en zacht en niet goed bruikbaar om er meubels van te maken. Deze eigenschap beschermt hem ook tegen de houtkap door mensen. Indianen hebben het hout van de kapokboom wel gebruikt om er reusachtige kano’s van te maken.
In het natuurlijke biotoop, waarin deze boom voorkomt, heeft hij ook een belangrijke functie voor andere organismen. De boom draagt dikwijls verschillende epifytensoorten, zoals bromelia’s. Daarnaast gebruiken vogels en kleine zoogdieren hem als onderdak. In het water, dat in de kelk van de bromelia’s wordt verzameld, komen weer boomkikkers voor.
Aflevering 579 uitzending 21 september 2009
Danny Pattinama over zijn leven en zijn passie de muziek deel 1
Recept van de week heet Prekedel kentang dan daging. Het is een soort aardappelkroketje met vlees.
BENODIGDHEDEN
5 grote aardappels
vleesresten van b.v. restjes van lekkere sucadelapjes of hachee
3 rode uitjes, 2 tenen knoflook
peper, zout en nootmuskaat
2 geklopte eieren
BEREIDING
Snijd het vlees zeer fijn. Kook de aardappels en maak er puree van en laat deze puree afkoelen.
Fruit de gesneden ui en knoflook en meng dit door de aardappelpuree. Breng het mengsel op smaak met peper, zout en nootmuskaat. Voeg het vlees toe en meng het goed. Laat het mengsel goed in de koelkast afkoelen.
Neem dan een lepel van het aardappel mengsel, rol dit door het geklopte ei en frituur het in hete olie.
Natuurlijk mag u deze ballen behalve door het ei ook door de paneermeel halen.
SELAMAT MAKAN
Aflevering 578 uitzending 14 september 2009
John Smith vertelt over zijn leven.
Recept van de week heet Es apocat oftewel avocado-ijs.
BENODIGDHEDEN
Schaaf ijs of gecruncht ijs
Rijpe adcocado’s
1 pot sterke koffie
1 kg suiker
1 liter water
Gecondenseerde melk oftewel dikke zoete melk
BEREIDING
Eerst de koffie zetten 1 pot oploskoffie met 1 liter water en 1 kg suiker aan de kook brengen.
Vervolgens af laten koelen.
Maak blokjes ijs fijn met een cruncher of ijs in een theedoek doen dan met een hamer op slaan, dit is de Indonesische manier.
Avocado pureren en wat water toevoegen.
Vervolgens vult men het glas voor de helft met ijs, koffie en dikke melk en avocado.
SELAMAT MAKAN
Aflevering 577 uitzending 7 september 2009 - In vogelvlucht door Kalimantan
het vroegere Borneo
Recept van de week heet: Oblok Oblok
BENODIGDHEDEN:
2 tenen knoflook
1 ui
klein stukje trassi
2 theelepels sambal oelek
4 kemiri noten
2 salambladeren
een stukje verse laos
3 lombok hidjau oftewel groene Spaanse pepers
halve tahu
halve tempe
50 gram peteh bonen
¼ blok santen
vleesbouillon
suiker naar smaak
BEREIDING
Tahu en tempe in blokjes snijden en in olie bakken. Alle ingrediënten in olie goudbruin fruiten. Dan santenblok en ¼ liter water toevoegen. Daarna de blokjes tahu en tempe eveneens hieraan toevoegen en vijf minuten laten sudderen.
SELAMAT MAKAN
Aflevering 576 uitzending 31 augustus 2009 - In vogelvlucht door Sumatra
De Sumatraanse keuken staat bekend om gerechten die wel heel pedis genoemd mogen worden. Het bekendste recept is uiteraard de rendang padang. Dit recept is van Lonny.
Rendang Padang
Benodigdheden
500 gram mager rundvlees
Niet schrikken, 21 verse rawits,
3 sjalotjes
3 teentjes knoflook
1 schijfje djahé oftewel gemberwortel
1 schijfje verse kunyit
1 schijfje verse laos
2 theelepels ketumbar
1 theelepel jintan
5 kruidnagels
1 stengel verse sereh
¾ cocosnoot
5 eetlepels plantaardige olie
5 daun jeruk
1 kaneelstokje
1 theelepel tamarinde
Zout
1 daun kunyit
BEREIDING
Snijd het vlees in p0lakjes van ca. 4x4 cm
Maak de rawit schoon, pel de sjalotjes en de knoflook. Schil de gember, kunyit en laos. Snijd alles in kleine stukjes. Maak van deze kruiden met ketumbar, junten en kruidnagels in de cobek of de blender een pasta.
Knip het bovenste deel van de sereh.
Rasp het vruchtvlees van de halve kokosnoot en trek twee keer de santen uit de geraspte kokos; de eerste keer met 1 kopje lauw water voor de santen murni (dik en suiver) en de tweede keer met 2 kopjes lauw water voor de santen cair (dun). Rasp ook het laatste stukje kokos en rooster dit in een droge koekepan goudbruin.
Maak ook deze geroosterde kokos fijn in de cobek.
Verhit de olie in een wajan. Fruit de kruidenpasta goudbruin en voeg de sereh en de daun jeruk toe. Roer het vlees, het kaneelstokje en zout naar smaak erdoor. Voeg de dunne santen, de tamarinde en de daun kunyit toe (eerst 1 kopje en later, indien nodig het tweede kopje); laat het vlees op laag vuur sudderen. Blijf roeren tot alle vocht verdampt is.
Voeg de santen murni en de geroosterde kokos toe. Haal het kaneelstokje uit de wajan. Laat het vlees gaar koken tot alle vocht weer is verdampt, er een dikke saus omheen zit en de olie op het vlees drijft.
SELAMAT MAKAN
Aflevering 575 uitzending: 24 augustus 2009 - Kruiden van Indonesië.
Recept van de week heet: Oblok Oblok
BENODIGDHEDEN:
2 tenen knoflook
1 ui
klein stukje trassi
2 theelepels sambal oelek
4 kemiri noten
2 salambladeren
een stukje verse laos
3 lombok hidjau oftewel groene Spaanse pepers
halve tahu
halve tempe
50 gram peteh bonen
¼ blok santen
vleesbouillon
suiker naar smaak
BEREIDING
Tahu en tempe in blokjes snijden en in olie bakken. Alle ingrediënten in olie goudbruin fruiten. Dan santenblok en ¼ liter water toevoegen. Daarna de blokjes tahu en tempe eveneens hieraan toevoegen en vijf minuten laten sudderen.
SELAMAT MAKAN
GEBAKKEN HOND, TJIETJAK EN MANNELIJKE WAARDIGHEID.
" Dat is kacang panjang! " roept Yento vanaf zijn mountainbike.
" Dat kunnen jullie ook krijgen op de vrijdagmarkt in Leeuwarden ".
Wij zien de lange boontjes aan de woekerende planten hangen.
" Ik wist niet dat Surinaamse boontjes ( kouseband) in Indonesie groeien ", reageer ik.
Na anderhalf jaar heimwee vertrok Yento uit Nederland terug naar zijn land en familie.
Het koude klimaat met zijn vele regen, het gemis aan lekkere hapjes, de individualiteit, het anonieme leven tussen vier muren, de vervaagde normen en waarden..enz, Yento kon niet aarden in ons land en werd depressief.
" Liever arm in Indonesie dan in Holland ", zei Yento met regelmaat.
Mijn vriendin en ik hebben hem nu in zijn land opgezocht en fietsen door de landerijen rondom zijn woonplaats Solo op Java.
Als wij even stilstaan voel ik hoe de zon brandt op mijn huid en geniet.
Gifgroene rijstvelden liggen te zonnen, palmbomen wuiven in een warme bries, krekels tjielpen en op de achtergrond zie je door de trilling van de zinderende hitte de vulkaan Merapi afsteken tegen een strakblauwe hemel. Een kleine wolk hangt als een plukje wat stil rond de hoge piek.
Met schildersogen neem ik de vruchtbare valleien waar.
Op de wind drijft gamelanmuziek voorbij, waarschijnlijk uit een naburig dorp.
Het gaat goed met Yento, hij straalt tevredenheid uit. Daarnaast is hij eigen baas en verdient zelfs meer dan een gemiddelde Nederlander.
Kijk allemaal klavertjes, in Holland brengen klavertjes met vier blaadjes geluk!", zeg ik
Yento lacht: " Hier altijd vier blaadjes, wij hebben hier altijd geluk! "
Als wij verder fietsen over een hobbelig zandpad moeten wij uitwijken voor spierwitte buffels
( Karbouwen) die loslopend en vreedzaam staan te grazen.
" Even merokok! " roept Yento na een kwartiertje fietsen.
Wij pauzeren om een kretekje (kruidnagelsigaretje) te roken ergens onder een schaduwrijk afdakje op een kruispunt waar kleine zandweggetjes bij elkaar komen.
Druppeltjes zweet rollen van mijn voorhoofd en mijn blouse plakt aan mijn rug.
Een jonge vrouw wandelt langs in een sarong met heldere rode kleuren. Haar ravenzwarte haar in een wrong. Zij draagt een grote mand vol groenten. De donkere Javaanse vrouwen hebben zacht vloeiende lichaamsvormen ze zijn klein en tenger met mooie gebeeldhouwde gezichten die aristocratie uitstralen. Zowel mannen als vrouwen zijn hier trots op hun Javaanse afkomst zij voelen zich het superieure volk van de archipel.
" Di manna ? ", ( Waar gaan jullie heen ? ) vraagt ze in het voorbij gaan aan Yento.
Terwijl Yento een praatje met haar maakt alsof ze kennissen zijn - sociaal contact is hier erg belangrijk - zien wij hoe een man met een rieten punthoed op achter een koppel ganzen loopt over de richels van de rijstvelden.
" Loopt die man de hele dag met die ganzen door de sawa's ? ", vraag ik als de jongedame weer vertrokken is.
" Nee, die meneer haalt ze op, de ganzen zijn de hele dag al in de rijstvelden. Ze moeten toch weer thuiskomen ? " zegt Yento alsof ik een stomme vraag stel.
Voor mij als Hollander is het niet vanzelfsprekend dat dieren vrij rondwandelen door een hekloos en muurloos landschap.
Een bruin, geel gestreepte slang kronkelt door het onkruidgewas een stromend slootje in.
Uit de natte velden die weerspiegelen in de zon, klinkt kikkergezang.
Aflevering 574 17 augustus 2009 Open Dag Toko Neba 22 aug. 2009
met Dorine en Jan van den Berg
Het recept van de week Tumis Kapri.
BENODIGDHEDEN
100 gram peulen
1 stronk broccoli
½ paksoi
½ rode paprika
1 grote garnaal in stukjes gesneden
50 gram kipfilet in stukjes gesneden
100 gram verse djahé
1 teen knoflook
20 cl. Olie
3 theelepels zout
2 theelepels peper
1 theelepel vetsin
1 eetlepel suiker
BEREIDING
Snijd de groente in stukjes, was ze in koud water en blancheer ze in water met zout.
Koel de geblancheerde groente snel af met wat ijswater.
Maak een boemboe van olie, knoflook en gember en bak hierin de stukjes garnaal en stukjes kipfilet.
Voeg de groente toe en roerbak het gerecht met peper, zout, vetsin en suiker.
SELAMAT MAKAN
In de rubriek Macam Macam een gedichtje van Annemarie Rulos-van den Berg. Annemarie is een jonge vrouw die in Indonesië woont met haar Indonesische man en haar kinderen. Zij is van de Stichting Setara Kita. Deze Stichting houdt zich bezig met de verschoppelingen van het eiland Batam. Geef een kansarm kind, een kans. U kunt meer te weten komen op de website www.anakasuh.nl
Hier komt het gedicht van Annemarie Rulos-van den Berg getiteld
Vuilnis 'hoop' (25-05-2009)
Tussen bergen rottend afval
Stinkend, giftig door het gas
Zit een meisje stil te spelen
Met wat eens een beertje was
Zittend op een plankje
Zwijgend, helemaal alleen
Zit ze daar zo vele uren
Niets dan vuilnis om haar heen
Wadend door de rotting
Zwoegend, hele dagen lang
Zoeken haar ouders naar het afval
Dat men hergebruiken kan
Wanneer ze goed kan lopen
Lang genoeg kan staan
Zal ze niet meer eenzaam zijn
Omdat ze met hun mee zal gaan
Wadend door het afval
Rottend, vele uren lang
Zoekt de familie in het afval
Naar wat men hergebruiken kan.
Aflevering 573 uitzending: 10 augustus 2009
Herdenkingsuitzending met:
Ine Stoltenborgh,
Rita Young
Betty Freiboth
I.v.m. deze herdenkingsuitzending komen de vaste onderdelen
(recept en macam macam) te vervallen.
Aflevering 572 uitzending: 3 augustus 2009
James Intveld
Recept van de week heet Nasi bawang putih
Dit recept vond ik op roysrecepten.nl
BENODIGDHEDEN
500 gram ongekookte rijst, goed gewassen
5 tenen knoflook, uitgeperst
1 schijfje djahé, fijngehakt
? lietr kippenbouillon
2 theelepels droge sherry
2 eetlepels sherry
2 eetlepels olie
Een snufje zout naar smaak
BEREIDING:
Verwarm de olie in een wadjan en bak hierin knoflook en djahé tot ze gaan geuren. De gewassen rijst en sherry toevoegen en nog 1 minuut ombakken. Schenk de kippenbouillon en wat zout erbij en breng het geheel aan de kook. Roer de rijst goed om en draai het vuur klein. Doe een deksel op de wok en laat de rijst ca. 20 tot 25 minuten gaar worden.
Deze Nasi Bawang Putih op dienen met droge gerechten en lekkere sambal natuurlijk en niet de gedroogde uitjes vergeten.
SELAMAT MAKAN
In de rubriek Macam Macam een gedichtje van Annemarie Rulos-van den Berg. Annemarie is een jonge vrouw die in Indonesië woont met haar Indonesische man en haar kinderen. Zij is van de Stichting Setara Kita. Deze Stichting houdt zich bezig met de verschoppelingen van het eiland Batam. Geef een kansarm kind, een kans. U kunt meer te weten komen op de website www.anakasuh.nl
Tweestrijd
Verdiept
In mijn gedachten
Schrik ik
Van het groezelige handje
Dat plots verschijnt voor het zijraam
Vragend
Kijkt hij mij aan
Smekend met zijn grote ogen
Om wat muntjes
Die voor mij weinig betekenen
Tweestrijd
Verdeelt mij
Geven betekent een maaltijd
Voor hem en de zijnen
Wat hard nodig is
Maar
Door te geven
Bezegelen we zijn lot
Afhankelijk van aalmoezen
Ontnemen we hem zijn kansen
Op een beter leven.
Het jongetje uit het gedicht hoort niet te bedelen op een kruispunt vol stinkende uitlaatgassen. Hij hoort niet misbruikt te worden in een overvolle gevangenis. Geef dit kind een kans om naar school te gaan, zodat hij straks in zijn eigen onderhoud kan voorzien.
Aflevering 571 uitzending: 27 juli 2009
Masoek Sadja Familie Dag metHans Verbrugge en Lex van den Steen
Recept van de week heet: Sambal tempe met taugé.
BENODIGDHEDEN
Maak eerst gewone sambal oelek van:
3 rode lomboks (Spaanse pepers)
2 tenen knoflook
mespunt trassi
mespunt zout
1 theelepel suiker
Snijd de lomboks overdwars, verwijder de pitjes en snijd ze dan in kleine stukjes. Knoflook pellen en eveneens fijn snijden.
Oelek dan al deze ingrediënten fijn.
Verder heb u nodig:
1 tempé
1 bolletje assam
250 gram taugé
water
olie
BEREIDING:
Snijd de tempé in stukjes.
Maak van de assam, zout en een beetje water een papje en marineer de tempé hier een half uurtje in. Bak de tempé in de olie bruin.
Als de tempé gaar is druk je hem met de ulek ulek in de sambal zodat het wat verpulverd en deze goed met de sambal vermengd kan worden. Doe daar boven op de schoongemaakte taugé en meng het met de tempé.
In de rubriek Macam Macam iets over een paar diersoorten die op Sulawesi leven zoals de dwergbuffel anoa. Deze anoa is een zoogdier ter grootte van een hond. Er zijn twee soorten anoa’s eentje die in de bergen leeft en gladde kegelvormige horens heeft en de anoa’s die het laagland wonen hebben ruwe horens. De anoa’s hebben net zulke vreedzame ogen als de karbouw (waterbuffel), maar pas op, want ze zijn onvoorspelbaar en agressief, zo zelfs dat de bevolking bang zijn voor de anoa. Anoa’s leven over het algemeen solitair maar ze delen wel hun waterbron.
Een ander vreemd zoogdier dat op Sulawesi leeft is de babiroesa oftewel het hertezwijn. De bovenste hoektanden van het mannetje groeien aanvankelijk normaal maar draaien later omhoog, zodat ze de huid doorboren en in de richting van de schedel krullen. De slagtanden worden gebruikt in het gevecht met andere mannetjes. De babiroesa’s werden door vroegere heersers gehouden en waarschijnlijk hebben Buginese handelaren een aantal van hen naar Bali gebracht. De makers van de raksasa-maskers zijn wellicht door deze babiroesa geïnspireerd. Het typische aan deze babiroesa’s is, dat ze geen gespleten hoeven hebben. De plaatselijke moslims beschouwen de babiroesa als halal, koosjer dus oftewel rein en dus eetbaar in tegenstelling tot het zwijn en het varken.
Ook bijzondere dieren van Sulawesi zijn de zwarte of bruine staartloze makaken en de spookdiertjes. De staartloze makaken leven in bossen in groepen van vijftien tot dertig exemplaren o.a. in het Tangkoko Batuangus Reservaat. En zijn waarschijnlijk via Borneo naar Sulawesi gekomen.
Het inheemse spookdiertje heeft enorme ogen, weegt nauwelijks honderd gram en heeft een lengte van zo’n 10 centimeter. Spookdiertjes leven in gezinsverband. Vlak voor zonsopgang brengen zij met veel gepiep en gekrijs een ingewikkeld territorium ritueel ten gehore. Daarna trekt de groep zich terug in het nest in een boom, een struik of een wirwar van wortels en ranken. Spookdiertjes leven op verschillende plekken en zelfs in de steden.